Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2584834

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 25 października 2018 r.
II GSK 1168/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Jagielska.

Sędziowie NSA: Mirosław Trzecki, del. Stanisław Śliwa (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 808/17 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia (...) czerwca 2017 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry

1.

oddala skargę kasacyjną,

2.

zasądza od J. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Łodzi, wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 808/17, na skutek skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w Łodzi od wyroku tego Sądu z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 808/17, zapadłego w sprawie ze skargi J. B. (dalej także "skarżący") na decyzję DIAS w Łodzi z dnia (...) czerwca 2017 r., nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry uchylił ten wyrok (pkt 1) oraz oddalił skargę (pkt 2).

Orzeczenia te poprzedziły następujące okoliczności faktyczne.

W dniu 25 października 2016 r. przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego w Łodzi przeprowadzona została kontrola sklepu (...) mieszczącego się w lokalu w B., przy ul. M. (...), w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 471 z późn. zm.), zwanej w dalszej części "u.g.h.". W jej trakcie stwierdzono obecność dwu podłączonych do sieci urządzeń do gier tj. (...) (bez numeru) oraz (...). W wyniku przeprowadzonych eksperymentów ustalono, że gry na przedmiotowych urządzeniach spełniają przesłanki z art. 2 ust. 3 u.g.h. Ponadto, na podstawie zawartej przez skarżącego umowy dzierżawy powierzchni użytkowej z dnia (...) sierpnia 2016 r., ustalono, że dysponentem prawnym urządzenia (...) jest A Sp. z o.o. z siedzibą w B. Natomiast w oparciu o ramową umowę dzierżawy z (...) września 2016 r. ustalono, że takim dysponentem w odniesieniu do urządzenia (...) jest B Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. Mając powyższe na uwadze, decyzją z dnia (...) marca 2017 r. nr (...) Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego (NŁUCS) w Łodzi wymierzył J. B. kary pieniężne w wysokości po 12.000 zł za urządzanie gier na automatach: (...) (bez numeru) oraz (...) poza kasynem gry.

Decyzją z dnia (...) czerwca 2017 r. DIAS w Łodzi (w związku z odwołaniem skarżącego) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ podał, że dowód z eksperymentu odtworzenia przebiegu gry potwierdził, że gry prowadzone na ujawnionych urządzeniach są grami w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Prowadzone są bowiem na urządzeniach elektronicznych, organizowane w celach komercyjnych, mają charakter losowy, a zatem działalność ta narusza art. 3 u.g.h. W ocenie organu, urządzającym gry był bez wątpienia J. B., który w sklepie "(...)", położonym w lokalu przy ul. M. (...) w B. wydzierżawił określoną powierzchnię podmiotom: A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. oraz B Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. dla zainstalowania i eksploatacji urządzeń do gier. Skarżący, na podstawie zawartych umów, zobowiązał się do zapewnienia energii elektrycznej zasilającej urządzenie, zapewnienia niezbędnych środków bezpieczeństwa i odpowiedniego zabezpieczenia technicznego, niezwłocznego informowania właściciela urządzenia o przypadkach włamania lub jakiegokolwiek innego uszkodzenia maszyn, a zatem do faktycznego sprawowania pieczy nad automatami. Uzyskiwał również korzyści finansowe w formie miesięcznie wypłacanego czynszu (umowa ze spółką B) oraz jako procent od zrealizowanych przez urządzenie przekazów pieniężnych (umowa ze spółką A).

WSA w Łodzi, wyrokiem z dnia 29 listopada 2017 r., uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zauważył, że zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. Tymczasem, z dniem 1 kwietnia 2017 r. przepis art. 89 u.g.h. został zmieniony przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), dalej "ustawa nowelizująca". Unormowania zawarte w art. 6 i 7 ustawy nowelizującej, stanowiące przepisy przejściowe, nie dotyczą spraw z zakresu art. 89 u.g.h. wszczętych przed dniem 1 kwietnia 2017 r. Oznacza to, że w ustawie tej brak jest przepisów przejściowych, które odnosiłyby się do spraw o których mowa w art. 89 u.g.h. wszczętych przed dniem 1 kwietnia 2017 r. W sytuacji więc, gdy ustawa nowelizująca zasadniczo zmienia treść przepisu art. 89 u.g.h. i nie zawiera przepisów przejściowych, to powstaje wątpliwość jakie przepisy winny mieć zastosowanie do oceny zachowania skarżącego, które miało miejsce przed 1 kwietnia 2017 r., zaś decyzja organu jest wydawana po tym dniu. Według Sądu, kwestia ta winna być dokładnie omówiona w uzasadnieniu decyzji. W przypadku bowiem gdy ustawa nowelizująca nie reguluje kwestii intertemporalnych dotyczących spraw o których mowa w art. 89 u.g.h., to lukę tę powinien wypełnić w drodze wykładni organ stosujący prawo czyli w niniejszej sprawie organ odwoławczy. W zaskarżonej decyzji brak jest jednak rozważań w tym zakresie.

Następnie, wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r., WSA w Łodzi, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej DIAS w Łodzi od opisanego wyżej wyroku tego Sądu z dnia 29 listopada 2017 r., działając w ramach autokontroli, uchylił ten wyrok i oddalił skargę. Sąd uwzględniając złożony środek zaskarżenia uznał za zasadne zastosowanie przez DIAS w Łodzi art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia stanu faktycznego tj. w dacie stwierdzenia w wyniku przeprowadzonej kontroli automatów do gier w lokalu skarżącego. Przeciwne stanowisko oznaczałoby bowiem naruszenie zasady lex retro non agit. Poza tym zastosowane przez organy przepisy są dla skarżącego względniejsze. Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdził, że organy procedujące w niniejszej sprawie, na podstawie niewadliwie zebranego materiału dowodowego, w sposób prawidłowy i zasadny wskazały, że sporne urządzenia wypełniają definicję gier na automatach. Ponadto, przeprowadzone postępowanie dowodowe w szczególności: załączony do akt sprawy protokół kontroli z 25 października 2016 r. i przeprowadzony w jej trakcie eksperyment odtworzenia gier na przedmiotowych urządzeniach; zawarte przez skarżącego umowy najmu dzierżawy powierzchni z dnia (...) sierpnia 2016 r. (ze spółką A - właścicielem urządzenia (...)) oraz z dnia (...) września 2016 r. (ze Spółką B - właścicielem drugiego z urządzeń), w tym wynikający z ich treści zakres obowiązków skarżącego związanych z funkcjonowaniem urządzeń, między innymi udostępnienie energii elektrycznej, zobowiązanie się do prowadzenia działalności gospodarczej w okresie trwania umowy zawartej umowy bez możliwości jej zawieszenia, a w przypadku wystąpienia takiej konieczności informowania o tym właściciela urządzenia w terminie zakreślonym, zobowiązanie się do zapewnienia niezbędnych środków bezpieczeństwa oraz odpowiedniego zabezpieczenia technicznego w celu zabezpieczenia urządzeń, informowania właściciela urządzeń o jakichkolwiek ich uszkodzeniach (§ 2 pkt 3-5, § 6 pkt 1-2 umowy z dnia (...) września 2016 r.), przeciwdziałania nielegalnej procedury "prania brudnych pieniędzy" w tym między innymi informowanie dzierżawcę o podejrzanych zachowaniach klientów kiosku, transakcjach przekraczających równowartość 1000 EURO, jak również umożliwienia gry na urządzeniu osobom pełnoletnim (pkt 5 umowy z dnia (...) sierpnia 2016 r.) pozwala w sposób bezsporny stwierdzić, że skarżący, jako dysponent lokalu sklepu "(...)", zlokalizowanego w B. przy ul. M. (...), urządzał gry na wstawionych do niego automatach (...) i (...). Za zasadnością powyższego stwierdzenia przemawia w ocenie Sądu również fakt, iż ustalone w zawartych z właścicielami urządzeń umowach dzierżawy części powierzchni lokalu, miesięczne wynagrodzenie skarżącego z tego tytułu, zostało ustalone odpowiednio: 40% różnicy wpłat i wypłat pieniężnych do urządzenia (...) oraz 35% sumy dochodów uzyskanych z urządzenia (...). To, zdaniem Sądu, pozwala stwierdzić, że skarżący, zainteresowany jak największym przychodem wstawionych do jego lokalu urządzeń, współuczestniczył w urządzaniu gier na tych automatach. Taki sposób ustalenia czynszu, wykracza - zdaniem Sądu - poza ramy zwykłej umowy dzierżawy i wskazuje, że jej strony pod pozorem umowy dzierżawy de facto zawarły umowę o wspólnym przedsięwzięciu w zakresie urządzania gier hazardowych, chociaż żadna z nich nie spełniła wymogów przewidzianych przepisami u.g.h., nie posiadała bowiem ani koncesji, ani zezwolenia ani też nie dokonała wymaganego zgłoszenia. Tym samym, ustalony umowami czynsz dzierżawny nie stanowił w istocie wynagrodzenia za wynajmowaną powierzchnię, lecz wynagrodzenie to było uzależnione od ilości osób prowadzących gry na tych automatach, a skarżący uczestniczył w znaczącej części zysków osiąganych z przedsięwzięcia, czerpiąc korzyści nie tylko z samego faktu dzierżawy powierzchni, ale przede wszystkim z tytułu ilości gier urządzanych na automacie.

J. B. zaskarżył do NSA powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie oraz rozpoznanie skargi co do istoty, alternatywnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania. W skardze kasacyjnej zarzucił - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), zwanej następnie "p.p.s.a.". - naruszenie prawa materialnego tj.:

1)

art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych sprawy, jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się do wydzierżawienia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, innych czynności dotyczących organizacji gier, a tym samym niezasadne objęcie go zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie kary pieniężnej za "urządzanie" gier na automatach,

2)

art. 65 § 1, § 2 w zw. z art. 693 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny poprzez dokonanie przez Sąd (także w drodze aprobaty ustaleń organu) błędnej wykładni umowy z dnia (...) sierpnia 2016 r. zawartej pomiędzy nim a A Sp. z o.o. oraz umowy z (...) września 2016 r. zawartej z B Sp. z o.o. wskutek przyjęcia, że z tych umów wynikają dla niego prawa i obowiązki wykraczające poza typowe i zwykłe obowiązki wydzierżawiającego, gdy ich treść nie świadczy o podejmowaniu przez niego jakiejkolwiek działalności możliwej do określenia mianem "urządzania gier" ani też nie powodują odmiennej kwalifikacji umowy niż jako umowa dzierżawy powierzchni.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIAS w Łodzi wniósł o oddalenie złożonego środka zaskarżenia i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), a więc w tych granicach, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśli w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Natomiast przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie prawa polegało, przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. na treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia.

Skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest naruszeniu przepisów prawa materialnego. Pierwszy z naruszonych, zdaniem Kasatora przepisów to art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych sprawy, bowiem skarżący jest podmiotem, którego czynności sprowadzały się do wydzierżawienia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania, żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier.

Sąd I instancji uznał, że organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie właściwie zebranego materiału dowodowego. Organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że gry prowadzone na kontrolowanych urządzeniach zawierały element losowości, miały charakter komercyjny, jak również urządzane były poza kasynem gry, gdyż kontrolowany lokal nie posiada takiego statusu. Zdaniem Sądu I instancji analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, iż orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny również w zakresie uznania skarżącego za "urządzającego gry", w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h.

W ocenie Sądu I instancji przeprowadzone postępowanie dowodowe w szczególności: załączony do akt sprawy protokół kontroli z 25 października 2016 r. i przeprowadzony w jej trakcie eksperyment odtworzenia gier na przedmiotowych urządzeniach, zawarte przez skarżącego umowy najmu dzierżawy powierzchni z dnia (...) sierpnia 2016 r. (ze spółką A Sp. z o.o. w B. - właścicielem urządzenia (...)) oraz z dnia (...) września 2016 r. (ze Spółką B Sp. z o.o. w Ł. - właścicielem drugiego z urządzeń), w tym wynikający z ich treści zakres obowiązków skarżącego związanych z funkcjonowaniem urządzeń miedzy innymi udostępnienie energii elektrycznej, zobowiązanie się do prowadzenia działalności gospodarczej w okresie trwania umowy zawartej umowy bez możliwości jej zawieszenia, a w przypadku wystąpienia takiej konieczności informowania o tym właściciela urządzenia w terminie zakreślonym, zobowiązanie się do zapewnienia niezbędnych środków bezpieczeństwa oraz odpowiedniego zabezpieczenia technicznego w celu zabezpieczenia urządzeń, informowania właściciela urządzeń o jakichkolwiek ich uszkodzeniach (§ 2 pkt 3-5, § 6 pkt 1-2 umowy z dnia (...) września 2016 r.), przeciwdziałania nielegalnej procedury "prania brudnych pieniędzy" w tym między innymi informowanie dzierżawcy o podejrzanych zachowaniach klientów, transakcjach przekraczających równowartość 1000 EURO, jak również umożliwienia gry na urządzeniu osobom pełnoletnim (pkt 5 umowy z dnia (...) sierpnia 2016 r.) pozwala w sposób bezsporny stwierdzić, że skarżący, jako dysponent lokalu sklepu zlokalizowanego w B., przy ul. M. (...), urządzał gry na wstawionych do niego automatach (...) i (...). Za zasadnością powyższego stwierdzenia przemawia w ocenie Sądu również fakt, iż ustalone w zawartych z właścicielami urządzeń umowach dzierżawy części powierzchni lokalu, miesięczne wynagrodzenie skarżącego z tego tytułu, zostało ustalone odpowiednio 40% różnicy wpłat i wypłat pieniężnych do urządzenia (...) oraz 35% sumy dochodów uzyskanych z urządzenia (...). To zdaniem Sądu pozwala stwierdzić, że skarżący, zainteresowany jak największym przychodem wstawionych do jego lokalu urządzeń, współuczestniczył w urządzaniu gier na tych automatach. Taki sposób ustalenia kwoty czynszu, zamiast stałej kwoty czynszu, wykracza zdaniem Sądu poza ramy zwykłej umowy dzierżawy i wskazuje, że jej strony pod pozorem umowy dzierżawy de facto zawarły umowę o wspólnym przedsięwzięciu w zakresie urządzania gier hazardowych, chociaż żadna z nich nie spełniła wymogów przewidzianych przepisami u.g.h., nie posiadała bowiem ani koncesji, ani zezwolenia ani też nie dokonała wymaganego zgłoszenia. Tak ustalone wynagrodzenie, z tytułu zawartych umów przynosiło w ocenie Sądu wymierne korzyści, zarówno skarżącemu (jako wydzierżawiającemu), jak i dzierżawiącym Spółkom, które to korzyści były uzależnione od ilości osób przychodzących do lokalu skarżącego w celu przeprowadzenia gry na zatrzymanym automacie. Tym samym ustalony umowami czynsz dzierżawny nie stanowił w istocie wynagrodzenia za wynajmowaną powierzchnię, lecz wynagrodzenie to było uzależnione od ilości osób prowadzących gry na tych automatach, a skarżący uczestniczył w znaczącej części zysków osiąganych z przedsięwzięcia (35% i 40% sumy uzyskiwanych przychodów z poszczególnych automatów), czerpiąc korzyści nie tylko z samego faktu dzierżawy powierzchni, ale przede wszystkim z tytułu ilości gier urządzanych na automacie.

Sąd I instancji wskazał, że wbrew zarzutom skargi z uzasadnień decyzji organów wynika, że podstawą ustalenia, iż skarżący jest "urządzającym gry" był nie tylko sam fakt zawarcia umowy dzierżawy powierzchni oraz pobieranie z tego tytułu czynszu, ale i szereg dodatkowych, szczegółowo opisanych okoliczności wskazujących na jego świadomy współudział w działalności sankcjonowanej przepisami ustawy o grach hazardowych. Sąd I instancji uznał, że organy poddały wnikliwej analizie poszczególne regulacje umowy dzierżawy dla oceny, czy i które z nich oraz z jakich przyczyn mogą dotyczyć czynności (obowiązków), do jakich zobowiązał się umownie skarżący, a związanych z "urządzeniem gier". W ocenie Sądu istotne było również to, że umowa przewidywała czerpanie korzyści z tego procederu - wynagrodzenie w postaci czynszu dzierżawnego określono procentowo od sumy uzyskanych przychodów z eksploatacji automatów.

Wskazane powyżej istotne okoliczności faktyczne nie zostały w sprawie skutecznie zakwestionowane. Analiza skargi kasacyjnej wskazuje bowiem, że w kwestii uznania skarżącego za podmiot urządzający gry na automacie poza kasynem gry, jej autor sformułował jedynie zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry", stwierdzając, że "czynność udostępnienia powierzchni lokalu pod eksploatację automatów innemu podmiotowi nie jest traktowana jako "urządzanie gier", jest to czynność cywilnoprawna oparta o umowę dzierżawy, jak również kwestionując, że procentowe określenie czynszu dzierżawnego "w jakikolwiek sposób może wpływać na ocenę, czy zachowanie strony może zostać zakwalifikowane jako urządzanie gier". Tym samym autor skargi kasacyjnej uznał, że ustalony przez organy, a następnie przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Wiąże on w takiej sytuacji również Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż w postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania tego sądu granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta, stanowiąca podstawowy element kształtujący zakres kontroli zaskarżonego orzeczenia, oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany wnioskiem określającym przedmiot zaskarżenia, jak i związany jest podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Zasada związania Sądu granicami skargi kasacyjnej nie obowiązuje w całości jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują.

Wskazać należy, że ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Stan prawny rozpatrywanej sprawy kształtują przepisy ustawy o grach hazardowych w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), która wprowadziła do art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych osobną podstawę do wymierzenia kary posiadaczowi lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4). Na gruncie omawianej regulacji w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie wspomnianej nowelizacji Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie przyjmował, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach" jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 191/18).

W tym stanie rzeczy trafne jest stanowisko Sądu I instancji, że "urządzającym grę", jest podmiot, który podejmuje aktywne działania w celu organizacji warunków umożliwiających udział w grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry.

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że dokonana przez organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji wykładnia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i subsumcja zachowania skarżącego - w przyjętym stanie faktycznym sprawy - pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest prawidłowa. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowany w pkt 1 petitum.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów Kodeksu cywilnego przy interpretacji postanowień umowy. Zasady prowadzenia postępowania dowodowego i oceny zgromadzonych dowodów w postępowaniu administracyjnym regulowały przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) - art. 180 § 1, art. 181, art. 187 oraz art. 191. Działając zgodnie z tymi przepisami organy, a także kontrolujący ich działalność Sąd I instancji, nie dokonywały klasyfikacji umowy i analizy jej zgodności z przepisami prawa cywilnego, a prawidłowo zwróciły uwagę na te elementy umowy, które są istotne z punktu widzenia norm prawa administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.