Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1774786

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 18 czerwca 2015 r.
II GSK 1120/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.).

Sędziowie: NSA Małgorzata Rysz, del. WSA Małgorzata Jużków.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. spółki z o.o. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 stycznia 2014 r.; sygn. akt VIII SA/Wa 838/13 w sprawie ze skargi G. spółki z o.o. w O. na rozstrzygnięcie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) czerwca 2013 r.; nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej

1.

prostuje z urzędu oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 stycznia 2014 r.; sygn. akt VIII SA/Wa 838/13 w ten sposób, iż w miejsce daty zaskarżonego rozstrzygnięcia tj. (...) sierpnia 2013 r. wpisać datę (...) czerwca 2013 r., a w miejsce numeru (...) wpisać numer (...);

2.

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 16 stycznia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 838/13 oddalił skargę G. sp. z o.o. w O. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z (...) czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013".

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

G. sp. z o.o. wnioskiem z 18 marca 2013 r., złożonym w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony Rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", zwróciła się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o dofinansowanie w ramach środka 2.2 "Działania wodno-środowiskowe", celem zrealizowania operacji dotyczącej wsparcia wykorzystywania tradycyjnych lub przyjaznych środowisku praktyk i technik w chowie i hodowli ryb.

Z uwagi na uchybienia wniosku, pismem z 4 kwietnia 2013 r. Agencja wezwała skarżącą do jego uzupełnienia, poprzez złożenie w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania poprawnych dokumentów oraz wyjaśnień. W piśmie wskazano, jakie dokumenty należy dostarczyć oraz jakie wyjaśnienia złożyć. W odpowiedzi, w dniu 18 kwietnia 2013 r. wpłynęły do organu dokumenty stanowiące uzupełnienie wniosku o przyznanie pomocy, jednak - jak stwierdzono - wniosek w dalszym ciągu wymagał uzupełnienia oraz złożenia wyjaśnień. Wobec powyższego ponowiono wezwanie do uzupełnienia braków, w konsekwencji czego skarżąca nadesłała dalsze dokumenty.

Pismem z 21 czerwca 2013 r., znak (...), działając na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy z 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619 z późn. zm.; dalej: ustawa) oraz § 43 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147, poz. 1193 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie z 7 września 2009 r.), Agencja odmówiła przyznania skarżącej pomocy finansowej we wnioskowanym zakresie.

Wskazała, że w ramach uzupełnienia wniosku o płatność nie dostarczono dokumentu potwierdzającego posiadanie pozwolenia wodnoprawnego, którym jest aktualna decyzja o wydaniu takiego pozwolenia, tzn. aktualna w okresie, który wnioskodawca zadeklarował, jako okres realizacji wymogów w ramach środka 2.2 Działania wodno-środowiskowe. Jednocześnie Agencja zauważyła, iż poprzednia decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego, tj. decyzja Starosty S. z (...) lutego 2003 r. została udzielona do 20 lutego 2013 r., zatem w okresie pomiędzy 20 lutego a 10 czerwca 2013 r. skarżąca nie posiadała aktualnego pozwolenia wodnoprawnego. Brak tego dokumentu, stanowiącego obligatoryjny element składający się na zasady dobrej praktyki rybackiej, wskazane w § 10 rozporządzenia z 7 września 2009 r., nie pozwolił na przyznanie dofinansowania.

W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej o usunięcie naruszeń prawa, ARiMR pismem z 23 sierpnia 2013 r. podtrzymała kwestionowane rozstrzygnięcie, powtarzając wcześniejsze motywy uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę stwierdził, że rozstrzygnięcie ARiMR odpowiada prawu.

Wskazał, że zasadniczą kwestią w sprawie jest ustalenie, czy skarżąca spełnia warunki wynikające z § 9 i § 10 rozporządzenia z 7 września 2009 r. W ocenie Sądu, Agencja prawidłowo zinterpretowała przytoczone wyżej przepisy. Wymóg realizowania zobowiązań wykraczających poza podstawowe zasady dobrej praktyki rybackiej zawiera w sobie wymóg posiadania aktualnego, czyli prawomocnego pozwolenia wodnoprawnego w całym okresie objętym zobowiązaniem, tj. w tym przypadku od początku 2013 r. Treść § 10 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 7 września 2009 r. nie budzi żadnych wątpliwości - "aktualność" pozwolenia wodnoprawnego nie odnosi się jedynie do chwili składania wniosku, ale do całego okresu, na który wnioskujący o pomoc podejmuje zobowiązanie. Przedłożona przez skarżącą decyzja Starosty S. z (...) lutego 2003 r. stanowiła podstawę udzielenia Spółce pozwolenia wodnoprawnego na okres 10 lat, tj. do 20 lutego 2013 r. Decyzja na następny okres została wydana dopiero 10 czerwca 2013 r. Powyższe oznacza, że ubiegając się o dofinansowanie w okresie pomiędzy 21 lutego a 9 czerwca 2013 r. skarżąca nie dysponowała aktualnym pozwoleniem wodnoprawnym na szczególne korzystanie z wód dla potrzeb kompleksu stawowego, stanowiącego realizację projektu objętego wnioskiem. Agencja zasadnie uznała, że z uwagi na brak pozwolenia wodnoprawnego w okresie przypadającym pomiędzy upływem okresu obowiązywania pozwolenia udzielonego decyzją z 20 lutego 2003 r., a udzielonego decyzją z 10 czerwca 2013 r. brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżąca stosowała podstawowe zasady dobrej praktyki rybackiej, w rozumieniu i zgodnie z wymaganiem określonym w § 9 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 7 września 2009 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji brak było także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 135 pkt 1 i art. 138 ust. 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145; dalej: Pw).

Sąd stwierdził, że wobec wygaśnięcia pozwolenia wskutek upływu czasu z datą wskazaną w decyzji z 20 lutego 2003 r., brak jest podstaw do stosowania wobec tej decyzji art. 138 ust. 1 Pw. Stanowisko skarżącej, iż konstytutywnym elementem potwierdzającym zakończenie bytu prawnego pozwolenia wodnoprawnego jest stwierdzenie jego wygaśnięcia w drodze decyzji administracyjnej, należałoby uznać za prawidłowe, o ile dotyczyłoby ono pozwolenia wodnoprawnego wydanego na czas oznaczony, co do którego stwierdzenie jego wygaśnięcia następowałoby przed upływem terminu ważności, wskazanego w decyzji. W okolicznościach sprawy taka sytuacja nie występuje, bowiem pozwolenie wodnoprawne wygasło z upływem czasu, na jaki zostało udzielone, a następne udzielono decyzją z 10 czerwca 2013 r., to jest po upływie okresu ważności pozwolenia wynikającego z decyzji z 20 lutego 2003 r. Dlatego brak wydania w rozpatrywanej sprawie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego z 20 lutego 2003 r. nie może stanowić podstawy do uznania, że skarżąca posiadała aktualne pozwolenie w okresie od 21 lutego do 9 czerwca 2013 r.

Reasumując Sąd stwierdził, że pismo organu odmawiające przyznania wnioskowanej pomocy znajduje oparcie w obowiązującym prawie. Wbrew zarzutom skargi nie zostały naruszone § 10 ust. 1 pkt 2, § 10 ust. 2 pkt 3 lit. a, jak i § 43 ust. 3 i 4 rozporządzenia z 7 września 2009 r.

Orzeczenie Sądu pierwszej instancji zaskarżyła spółka G., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uchylenie w całości zaskarżonego aktu Prezesa ARiMR, w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania.

Środek prawny oparto na obydwu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.), zarzucając:

1.

naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

a)

§ 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 3 lit. a) w zw. z § 43 ust. 3 i 4 rozporządzenia z 7 września 2009 r. w zw. z art. 10 § 3 i 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione uznanie, że skarżąca w chwili składania wniosku o dofinansowanie (jak i w toku postępowania) nie spełniała warunku realizowania zasad dobrej praktyki rybackiej, chociaż dysponowała i dysponuje w dalszym ciągu pozwoleniem wodnoprawnym, aktualnym zarówno w dniu złożenia wniosku jak i w toku jego rozpatrywania;

b)

art. 135 pkt 1 w zw. z art. 138 ust. 1 Pw poprzez ich błędną wykładnię, a co za tym idzie mylne przyjęcie, że pozwolenie wodnoprawne przestaje być aktualne jeżeli upłynął okres na który zostało wydane, chociaż jak wynika z art. 138 ust. 1 Pw - konstytutywnym elementem potwierdzającym zakończenie bytu prawnego pozwolenia wodnoprawnego jest stwierdzenie jego wygaśnięcia w drodze stosownej decyzji administracyjnej;

2.

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez błędne uzasadnienie skarżonego wyroku, a w zasadzie brak uzasadnienia wyroku w zakresie, w jakim WSA w W. uznaje, że skarżąca - pomimo nie wydania przez właściwy organ decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego - w okresie od 21 lutego do 9 czerwca 2013 r. nie posiadała aktualnego pozwolenia wodnoprawnego, chociaż w skardze oraz wcześniejszych wywodach wskazywano, że wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego (nawet w przypadku upływu terminu, na jaki zostało ono wydane) wymaga stosownej decyzji wydanej w na podstawie art. 138 w zw. z art. 135 Pw.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator przedstawił argumentację na poparcie wyżej wymienionych zarzutów, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki - określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. - w sprawie nie występują. Tym samym wyrok Sądu I instancji podlega kontroli pod kątem ustalenia, czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami sformułowanymi w środku prawnym. Dodać przy tym należy, że rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli wskazanymi przepisami prawa materialnego lub procesowego. Natomiast NSA nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto.

Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Ponieważ zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się ściśle z zarzutami naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione łączne odniesienie się do tych zarzutów.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., sprowadzający się do wytknięcia Sądowi I instancji, że uzasadnienie orzeczenia jest lakoniczne i ogólnikowe, a nawet jest jego brak w części dotyczącej aktualności pozwolenia wodnoprawnego w okresie od 21 lutego do 9 czerwca 2013 r., to stwierdzić należy, że jest on niezasadny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że wskazany przepis można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie zawiera wszystkich wymaganych elementów konstrukcyjnych, ewentualnie nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (zob. wyrok NSA z 19 marca 2012 r., II GSK 85/11). Taka sytuacja w przypadku zaskarżonego wyroku nie zachodzi. Zaskarżony wyrok zawiera bowiem wszystkie wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy (tekst jedn.: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie) i w sposób dostatecznie jasny wyjaśnia przesłanki, jakimi kierował się Sąd orzekając o oddaleniu skargi.

W sytuacji gdy zasadnicza część uzasadnienia Sądu I instancji dotyczy kwestii "aktualności" pozwolenia wodnoprawnego z 20 lutego 2003 r., twierdzenie o braku tego uzasadnienia - szczególnie w tej części - jest niezrozumiałe. Polemiczne twierdzenia i odmienne oceny wyrażone w środku prawnym, nie podważają prawidłowości oceny dokonanej przez Sąd I instancji, zwłaszcza, iż naruszenia przepisów proceduralnych muszą być istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia.

Przed oceną zarzutów naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (por.m.in. wyrok NSA z 13 września 2005 r., II OSK 16/05, LEX nr 192124). W każdym z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez Sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logicznojęzykowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis.

Oba zarzuty o charakterze materialnoprawnym sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości przyjęcia, w następstwie niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni wskazanych przepisów, iż wydane skarżącemu 20 lutego 2003 r. pozwolenie wodnoprawne przestało być po tej dacie aktualne.

Datą wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego jest data, od której przestaje ono obowiązywać, to jest - zgodnie z art. 135 pkt 1 Pw - data końcowa okresu, na który pozwolenie to zostało wydane. Z tą datą wygasa stosunek administracyjnoprawny uprawniający podmiot korzystający ze środowiska do zgodnej z prawem eksploatacji urządzeń wodnych. Wystąpienie skutku materialnoprawnego nie usuwa z obrotu prawnego decyzji, bo ona nadal funkcjonuje w sensie procesowym. Strona zainteresowana może wprawdzie zgodnie z art. 138 ust. 1 Pw ubiegać się o stwierdzenie tego wygaśnięcia w drodze decyzji, jak również może to uczynić z urzędu sam organ, jednakże taki akt wyłącznie potwierdza istniejący stan prawny. Potwierdzenie wygaśnięcia uprawnień wynikających z pozwolenia, którego termin obowiązywania upłynął, następuje zatem w drodze decyzji o charakterze deklaratoryjnym. Teza taka znajduje również potwierdzenie w piśmiennictwie prawniczym - v. K. Majkowska-Matosiuk, Jak uzyskać pozwolenie wodnoprawne? Pr.i Środ. 2012.2.93, teza 1, 150575/1 - "datą wygaśnięcia pozwolenia (wodnoprawnego) jest data, od której przestaje ono obowiązywać. Strona zainteresowana może wprawdzie zgodnie z art. 138 Pw ubiegać się o zatwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia w drodze decyzji lub z urzędu, jednak nie ma to większego znaczenia. Decyzja taka wyłącznie przypieczętowuje wygaśnięcia pozwolenia, potwierdza istniejący stan prawny."

Niewątpliwie celem ustawodawcy, który nie wyłączył w art. 138 ust. 1 Pw wydawania decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia w przypadku wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na upływ okresu, na który było wydane, było m.in. zastosowanie w takich sytuacjach art. 138 ust. 2 ustawy.

Potrzeba usunięcia negatywnych skutków w środowisku może zaistnieć we wszystkich przewidzianych w art. 135 Pw przypadkach wygaśnięcia pozwolenia (podobnie jak w przypadkach cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia przewidzianych w art. 136 i 137 ustawy). Istotne konsekwencje decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego przewiduje także art. 139 ustawy, wprowadzający możliwość określenia w takiej decyzji obowiązków zakładu niezbędnych do kształtowania zasobów wodnych, w tym obowiązku usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia, przejęcia urządzeń wodnych lub ich części, których pozostawienie jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych na własność właściciela wody oraz orzeczenia o niezbędności pozostawienia urządzenia wodnego. Uznanie, iż wydanie decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego nie powinno następować w przypadku przewidzianym w art. 135 pkt 1 ustawy, wyłączyłoby w takich przypadkach stosowanie zarówno art. 138 ust. 2 jak i art. 139 ustawy, które to przepisy regulują niewątpliwie bardzo istotne z punktu widzenia celów ustawodawcy stany faktyczne, związane ze skutkami wygasłego, a formalnie jeszcze funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia wodnoprawnego.

W konsekwencji powyższego za zasadne należy uznać stwierdzenie Sądu I instancji, iż wymóg realizowania zobowiązań wykraczających poza podstawowe zasady dobrej praktyki rybackiej zawiera w sobie wymóg posiadania aktualnego pozwolenia wodnoprawnego w całym okresie objętym zobowiązaniem. W tym zakresie treść § 10 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 09 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania... nie budzi żadnych wątpliwości. "Aktualność" pozwolenia wodnoprawnego nie odnosi się jedynie do chwili składania wniosku, ale do całego okresu, na który wnioskujący o pomoc podejmuje zobowiązanie. W okresie pomiędzy dniem 21 02 a 10 06 2013 r. skarżący kasacyjnie nie dysponował aktualnym pozwoleniem wodnoprawnym na szczególne korzystanie z wód dla potrzeb kompleksu stawowego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Stosownie do art. 156 § 1 i 3 Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. W wyniku oczywistej omyłki w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 16 stycznia 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 838/13 wadliwie oznaczono datę i numer zaskarżonego skargą rozstrzygnięcia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Prawidłowa data i numer rozstrzygnięcia - jak to wynika z akt sądowych - to 21 czerwca 2013 r., znak OR07-61713-OR0700009/13 a nie jak omyłkowo wpisano 23 sierpnia 2013 r., nr DWR-61713-OR0700009/13.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.