Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1774774

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 23 czerwca 2015 r.
II GSK 1100/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Gabriela Jyż.

Sędziowie: NSA Anna Robotowska, del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 987/13 w sprawie ze skargi M. Sz. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) września 2013 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym

1.

uchyla zaskarżony wyrok;

2.

oddala skargę;

3.

zasądza od M. Sz. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 700 (siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego

Uzasadnienie faktyczne

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 987/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. Sz. uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z (...) września 2013 r. znak: (...) utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu, że w wyniku przeprowadzonej w dniu (...) kwietnia 2013 r. kontroli drogowej autobusu nr rej. (...), którym wykonywano przewóz regularny osób na podstawie zezwolenia nr (...) udzielonego przedsiębiorcy M. Sz. stwierdzono, że ww autobus nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego z uwagi na brak wyposażenia w boczną tablicę kierunkową. W związku z powyższym, na skarżącego została nałożona kara pieniężna w wysokości 5000 złotych. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 92a ust. 1, 2, 6, art. 18b ust. 1 pkt 1, art. 18b ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: z 2012 r. poz. 1265 z późn. zm., dalej u.t.d.) oraz Lp. 2.5.1 załącznika nr 3 do tej ustawy, jak również § 18 ust. 1 oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 z późn. zm., dalej: rozporządzenie Ministra Infrastruktury).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. (dalej: WSA, Sąd I instancji) na powyższą decyzję M. Sz. zarzucił naruszenie: art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji organu I instancji stronie a nie jej pełnomocnikowi; art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego przyczyn braku zamocowania bocznej tablicy kierunkowej i bezpodstawne odmówienie mocy dowodowej wyjaśnieniom oraz dowolną ocenę dowodów. Ponadto skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 91a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. oraz § 18 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury poprzez bezpodstawne zakwalifikowanie nieumieszczenia bocznej tablicy kierunkowej, jako naruszenie warunków technicznych. Dodatkowo zarzucił organowi nieuwzględnienie czynnika niezależnego i nie dającego się przewidzieć przez przewoźnika a mianowicie zachowania pasażera, który - według skarżącego - urwał przedmiotową tablicę.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak tablicy kierunkowej oznacza niezachowanie wymaganych warunków technicznych pojazdu samochodowego.

WSA w K. uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 2700, dalej: p.p.s.a. uznał za uzasadniony wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 92a ust. 1, 2, 6 u.t.d. oraz § 18 ust. 1 pkt 13 w związku z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury poprzez bezpodstawne zakwalifikowanie nieumieszczenia bocznej tablicy kierunkowej, jako naruszenie warunków technicznych autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób. Wskazując na rozbieżność w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jaka wystąpiła na tle zakwalifikowania braku tablicy kierunkowej na autobusie, którym wykonywany jest regularny przewóz osób, WSA w K. opowiedział się za poglądem zaprezentowanym w wyroku tego Sądu z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 504/13 oraz w wyrokach WSA w B. z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 754/12 i WSA w W. z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 628/10.

Zdaniem Sądu I instancji, przepisy § 18 oraz § 21 rozporządzenia Ministra Infrastruktury zamieszczone są w dziale III "Warunki techniczne pojazdu samochodowego", co uzasadnia stanowisko, że wyposażenie to niejako część warunków technicznych. Jednocześnie sam tytuł ww. rozporządzenia - w sprawie "warunków technicznych pojazdów" oraz "zakresu ich niezbędnego wyposażenia" pozwala rozgraniczyć "warunki techniczne" od "wyposażenia" pojazdu. Według WSA w K., przepisy § 18 ust. 1 pkt 13 oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury jednoznacznie stwierdzają, że autobus powinien być "wyposażony" w tablice kierunkowe, co uzasadnia wniosek, że należą one do wyposażenia pojazdu. Sąd I instancji zwrócił także uwagę, że w załączniku nr 3 do u.t.d. wyszczególniającym m.in. naruszenia przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego pod L.p. 2.5. ustawodawca wymienia: naruszenia dotyczące niespełnienia warunków technicznych (2.5.1.) oraz naruszenia wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania (2.5.2.). Według WSA w K., przy tak dokonanym przez ustawodawcę rozróżnieniu wymienionych naruszeń, zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia logiczna omawianych przepisów nakazuje uznać, że tablice kierunkowe informujące o trasie przejazdu autobusu należy zaliczyć do jego wyposażenia i oznakowania, a nie do warunków technicznych. Zdaniem Sądu I instancji, dodatkowym argumentem przemawiającym za przedstawioną wyżej wykładnią stosowanych w niniejszej sprawie przepisów jest to, że ustawodawca dokonuje rozróżnienia "między warunkami technicznymi" a "wyposażeniem" autobusu na gruncie I.p. 2.5.1. i 2.5.2 załącznika nr 3 do u.t.d. Sąd I instancji zarazem nie podzielił zarzutów skarżącego naruszenia przepisów postępowania oraz uznał za prawidłowe stanowisko organu, że podnoszone przez stronę okoliczności nie uzasadniają zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, GITD zarzucił naruszenie prawa materialnego:

1)

art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm., dalej także: P.r.d.), oraz § 18 ust. 1 pkt 13 i § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że termin "warunki techniczne" nie obejmuje wymaganego przepisami wyżej wymienionego rozporządzenia wyposażenia dodatkowego pojazdu, podczas gdy z przywołanych przepisów wynika, iż wyposażenie takie decyduje w rzeczy samej o tym, czy pojazd odpowiada warunkom technicznym wymaganym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu,

2)

art. 18b ust. 1 pkt 1 u.t.d. i art. 18b ust. 2 pkt 1 lit. b) u.t.d., art. 92a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. oraz Lp. 2.5.1 i Lp. 2.5.2. załącznika nr 3 do ww. ustawy, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że na podstawie tych przepisów nie można nałożyć kary pieniężnej za stwierdzony w toku kontroli brak wyposażenia autobusu, którym wykonywane są regularne przewozy osób, w tablice kierunkowe, albowiem tablice kierunkowe informujące o trasie przejazdu autobusu należy zaliczyć do jego wyposażenia i oznakowania, o którym mowa w Lp. 2.5.2 załącznika nr 3 do u.t.d., a nie do warunków technicznych. Podczas gdy tablice kierunkowe stanowią jeden z warunków technicznych autobusu, wymaganych ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego, o którym mowa przepis Lp. 2.5.1 przedmiotowego załącznika, zaś przepis Lp. 2.5.2 załącznika przewiduje sankcję za brak wyposażenia i oznakowania, a więc również naruszenie w zakresie warunków technicznych autobusu, ale wymaganych nie ze względu na rodzaj przewozu (np regularny), ale z uwagi na przewóz określonej kategorii pasażerów, np. dzieci do szkół, osób niepełnosprawnych, itp., dla którego rozporządzenie przewiduje jeszcze inne wymagania techniczne.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi strony bądź ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w K. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) co oznacza, że podstawą jej rozpoznania jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji.

W związku z powyższym podkreślić należy, że poza sporem pozostaje okoliczność, że w dniu kontroli strona wykonywała regularny przewóz drogowy osób w ramach komunikacji publicznej, autobusem nieposiadającym bocznej tablicy kierunkowej. Istota sporu między stronami sprowadza się do tego czy w stanie prawnym obowiązującym w dacie kontroli tj.(...) kwietnia 2013 r. dopuszczalne było ukaranie wykonującego przewóz drogowy z zastosowaniem sankcji określonej w L.p. 2.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d., a więc za wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu (przewóz regularny) - kara 5000 zł czy też tablice kierunkowe informujące o trasie przejazdu autobusu należy zaliczyć do jego wyposażenia i oznakowania (ewentualna sankcja określona w L.p. 2.5.2. załącznika nr 3 do u.t.d. - kara wynosi 2000 zł)

Niewątpliwie punktem wyjścia do dokonania wykładni przepisów prawa znajdujących zastosowanie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy jest odwołanie się do treści art. 66 ust. 1 P.r.d. Przepis ten stanowi, że pojazd uczestniczący w ruchu ma być zbudowany, wyposażony i utrzymany tak, aby korzystanie z niego nie naruszało warunków określonych w punktach od 1 do 6 ustępu 1 art. 66 P.r.d. Zamieszczając powołany wyżej przepis prawa w dziale III zatytułowanym "Pojazdy" w rozdziale 1 zatytułowanym "Warunki techniczne pojazdów" tym samym wskazano, że obowiązki związane z budową pojazdów ich wyposażeniem i utrzymaniem należy objąć wspólnym pojęciem-warunków technicznych pojazdów. Jednocześnie w art. 66 ust. 5 P.r.d. ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw transportu do wydania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz Obrony Narodowej rozporządzenia określającego warunki techniczne pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Dział III rozporządzenia Ministra Infrastruktury zatytułowany "Warunki techniczne pojazdu samochodowego i przyczepy przeznaczonej do łączenia z tym pojazdem" obejmuje 13 rozdziałów, z czego przepisy prawa zawarte w czterech pierwszych rozdziałach odnoszą się swym zakresem do wszystkich pojazdów samochodowych i przyczep, a przepisy prawa zawarte w rozdziałach od 5 do 13 działu III ww rozporządzenia odnoszą się do wskazanych szczegółowo rodzajów pojazdów. Oznacza to, że autobusy winny spełniać warunki techniczne określone w przepisach działu III rozdział 1-4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, a nadto winny spełniać dodatkowe warunki określone w rozdziale 5 działu III tego aktu wykonawczego. W związku z powyższym zauważyć należy, że mimo, iż przepis § 18 ust. 1 oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury odwołuje się do wyposażenia autobusu, to jednak uwzględniając poczynione wyżej uwagi, stwierdzić należy, że ustawodawca zawarł w tych przepisach prawa dodatkowe warunki techniczne, jakie spełnić winien autobus uczestniczący w ruchu po drogach publicznych. Ponadto podkreślić trzeba, że w rozdziale 2 działu III omawianego rozporządzenia prawodawca zamieścił przepisy odnoszące się do wyposażenia pojazdów samochodowych oraz przyczep, które to wyposażenie stanowi o spełnieniu warunków technicznych, jakim mają odpowiadać pojazdy samochodowe oraz przyczepy, o których mowa w tym rozporządzeniu. Tak więc wyposażenie, o którym mowa w rozdziale 2 działu III rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz wyposażenie, o którym mowa w § 18 i w § 21 ww rozporządzenia określa w sposób szczegółowy warunki techniczne jakie winien spełniać autobus.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że skoro, stosownie do treści § 18 ust. 1 pkt 13 oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, autobusy regularnej komunikacji publicznej powinny być wyposażone w tablice kierunkowe, to brak tego wyposażenia rodzi skutek w postaci wykonywania przewozu regularnego w komunikacji publicznej autobusem nieodpowiadającym wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego i okoliczność ta uzasadnia zastosowanie sankcji określonej w Lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

W omawianym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę podziela analogiczne stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1173/10, z dnia 17 września 2014 r. sygn. akt II GSK 904/13 oraz z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 2403/13. Na marginesie wypada zauważyć, że powyższe orzeczenia wyeliminowały z obrotu prawnego wyroki Sądów I instancji, na które powoływał się WSA w K. orzekając w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, z uwagi na materialnoprawny charakter stwierdzonych naruszeń, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 188 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 145 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.