Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1104129

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 25 stycznia 2012 r.
II FZ 798/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 1129/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 18 kwietnia 2011 r. nr (...) w przedmiocie podatku od gier za marzec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

W toku postępowania ze skargi T. Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 18 kwietnia 2011 r. w przedmiocie podatku od gier za marzec 2010 r., skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, kapitał zakładowy spółki, która zajmuje się działalnością związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi, wynosi 2.550.000,- zł, kapitał zapasowy 876.137,95 zł, a wartość środków trwałych według bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r. wynosiła 3.093.290,54 zł. Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości - 508.189,96 zł, przy przychodzie na poziomie 8.817.314,17 zł. Na rachunku bankowym w B. S.A., na dzień 21 czerwca 2011 r. posiadała kwotę 642,58 zł. Wnioskodawczyni zwróciła uwagę na stale pogarszającą się kondycję finansową spółki, która w 2009 r. prowadziła działalność z wykorzystaniem 332 automatów, w grudniu 2010 r. posiadała ich 106, a na koniec czerwca 2011 r. jedynie 87. Zmniejszono również liczbę pracowników o 7 osób.

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

W następstwie sprzeciwu, wniesionego na powyższe postanowienie, wniosek rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który postanowieniem z dnia 20 października 2011 r. odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji, po przeanalizowaniu obciążeń i możliwości finansowych spółki, stwierdził, że wysokość przychodów uzyskiwanych przez spółkę oraz wartości jej majątku trwałego, przemawia przeciw przyznaniu jej prawa pomocy. Spółka, w istocie, nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody (w 2010 r. - około 8.817.314,17 zł). WSA w Krakowie podkreślił, że wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez danego przedsiębiorcę. Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, posiada płynność finansową, a w sytuacji obawy pogorszenia sytuacji majątkowej powinna skoncentrować się na obniżeniu kosztów działalności. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że spółka nie przedłożyła żadnych dowodów świadczących o ryzyku utraty płynności finansowej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wskazała, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, z uwagi na brak popytu na automaty do gier o niskich wygranych. Niezależnie od tego, sprzedaż majątku trwałego, jako jedynego źródła dochodów spółki, doprowadziłaby do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie w obrocie gospodarczym.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628).

W niniejszej sprawie, skarżąca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ustalenia Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki przyznania osobie prawnej prawa pomocy. Wartość majątku trwałego oraz znaczne przychody uzyskiwane przez spółkę wykluczają możliwość odstąpienia od zasady ponoszenia kosztów przez stronę postępowania (por. powołany powyżej art. 199 p.p.s.a.). Spółka w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności; przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą.

Ponadto, za nieuwzględnieniem wniosku przemawiało porównanie wysokości wpisu, jaki strona zobowiązana jest uiścić w niniejszej sprawie (a także pozostałych sprawach zawisłych przed WSA w Krakowie) z przychodem netto spółki oraz poniesionymi kosztami działalności operacyjnej. Analiza możliwości płatniczych spółki doprowadziła Sąd pierwszej instancji do słusznej konstatacji, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego.

Ponadto należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr. 94, poz. 1037 ze zm., dalej: k.s.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę.

Wobec uznania, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.