Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1988776

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 7 grudnia 2015 r.
II FZ 727/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. S.K.A z siedzibą we W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 450/15 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi B. S.K.A z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2015 r., nr (...) w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za grudzień 2011 r. postanawia uchylić zaskarżone orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zawarte w pkt 2 sentencji wyroku i przekazać w zakresie kosztów postępowania sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi.

Uzasadnienie faktyczne

1. Wyrokiem z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 450/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi B. S.K.A. z siedzibą w L. (dalej "spółka", "skarżąca"), uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 4 sierpnia 2014 r., a także postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 1 lipca 2014 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za grudzień 2011 r. Wyrokiem tym zasądzono również od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącej spółki kwotę 941 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

2. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku rozpoznając wniosek spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości i prowadząc w tym zakresie postępowanie, organ dopuścił się naruszenia art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, nakazującego wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. W przedmiocie kosztów postępowania sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."). Zasądzając część należnych spółce kosztów postępowania sąd pierwszej instancji uznał, że wprawdzie zasadne było wniesienie skargi, jednak uchylenie zaskarżonej decyzji nie może prowadzić do uwzględnienia zasadniczego żądania skarżącej - tj. zwrotu nadpłaty.

3. Od powyższego orzeczenia w zakresie zwrotu kosztów postępowania spółka wniosła zażalenie żądając zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania kosztów postępowania w pełnej wysokości zgodnie z art. 200 p.p.s.a., tj. w kwocie 3 861 zł (wpis od skargi w kwocie 1 444 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 2 400 zł oraz koszty opłaty skarbowej w kwocie 17 zł), ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Zdaniem strony rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji narusza art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż w sprawie mimo uwzględnienia skargi w całości występuje okoliczność uzasadniająca zastosowanie instytucji "miarkowania" zwracanych kosztów postępowania przez organ podatkowy stronie zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 200 p.p.s.a., a także poprzez brak uzasadnienia w zaskarżonym postanowieniu wysokości kwoty zasądzonego zwrotu części kosztów postępowania.

Jak wskazano w uzasadnieniu zażalenia ustalenie, czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a. wprawdzie zależy od swobodnej oceny sądu, jednakże ocena ta musi uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Zdaniem spółki nie jest uzasadnieniem miarkowania zwrotu kosztów postępowania fakt, iż na skutek uchylenia zaskarżonej decyzji skarżąca nie uzyska zamierzonego celu zwrotu nadpłaty, gdyż celem badania sądu pierwszej instancji było zbadanie legalności wydanej decyzji, a nie to czy w efekcie cel postępowania zostanie osiągnięty. Jeżeli więc zachodziła konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego na skutek wadliwego określenia przez organ odwoławczy możliwości dochodzenia zwrotu nadpłaty, to nie ma podstaw do tego aby miarkować zwrot kosztów postępowania sądowoadministarcyjnego. W tej sytuacji w rozpatrywanej sprawie nie występuje w sposób obiektywny uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a.

Jak wskazał autor zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozstrzygając w tym trybie powołał się na odpowiednie unormowania odnoszące się do kosztów, lecz nie wyjaśnił sposobu miarkowania kosztów podlegających zwrotowi ani nie wskazał na zasady, którą kierowano się przy tym rozstrzygnięciu, a powyższe elementy są obligatoryjne przy stosowaniu przepisu art. 206 p.p.s.a.

Uzasadnienie prawne

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

4.1. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Rozpoznawane zażalenie zostało wniesione w oparciu o wskazaną podstawę i obejmuje punkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 lipca 2015 r.

4.2. Stosownie do powołanego przez sąd pierwszej instancji art. 206 p.p.s.a. w razie częściowego uwzględnienia skargi, sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.

W świetle zacytowanej treści art. 206 p.p.s.a. nie może budzić wątpliwości, że warunkiem jego zastosowania jest częściowe uwzględnienie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się z poglądami doktryny, iż częściowe uwzględnienie skargi, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., obejmuje zarówno sytuacje określone wprost w sentencji wyroku jak i takie, gdy o częściowym uwzględnieniu skargi przesądza uzasadnienie orzeczenia (por. M. Niezgódka-Medek w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006., komentarz do art. 206). Jeżeli jednak częściowe uwzględnienie skargi nie wynika z sentencji wyroku, treść uzasadnienia obejmująca powody zastosowania art. 206 p.p.s.a. powinna wskazywać na te elementy, które świadczą o spełnieniu warunku, o którym mowa w tym przepisie i przyczyn, dla których częściowe uwzględnienie skargi nie mogło znaleźć odzwierciedlenia w sentencji orzeczenia (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I GZ 119/09, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA").

W praktyce, w szczególności w sprawach ze skarg na decyzje podatkowe, często występuje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na potrzebę ponownego określenia wysokości całego zobowiązania, mimo kwestionowania przez sąd w uzasadnieniu zgodności z prawem określenia lub ustalenia tylko niewielkich kwot, które decydują o wysokości tego zobowiązania. W takich wypadkach art. 206 p.p.s.a. także powinien znaleźć zastosowanie. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 51/08 (publik. CBOSA), pod pojęciem częściowego uwzględnienia skargi, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., należy rozumieć zarówno sytuację, w której sąd uchylił część zaskarżonej decyzji, jak i sytuację, w której z uwagi na niepodzielność decyzji podatkowej uchylił ją w całości, jednakże z treści uzasadnienia wyroku wynika, że tylko część zarzutów skargi została uwzględniona i że tylko one będą przedmiotem rozważań przed organem drugiej instancji. Do oceny, czy nastąpiło częściowe uwzględnienie skargi, niezbędne jest bowiem porównanie wskazanego w niej określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego w zaskarżonym akcie lub czynności (art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) ze stanowiskiem sądu wynikającym z wyroku (zob. postanowienie NSA z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II GZ 333/10, publik. CBOSA).

Z tych powodów wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie, wbrew stanowisku spółki, mimo uchylenia zarówno decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2015 r., jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 4 sierpnia 2014 r. (a także postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 1 lipca 2014 r.) możliwe było zastosowanie instytucji częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Ponadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zastosowanie tej instytucji przez sąd pierwszej instancji było nie tylko możliwe, ale i zasadne w sytuacji stwierdzenia, że "wprawdzie zasadne było wniesienie skargi, jednak uchylenie zaskarżonej decyzji nie może prowadzić do uwzględnienia zasadniczego żądania skarżącej - tj. zwrotu nadpłaty".

4.3. Uchylając orzeczenie WSA w Łodzi z dnia 29 lipca 2015 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny miał na względzie, że stosując art. 206 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji zobowiązany jest nie tylko wyjaśnić dlaczego zdecydował się skorzystać z tej instytucji, ale również wyjaśnić sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi. Wprawdzie treść art. 206 p.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem Sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11, publik. CBOSA).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie sądu pierwszej instancji w zakresie zastosowania w niniejszej sprawie art. 206 p.p.s.a. jest zbyt lakoniczne. Ogranicza się bowiem do jednego zdania i w żaden sposób nie wyjaśnia jak obliczono zasądzoną kwotę. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił również dlaczego aż w takim zakresie ograniczył spółce zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota nie obejmuje nawet całości wpisu od skargi, a przecież strona poniosła ponadto koszty zastępstwa procesowego. W takiej sytuacji szczególnie dokładnie wyjaśnić należy stronie skarżącej metodę i powody aż tak znacznego obniżenia kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Miarkowanie zwrotu kosztów postępowania należy godzić z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa i zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji, który zasądza na rzecz spółki kwotę nie obejmującą całości uiszczonego wpisu, w sytuacji gdy stronie skarżącej - stosownie do art. 200 p.p.s.a. - należy się zwrot kwoty wpisu od skargi, kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pełnomocnictwa, narusza tę zasadę.

Ze wskazanych względów zgodzić należy się ze spółką, że sąd pierwszej instancji w niedostatecznym stopniu wyjaśnił zastosowanie w niniejszej sprawie art. 206 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając kwestię zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sąd pierwszej instancji wyjaśni szczegółowo sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi, a także rozważy, czy w stanie faktycznym sprawy zasądzenie kwoty nie obejmującej całości wpisu realizuje konstytucyjne zasady praworządności i sprawiedliwości społecznej.

4.4. Na marginesie jedynie należy wyjaśnić stronie, że zawarty w zażaleniu wniosek o zmianę zaskarżonego punktu orzeczenia sądu pierwszej instancji - z uwagi na przyczyny uchylenia orzeczenia - jest przedwczesny.

4.5. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.