Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2021840

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 18 kwietnia 2016 r.
II FZ 203/16

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska,, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Po 872/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi G. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2015 r., nr (...) w przedmiocie zaliczenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. na poczet zaległości za 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z 12 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 872/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek G. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca została wezwana o przedłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń obrazujących jej stan majątkowy i rodzinny. Skarżąca odpowiadając na wezwanie nie przedłożyła jakichkolwiek informacji odnośnie sytuacji majątkowej i finansowej swojego męża. Uchyliła się przy tym od przedłożenia zeznań podatkowych męża za 2013 i 2014 r. oraz wykazania wielkości miesięcznych dochodów małżonka. Skarżąca nie wyjaśniła również czy jej małżonek posiada rachunki bankowe, nieruchomości, oszczędności, przedmioty wartościowe, pojazdy mechaniczne, udziały w spółkach prawa handlowego oraz czy pełni funkcje członka zarządu lub prokurenta w tego rodzaju spółkach.

W ocenie Sądu, dopiero zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez oboje małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Nieujawnienie przy tym przez skarżącą informacji dotyczących sytuacji majątkowej męża nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej strony pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny nie jest się w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny może pozwolić na dokonanie takiej oceny.

Zatem biorąc pod uwagę powyższe Sąd odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wskazała, że nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych, postępowanie dotyczy zaległości podatkowych męża, z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego i pozostaje w rozdzielności majątkowej. Nie posiada dokumentów dotyczących dochodów męża, a mąż jest osobą z orzeczoną przez biegłych psychiatrów chorobą wykluczają jego uczestnictwo w postępowaniu w jakiejkolwiek formie. Komornik zajmuje część pobieranego przez męża świadczenia rentowego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyjmuje się, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.

W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przedstawił przesłanki, którymi powinien się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Sąd skorzystał z przysługującego mu na mocy art. 255 p.p.s.a. prawa i wezwał o nadesłanie dodatkowych informacji, oświadczeń oraz dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego. Jednak przedstawione przez skarżącą dokumenty i oświadczenie należało uznać za niewystarczające do odtworzenia jej sytuacji majątkowej. Skarżąca pozbawiła w ten sposób Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej. W tej sytuacji Sąd był zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie przedłożonego niekompletnego materiału dowodowego, który okazał się niewystarczający do wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy.

Dla analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej istotne znaczenie miały nie tylko jej dochody i stan majątkowy, lecz również jak kształtują się dochody i co wchodzi w skład majątku jej męża. Tymczasem strona nie przedstawiła żadnych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej męża. W tym miejscu podnieść należy za Sądem I instancji, że braki w tym zakresie nabierają szczególnego znaczenia w kontekście postanowień art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, który stanowi, że małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. W świetle ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, nie stanowi okoliczności, zwalniającej małżonka z obowiązku wzajemnej pomocy.

Biorąc pod uwagę powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej w kontekście przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona w zażaleniu.

Odnosząc się z kolei do podniesionej przez skarżącą w zażaleniu okoliczności, że nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych wskazać należy, że w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona wniosła jedynie o ustanowienie radcy prawnego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie jako bezzasadne.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.