Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1541914

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 17 listopada 2014 r.
II FZ 1761/14
Postępowanie wyjaśniające w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 44/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 28 października 2013 r. nr (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

1. Postanowieniem z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 44/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że spółka zamknęła poprzedni rok z zyskiem 92.859,47 zł przy przychodzie w wysokości ponad 2.000.000 zł. Oznacza to, że wysokość jej należności krótkoterminowych kilkakrotnie przewyższa wartość zobowiązań krótkoterminowych. Ponadto, na rachunkach bankowych i w kasie na koniec 2013 r. spółka posiadała ponad 200.000 zł. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz zebranych dokumentów, nie można przyjąć, że spółka nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Sąd zauważył, że na obecnym etapie postępowania, tj. po odrzuceniu skargi, koszty sądowe sprowadzają się wyłącznie do wpisu od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenia dla pełnomocnika. Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

2. W zażaleniu spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zarzuciła naruszenie:

- art. 245 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące oddaleniem wniosku o przyrznie prawa pomocy,

- art. 255 p.p.s.a. poprzez jego całkowite niezastosowanie.

3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnić ma prawo do sądu osobom najuboższym w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Z treści powyższych przepisów wynika, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazać, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, poprzez złożenie stosownych oświadczeń na urzędowym formularzu. Natomiast ocenę okoliczności przytoczonych w nim przez wnioskodawcę ustawodawca pozostawił uznaniu sądu. Ocena ta jest swobodna, jednak nigdy nie dowolna. Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy musi wyczerpująco odnieść się do przytoczonych w nim okoliczności oraz wyjaśnić z jakich powodów wniosek spółki zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w ocenie, którą przedstawił Sąd pierwszej instancji, elementów przemawiających za zmianą zaskarżonego postanowienia. Ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z punktu widzenia przesłanek opisanych w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. jest prawidłowa. Spółka natomiast nie podważyła tej oceny również w niniejszym postępowaniu zażaleniowym.

Z akt sprawy wynika, że spółka zamknęła poprzedni rok z zyskiem w wysokości 92.859,47 zł, przy przychodzie w wysokości ponad 2.000.000 zł. Wysokość jej należności krótkoterminowych kilkakrotnie przewyższa wartość zobowiązań krótkoterminowych. Ponadto, na rachunkach bankowych i w kasie na koniec 2013 r. spółka posiadała ponad 200.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny nie jest kategoria dochodu czy straty, lecz wartość przychodu. Ta kategoria podatników bowiem ma do dyspozycji legalne instrumenty podatkowe, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów w taki sposób, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Nie uzasadnia również przyznania prawa pomocy niska wartość sprzedanych towarów i usług wykazana na deklaracjach VAT-7 za miesiące roku bieżącego. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spółka będzie w stanie wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 255 p.p.s.a., poprzez niewezwanie spółki o nadesłanie stosownej dokumentacji należało uznać go za niezasadny. Jak stanowi treść tego przepisu zobowiązanie do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego wnioskodawcy może nastąpić, jeśli sąd dojdzie do przekonania, że oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające lub budzi wątpliwości. Oznacza to, że prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru obligatoryjnego. Jego przeprowadzenie zależy od uznania sądu rozpoznającego wniosek, czy dane w nim zawarte oraz złożone dokumenty są wystarczające dla pełnej oceny występowania przesłanek warunkujących możliwość przyznania prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji nie miał wątpliwości, co do sytuacji majątkowej spółki. Uznał również znajdujące się w aktach sprawy dokumenty za wystarczające do merytorycznego rozpoznania wniosku. Sugerowany w treści zażalenia obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w stosunku do złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy, na mocy art. 255 p.p.s.a., stanowiłby naruszenie obowiązku strony wynikającego z art. 246 § 2 p.p.s.a., a także nieuprawnioną próbę przerzucenia na sąd obowiązku zebrania i przedstawienia materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego i pełnego rozpoznania wniosku w przedmiocie prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.