II FSK 94/19, Brak podstaw do złożenia przez organ wniosku do samego siebie o zawieszenie postępowania. - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3075612

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2020 r. II FSK 94/19 Brak podstaw do złożenia przez organ wniosku do samego siebie o zawieszenie postępowania.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda.

Sędziowie: NSA Bogusław Dauter, del. WSA Sylwester Golec (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 9 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 494/18 w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 marca 2018 r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego

1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku,

2) zasądza od S.

G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 9 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 494/18 po rozpoznaniu w trybie uproszczonym skargi S. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 marca 2018 r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 29 listopada 2017 r. nr (...).

Sąd pierwszej instancji wskazał następujący stan faktyczny:

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w G. będący jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej S. G. na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia 24 listopada 2016 r., obejmującego zaległość z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za rok 2010 w kwocie 254.240,00 zł.

Pismem z dnia 29 listopada 2017 r. Dział Spraw Wierzycielskich Drugiego Urzędu Skarbowego w G. wniósł do Działu Egzekucji Administracyjnej tego Urzędu o zawieszenie prowadzonego do majątku zobowiązanej postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 599 z późn. zm.) dalej powoływanej jako u.p.e.a. Jako przyczynę zawieszenia wskazano złożony przez organ egzekucyjny do Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, wniosek o przejęcie zastępstwa procesowego Skarbu Państwa przed Sądem Okręgowym w Gdańsku w sprawie o uznanie czynności prawnej dokonanej przez S. G. z pokrzywdzeniem Skarbu Państwa za bezskuteczną.

W konsekwencji powyższego, postanowieniem nr (...) z dnia 29 listopada 2017 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w G. zawiesił - na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku S. G. na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G., pismem z dnia 23 stycznia 2018 r. S. G. złożyła zażalenie, w którym zarzuciła wydanemu postanowieniu naruszenie przepisów:

- art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.;

- art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, postanowieniem z dnia 9 marca 2018 r. nr (...) utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ drugiej instancji stwierdził, że w sprawie o zwieszenie postępowania wystąpił wierzyciel wobec czego wystąpiła przesłanka zawieszenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Na postanowienie organu drugiej instancji S. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.;

- art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.;

- art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 e.p.e.a.;

Skarżąca zarzuciła też naruszenie następujących przepisów prawa określonych przez skarżącą jako przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 68 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.) dalej powoływanej jako O.p. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przedawnienia terminu do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r., które nastąpiło przed wystawieniem przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. tytułu wykonawczego nr (...) z dnia 24 listopada 2016 r., doręczonego w dniu 15 grudnia 2016 r. i zastosowaniem środka egzekucyjnego;

- art. 68 § 4 O.p. (w brzmieniu obowiązującym do dnia utraty mocy obowiązującej tego przepisu tj. do dnia 28 lutego 2015 r.) i art. 20 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 i ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 1 pkt 13 lit. b) ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz Ordynacji podatkowej przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu przedawnienia prawa do wydania przez organy podatkowe decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r., co nastąpiło przed wystawieniem tytułu wykonawczego z dnia 24 listopada 2016 r.;

- art. 70 § 1 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracji w Gdańsku w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku wskazał, że przepis art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania na wniosek wierzyciela. Zawieszenie na wniosek wierzyciela nie jest możliwe w sytuacji, gdy ten sam organ jest wierzycielem i organem egzekucyjnym, gdyż oznaczałoby to, skierowanie wniosku do samego siebie. Powierzenie przez ustawodawcę wierzycielowi kompetencji organu egzekucyjnego odbywa się kosztem uprawnień procesowych tego podmiotu jako wierzyciela oraz kosztem jego kompetencji jako organu współuczestniczącego w postępowaniu egzekucyjnym. Z powodu tych okoliczności sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do złożenia przez organ wniosku skierowanego do samego siebie o zawieszenie postępowania. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 111/09 (orzeczenie to jaki i inne orzeczenia powoływane w niniejszym wyroku dostępne są w bazie internetowej CBOSA na stornie orzeczenia.nasa.gov.pl).

Zdaniem sądu w rozpoznanej sprawie nie został złożony skutecznie wiążący wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdyż wniosek ten pochodził od wierzyciela, który jednocześnie był organem egzekucyjnym.

Obnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących wydania decyzji wymiarowej, sąd stwierdził, że okoliczności te wykraczają poza zakres postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (okoliczności te były przedmiotem badania w postępowaniu zakończonym wydaniem przez WSA w Gdańsku w dniu 11 lipca 2017 r. nieprawomocnego wyroku sygn. akt I SA/Gd 1313/16). Natomiast kwestia przedawnienia zobowiązania była oceniana w postępowaniu dotyczącym zarzutów wniesionych przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym, zakończonym wydaniem przez WSA w Gdańsku w dniu 31 stycznia 2018 r. nieprawomocnego wyroku sygn. akt I SA/Gd 1150/17.

Od wyroku sądu pierwszej instancji skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, który na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) dalej powoływanej jako p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego jej postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G., w sytuacji gdy skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i powinna być oddalona;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 1 p.p.s.a. i art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. przez uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego jej postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G., w sytuacji gdy zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną złożenie przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania;

- art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną kontrolę sprawy i błędne zastosowanie środków określonych w p.p.s.a. i uznanie skargi za zasadną w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie nie naruszało wskazanych przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wyrokowi sądu pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. przez błędną wykładnie i przyjęcie przez sąd, że nie istniały podstawy zawieszenia postępowania, gdy wniosek o zawieszenie złożył wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym.

W skardze kasacyjnej wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku;

- zasądzenie od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kosztów postępowania kasacyjnego;

- rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że uznanie poglądu zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku za prawidłowy oznaczałoby, że zakres uprawnień wierzyciela w postepowaniu egzekucyjnym w administracji jest różny w zależności od tego, czy wierzyciel jest organem odrębnym od organu egzekucyjnego czy też pełni jednocześnie rolę organu egzekucyjnego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej takie zróżnicowanie pozycji procesowej wierzyciela nie ma podstaw w przepisach prawa. Prowadziłoby to także do uprzywilejowania wierzycieli niebędących jednocześnie organami egzekucyjnymi, gdyż w tym wypadku postępowanie mogłoby być zawsze zawieszane na wniosek tych wierzycieli a przypadku wierzycieli będących organami egzekucyjnymi zawieszenie takie nigdy nie mogłoby mieć miejsca. Zdaniem autora skargi kasacyjnej skoro wierzyciel decyduje o wszczęciu postępowania egzekucyjnego to jest jego dysponentem, co oznacza, że ma prawa do zawieszenia tego postępowania w każdym przypadku, kiedy uzna, że zawieszenie postępowania jest uzasadnione okolicznościami sprawy.

Skarżąca w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna jednakże nie z powodu wszystkich zarzutów w niej podniesionych.

Stosownie do art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu na wniosek wierzyciela. Stosownie do art. 56 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Na podstawie art. 56 § 4 u.p.e.a. na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie.

Z regulacji tych wynika, że wierzyciel może podjąć decyzję o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Decyzja ta nie jest obwarowana dodatkowymi warunkami, co oznacza że podstawą zawieszenia postępowania może być każda okoliczność uzasadniająca zdaniem wierzyciela wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że pomimo istnienia spoczywającego na wierzycielu prawnego obowiązku podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 u.p.e.a.) ustawodawca dopuścił jednak możliwość zadysponowania przez wierzyciela przebiegiem postępowania egzekucyjnego i doprowadzenia do jego zawieszenia. Organ egzekucyjny nie jest legitymowany do badania zasadności argumentów wierzyciela zawartych w jego wniosku o zawieszenie postępowania (wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 lipca 1998 r., IV SA 1502/96, LEX nr 43828). Wierzyciel, zgłaszając wniosek o zawieszenie postępowania, nie jest obowiązany do podania okoliczności uzasadniających jego zgłoszenie (D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX) Wniosek wierzyciela o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego jest wiążący dla organu egzekucyjnego niezależnie od przyczyn zawieszenia, na które powołuje się wierzyciel (por. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz, Wrocław 2005, s. 405 i nast.)., jednakże nie w sposób nieograniczony. Związanie organu egzekucyjnego wnioskiem wierzyciela o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie występuje w sytuacji, gdy w sprawie występuje przesłanka do podjęcia rozstrzygnięcia o skutkach dla postępowania egzekucyjnego dalej idących niż jego zawieszenie. Gdy w sprawie wystąpi przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ ma obowiązek postępowanie to umorzyć nawet, gdyby wierzyciel wniósł do organu egzekucyjnego o zawieszenie tego postępowania (zob. wyroki NSA: z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1823/08; z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1045/08).

Zasadnie sąd pierwszej instancji wywiódł w zaskarżonym wyroku, że w sytuacji, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem egzekwowanego obowiązku to nie może złożyć wniosku o zwieszenie postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdyż byłby to wniosek skierowany do samego siebie. W takiej sytuacji sporządzenie wniosku o zawieszenie postępowania jest niemożliwe, gdyż wniosek taki dotyczyłby działania, które znajduje się w sferze kompetencji wnioskodawcy. Oznacza to, że w omawianej sytuacji sporządzenie wniosku o zawieszenie postępowania byłoby bezcelowe (zob. wyrok NSA z 19 marca 2009 r., sygn. akt FSK 111/09). Nie oznacza to jednak, że nie może nastąpić zawieszenie postępowania z przyczyn, które mogą stanowić podstawę wniosku o zawieszenie postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem egzekwowanego obowiązku. W przypadku, gdy w postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego mogą być także te okoliczności, które mogą stanowić podstawę wniosku o zawieszenie, o którym mowa w art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W takim wypadku podjęcie działania przez organ egzekucyjny, które miałoby być objęte wnioskiem wierzyciela wskazanym w powołanym przepisie, wymaga wyłącznie decyzji tego organu, która z uwagi na to, że organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem egzekwowanego obowiązku jest podejmowana jako czynność realizująca interes wierzyciela. Decyzja ta nie może mieć charakteru dowolnego, gdyż musi się opierać na rzeczywistej przemijającej przeszkodzie do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zasadność zawieszenia postępowania podlega kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowej, gdyż na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 56 § 4 u.p.e.a. służy zażalenie, konsekwencją czego jest też jego zaskarżalność do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.).

Zasadnie w skardze kasacyjnej podniesiono, że bak jest racjonalnych przesłanek do twierdzenia, że w sytuacji gdy wierzyciel jednocześnie nie pełni funkcji organu egzekucyjnego zawieszenie postępowania z przyczyn czasowo uniemożliwiających prowadzenie postępowania egzekucyjnego, innych niż wskazane w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. jest możliwe a w przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym zawieszenie postępowania egzekucyjnego z powodu tych samych przyczyn jest niemożliwe.

Powyższe konstatacje prowadzą do wniosku, że na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.:

- postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w każdym przypadku może zostać zawieszone z przyczyny okoliczności innych niż wskazane w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a., które wierzyciel uzna za przemijające przeszkody uniemożliwiające prowadzenie postępowania egzekucyjnego;

- w przypadku, gdy wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. konieczny jest wniosek wierzyciela;

- w sytuacji, gdy funkcję wierzyciela i organu egzekucyjnego pełni ten sam organ sporządzenie wniosku o zawieszenie postępowania jest niemożliwe a decyzję w tym przedmiocie jest podejmowana przez ten organ wyłącznie na podstawie oceny tego organu odnoszącej się do wystąpienia w sprawie merytorycznej przesłanki zawieszenia.

W świetle tych wniosków należało stwierdzić, że w sytuacji takiej jaka występuje w niniejszej sprawie tj., gdy wierzyciel będąc jednocześnie organem egzekucyjnym w postępowaniu tym sporządzi wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 56 § 4 u.p.e.a. to wniosek taki należy traktować jako zbędny i bezskuteczny. W sytuacji takiej, okoliczności wskazane w postanowieniu o zawieszeniu postępowania uzasadniające zawieszenie postępowania, powinny zostać poddane ocenie przez sąd administracyjny pod kątem ich charakteru jako okoliczności stanowiących czasową przeszkodę do prowadzenia postępowania. Sama okoliczność sporządzenia wniosku o zawieszenie postępowania, gdy nie był on wymagany przez przepisy prawa nie może być uznana za naruszenie prawa stanowiące podstawę do uchylenia postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania, jeżeli w sprawie występuje rzeczywista merytoryczna przesłanka zawieszenia tego postępowania, gdyż w takiej sytuacji sporządzenie wniosku o zawieszenie postępowania stanowi naruszenie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. które nie może mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozważnej sytuacji dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej zasadności zawieszenia postępowania egzekucyjnego istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy w sprawie wystąpiła przesłanka zawieszenia tego postępowania a nie rozstrzygnięcie kwestii czy na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wniosek o zawieszenia tego postępowania był wymagany czy też nie. Złożenie postępowaniu egzekucyjnym wniosku o zawieszenie tego postępowania, który - z uwagi na pełnienie przez wierzyciela funkcji organu egzekucyjnego - jest bezskuteczny, nie zwalnia sądu rozpoznającego skargę na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego od kontroli tego postanowienia pod kątem wystąpienia w sprawie rzeczywistej przyczyny zawieszenia postępowania. Dlatego w rozpoznanej sprawie sąd pierwszej instancji nie powinien był uchylać zaskarżonego postanowienia z powodu niezasadnego sporządzenia wniosku o zawieszenie postępowania i powinien był ocenić, czy wskazana przez organ przyczyna zwieszenia postępowania tj. wystąpienie do Prokuratorii Generalnej o przejęcie reprezentacji Skarbu Państwa w procesie cywilnym dotyczącym składnika majątku zbytego przez skarżącą z pokrzywdzeniem wierzyciela, stanowiło podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie prawnej zawartej w zaskarżonym wyroku nie odniesiono się do wskazanej przez organ w zaskarżonym postanowieniu przyczyny zawieszania postępowania. Brak pełnej oceny prawnej stanu faktycznego sprawy stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadny był zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 56 § 1 pkt 4 p.p.s.a. przez uznanie, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższe konstatacje prowadzą do wniosku, że stanowisko zawarte w powołanym przez sąd pierwszej instancji wyroku z 19 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 111/09 nie podważa zasadności oceny zawartej w niniejszym wyroku. Powołany wyrok dotyczył sytuacji, w której organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem powołał się na - jego zdaniem wiążący - wniosek wierzyciela w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego i twierdził, że w takiej sytuacji był zobowiązany do zawieszenia tego postępowania nawet w sytuacji, gdy w sprawie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego. W wyroku tym stwierdzono, że taki wniosek o zawieszenie postępowania nie jest wiążący dla organu, gdyż jest to wniosek skierowany do samego siebie. Stwierdzono także, że w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego organ nie może się uchylać od umorzenia postępowania przez twierdzenie, że w sprawie wystąpiła też przesłanka zawieszenia postępowania. Wnioski zawarte w niniejszym wyroku odnoszące się do powyższych kwestii pokrywają się z przytoczoną oceną prawną zawartą w powołanym wyroku sygn. akt II FSK 111/09, natomiast kwestia czy przesłanki mogące stanowić podstawę do sfomułowania wniosku, o którym mowa w art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., mogą stanowić podstawę do zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy wierzyciel pełni też funkcję organu egzekucyjnego, w powołanym wyroku nie była rozważana.

W skardze kasacyjnej bezzasadnie zarzucono naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. przez dokonanie błędnej kontroli zaskarżonego postanowienia. Przepisy zawarte w art. 3 p.p.s.a. stanowią normy kompetencyjne przyznające sądom administracyjnym prawo do sądowej kontroli administracji publicznej (art. 3 § 1 p.p.s.a.) przez orzekanie w sprawach wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Taki przedmiot regulacji tych przepisów powoduje, że nie mogą być one naruszone przez dokonanie błędnej kontroli aktu administracyjnego podlegającego kognicji sądów administracyjnych. Błędna kontrola aktu administracyjnego przez sąd pierwszej instancji stanowi naruszenie przepisu p.p.s.a., który stanowił podstawę procesową zawartego w wyroku rozstrzygnięcia sprawy opartego na błędnej ocenie prawnej sprawy oraz przepisu stanowiącego podstawę procesową rozstrzygnięcia, które w sprawie powinno być wydane przy dokonaniu prawidłowej oceny prawnej sprawy. Natomiast przepisy kompetencyjne zawarte w art. 3 p.p.s.a. mogą zostać naruszone przez rozpoznanie skargi, która nie dotyczy w ogóle działalności organów administracji publicznej (art. 3 § 1 p.p.s.a.) np. sprawy cywilnej lub dotyczy takiej działalności, lecz w formach innych niż wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-9, § 2a i § 3 p.p.s.a. Naruszenie takie następuje też przez odmowę rozpoznania skargi dotyczącej działania lub zaniechania organów administracji publicznej w formach wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-9, § 2a i § 3 p.p.s.a. z powodu błędnego przekonania sądu, że sprawa nie należy do właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Zaskarżone postanowienie podlegało kognicji sądów administracyjnych stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. W sprawie nie mogło dojść do naruszenia przepisu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., gdyż przepis ten stanowi, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na decyzje administracyjne a w rozpoznanej sprawie przedmiotem skargi było postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Bezzasadny był zarzut skargi kasacyjnej, w którym podniesiono naruszenie prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdyż przepisy zawarte w art. 145 p.p.s.a. nie stanowią przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jako podstawę rozstrzygnięcia sąd pierwszej wskazał art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Przepis ten w ustawie p.p.s.a. nie występuje, jednakże Naczelny Sąd Administracyjny będąc na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. związany zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej, wobec niepodniesienia w skardze kasacyjnej zarzutu odnoszącego się do wskazania w zaskarżonym wyroku błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nie mógł odnieść się w niniejszym wyroku do tego uchybienia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 209, art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.