Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1397879

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 23 października 2013 r.
II FSK 7/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 23 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej 4 (...) z siedzibą w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 949/12 w sprawie ze skargi 4 (...) z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 lipca 2012 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 8 grudnia 2008 r. do 31 grudnia 2009 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 949/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę 4 (...) z siedzibą w P. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy od 8 grudnia 2008 r. do 31 grudnia 2009 r.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka wywodzi swoje prawa do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z zawartej z W. (...) umowy przelewu wierzytelności, sporządzonej w trybie art. 509 kodeksu cywilnego. Skarżąca wskazała, że spółce W. (...) przysługuje roszczenie względem organu podatkowego o wypłatę (zwrot) nadpłaconego podatku w wysokości 91.811,61 zł.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka nie wykazała w sprawie swego interesu prawnego wynikającego z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Skarżąca nie jest podatnikiem, na rzecz którego została wydana zaskarżona decyzja. Nie jest również następcą prawnym podatnika ani podmiotem przekształconym, o którym mowa w rozdziale 14 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. dalej: Ordynacja podatkowa). Sąd zauważył, że w drodze cesji nie mogą być przenoszone uprawnienia cywilnoprawne.

Od powyższego postanowienia spółka wniosła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła postanowienie w całości zarzucając naruszenie:

- art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię skutkującą błędnym stwierdzeniem przez WSA w Gdańsku, że skarżąca nie wykazała (rzekomo) interesu prawnego, co spowodowało, iż WSA uznał, że skarżąca nie była uprawniona do wniesienia skargi;

- art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skutkujące nieuprawnionym przyjęciem przez WSA, że skarga powinna zostać odrzucona w sytuacji, w której odrzucenie nie jest możliwe.

W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z treścią art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

Pod pojęciem interesu prawnego, o którym mowa powyżej należy rozumieć istnienie związku miedzy sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem. Związek ten wynika w przeważającej większości z przepisów administracyjnego prawa materialnego, ale także procesowego lub ustrojowego, gdzie musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonego aktu lub podjęcia określonej czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. Ze skargą do sądu administracyjnego może wystąpić podmiot, który wykaże związek pomiędzy swoją sytuacją prawną i normą prawa materialnego, procesowego lub ustrojowego (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, uzasadnienie uchwały NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005 Nr 4, poz. 62). W konsekwencji takiej regulacji postępowanie sądowoadministracyjne może być prowadzone, jako postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Podmioty mają legitymację do złożenia skargi w zakresie określonym przepisami prawa. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, natomiast brak legitymacji jest podstawą do odrzucenia skargi.

W myśl art. 509 kodeksu cywilnego wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (art. 509 § 2).

W uchwale podjętej w dniu 26 listopada 2003 r., sygn. akt III CZP 84/03 Sąd Najwyższy wskazał, że "podatek jest świadczeniem publicznoprawnym, którego zakres określa Ordynacja podatkowa, która rozstrzyga o treści stosunku prawnopodatkowego istniejącego między państwem a podatnikiem, której wysokość określona jest przepisami prawa publicznego. Prawa i obowiązki wynikające z tego stosunku są związane bezpośrednio z określonymi osobami. Kwestia ich przenoszenia pozostaje poza sferą regulacji prawa cywilnego i może być rozstrzygana jedynie na podstawie przepisów prawa publicznego. (...) Przewidziane w kodeksie cywilnym reżimy przenoszenia prawa, tj. przeniesienie własności, przelew wierzytelności lub zbycie spadku znajdują zastosowanie tylko do rozporządzania cywilnymi prawami podmiotowymi. W drodze cesji nie mogą być przenoszone uprawnienia publicznoprawne, a ich przenoszenie nie pozostaje w sferze regulacji prawa cywilnego, a zatem nadpłata, która ukształtowana została przez ustawodawcę jako prawo nieprzenoszalne, nie może być przedmiotem przelewu." Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela to stanowisko.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni popiera argumentację sądu pierwszej instancji przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu, który prawidłowo stwierdził brak legitymacji spółki do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie, co zasadnie wywiedzione zostało z konstatacji o braku prawnych możliwości przeniesienia w drodze umowy na inny podmiot "wierzytelności" publicznoprawnej, która przypisana jest ustawą podatkową do konkretnego podatnika.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, nie dostrzegając by przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia prawa, oddalił skargę kasacyjną na to postanowienie, na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.