Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1554306

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 2 grudnia 2014 r.
II FSK 3069/14
Choroba psychiczna jako przesłanka wstrzymania kontroli podatkowej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Cieloch.

Sędziowie: NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), del. WSA Bogusław Woźniak.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1511/11 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 marca 2011 r. nr (...) w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zaległości podatkowych

1)

oddala skargę kasacyjną,

2)

zasądza od M. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

1. Wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1511/11 oddalił skargę M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zaległości podatkowych. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie wnioskiem z dnia 16 lipca 2010 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z prośbą o wydanie decyzji o zabezpieczeniu na majątku skarżącego zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do czerwca 2007 r. oraz od sierpnia do grudnia 2007 r. Decyzją z dnia 18 sierpnia 2010 r. organ pierwszej instancji postanowił o zabezpieczeniu we wnioskowanym zakresie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 17 marca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie zachodzi obawa, że zobowiązanie, które zostanie określone po zakończeniu prowadzonego u skarżącego postępowania kontrolnego nie zostanie wykonane. Za zasadne uznał zagwarantowanie środków finansowych na zaspokojenie zobowiązań podatkowych przez dokonanie na majątku skarżącego zabezpieczenia. Zdaniem organu stanowisko takie uzasadnia również analiza sytuacji majątkowej skarżącego w powiązaniu z wysokością zaległości podatkowych (także w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r.) i należnych od nich odsetek za zwłokę

2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

3. Na wstępie uzasadnienia Sąd pierwszej instancji wskazał na przesłanki zawarte w art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej "Ordynacja podatkowa") na podstawie, których została wydana zaskarżona decyzja. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy wykazały, iż zachodzi uzasadniona obawa, że skarżący nie wykona zobowiązań. Postępowanie kontrolne wobec skarżącego zostało wszczęte na wniosek Prokuratury, która prowadzi śledztwo. W toku kontroli ustalono, iż skarżący nie posiada dokumentacji podatkowej, w trakcie przesłuchania skarżący nie był w stanie wskazać kontrahentów ani podać informacji, czy w okresie objętym kontrolą zatrudniał pracowników. Nie można było ustalić podwykonawców, przy pomocy których skarżący miał świadczyć usługi. W złożonych 1 lutego 2008 r. deklaracjach VAT-7 za poszczególne miesiące 2007 r. skarżący wykazał zerowe wartości transakcji podlegających opodatkowaniu. Podatek należny za miesiące od września do grudnia 2007 r. wykazał w korektach deklaracji VAT-7 złożonych w sierpniu 2008 r., a za maj 2007 r. to jest w maju 2010 r. Faktury wystawione dla firm R. Sp.j. oraz T. Sp. z o.o. są dokumentami, które nie obrazują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Na podstawie operacji na rachunku bankowym skarżącego ustalono podmioty, na rzecz których wystawiał faktury. Na podstawie przekazanych przez tych kontrahentów dokumentów ustalono, że w poszczególnych miesiącach 2007 r. skarżący wystawił faktury VAT na kwotę netto 13.354.527,11 zł i podatek w kwocie 2.937.995,95 zł. Wobec majątku skarżącego w okresie od kwietnia 2001 r. do maja 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego kilkakrotnie prowadził postępowania egzekucyjne. Skuteczna okazała się jedynie egzekucja należności wynikająca z mandatu kredytowego wystawionego przez M. Urząd Wojewódzki, w pozostałych przypadkach tytuły na wniosek wierzycieli zostały zwrócone. Egzekucję z tytułu wykonawczego obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za październik 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził w okresie od 21 kwietnia 2006 r. do 7 kwietnia 2008 r. i w tym czasie nie wyegzekwował żadnej kwoty. Dalsze czynności kontrolne u skarżącego wykazały znaczny w stosunku do ustaleń przyjętych we wniosku z dnia 16 lipca 2010 r. wzrost zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. Bieżąca sytuacja finansowa skarżącego jest słaba.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że wskazana przez Dyrektora Izby Skarbowej okoliczności, znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Wskazują, iż organy podatkowe mogły powziąć uzasadnioną obawę, iż zobowiązanie nie zostanie wykonane. Zobowiązanie za wskazane w zaskarżonej decyzji miesiące 2007 r. nie zostało zapłacone do dnia wydania decyzji o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych. Skarżący nie posiada dokumentacji podatkowej, zatem nie wywiązuje się z obowiązków nałożonych przepisami prawa podatkowego. W ocenie Sądu słusznie organ odwoławczy wskazał na nierzetelność deklarowanych podstaw opodatkowania. W pierwotnych deklaracjach, złożonych ze znacznym przekroczeniem terminu, skarżący wykazał zerowe wartości transakcji podlegających opodatkowaniu. W korektach deklaracji wykazał kwoty do opodatkowania, jednak dalsze czynności kontrolne wykazują znacząco wyższe zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. niż zostały wskazane we wniosku o zabezpieczenie zobowiązań.

4. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia:

"- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi Skarżącego w sytuacji, gdy decyzja dyrektora Izby Skarbowej została wydana z naruszeniem art. 121 i 187 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: DzU z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej Ordynacja podatkowa, uzasadniającym jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez organy podatkowe stanu faktycznego w sprawie, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt p.p.s.a.,

- art. 26 p.p.s.a. w zw. z art. 11 i 12 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93) Kodeks Cywilny (dalej ustawa k.c.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżący ma pełną zdolność do czynności prawnych, przez co wypełniona został dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.;".

5. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, zabezpieczającą na majątku podatnika należności z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. Natomiast skarga kasacyjna dotyczy błędnego ustalenia stanu faktycznego przez podatkowy organ odwoławczy i naruszenia przepisów art. 121 i art. 187 Ordynacji podatkowej. W tej części skarga kasacyjna sprowadza się do twierdzeń autora skargi kasacyjnej, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony na tyle dokładnie, by uzasadniał zabezpieczenie roszczenia podatkowego. Przytaczane argumenty na potwierdzenie tej tezy nie zasługują jednak na uznanie ze strony sądu kasacyjnego.

Przede wszystkim autor skargi kasacyjnej nie wskazuje jakie przepisy, regulujące postępowanie w sprawie zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych, zostały naruszone przez organy podatkowego, a czego nie dostrzegł Sąd, którego orzeczenie zaskarżono. Z treści skargi kasacyjnej nie wynika w żaden sposób dlaczego organy podatkowe, w toku postępowania w sprawie zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych, naruszyły przepisy art. 121 i art. 187 Ordynacji podatkowej. Za niewystarczające bowiem należy uznać, że organy podatkowe nie przeprowadziły dodatkowych dowodów np. z konfrontacji świadków. Nie wiadomo bowiem na jakie okoliczności dowód taki powinien zostać przeprowadzony, o jakich świadków chodzi, co mieli by do powiedzenia, dlaczego należało by ich konfrontować ze sobą itp. Nadmienić przy tym należy, iż art. 121 oraz art. 187 Ordynacji podatkowej składają się z dwóch jednostek redakcyjnych o różnej treści normatywnej. Autor skargi kasacyjnej konsekwentnie nie dostrzega tego wadliwie powołując te przepisy w całej skardze kasacyjnej. Nie wiadomo zatem dokładnie o jakie zarzuty chodzi, gdyż nie podano w sposób jednoznaczny jakie konkretnie przepisy prawne naruszone zostały przez organy podatkowe oraz Sąd.

Ze skargi kasacyjnej nie wynika również dlaczego nierzetelność deklarowanych podstaw opodatkowania, co jest bezsporne, nie może stanowić przesłanki wskazującej na uzasadnioną obawę organów podatkowych, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług nie zostanie wykonane. Skarżący nie wskazał również na brak związku pomiędzy nierzetelnością deklarowanych podstaw a uzasadnioną obawą, że zobowiązanie podatkowe z tytułu tego podatku nie zostanie wykonane. Tymczasem na zasadność tej przesłanki wskazuje trafnie organ podatkowy oraz Sąd.

Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił także jaki wpływ na kwestię zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych miała choroba podatnika oraz popełniane w związku z tym błędy przy prowadzeniu ewidencji księgowej. Na poparcie tych twierdzeń nie przytoczono żadnych dowodów, które można by było następnie ocenić podczas kontroli zaskarżonego wyroku. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej organ podatkowych dokonujący zabezpieczenia szczegółowo i w sposób zupełny uzasadnił z czego wynika uzasadniona obawa niewykonania zobowiązań podatkowych.

Ponadto, autor skargi kasacyjnej nie wykazał dlaczego wpływ na potrzebę wydanie decyzji zabezpieczającej miałaby niższa kwota zobowiązania podatkowego od kwoty dokonanego zabezpieczenia. Nie wiadomo także dlaczego wpływ na wydanie tej decyzji miałby mieć próba podejmowania przez podatnika działań mających na celu odtworzenie dokumentacji podatkowej. Jednocześnie autor skargi kasacyjnej przyznaje, że sytuacja finansowa spółki jest zła, a skarżący znajduje się w zapaści finansowej co grozi zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej.

Należy wreszcie zwrócić uwagę, iż zarzuty mające podważyć zasadność dokonanego zabezpieczenia nie zostały w ogóle osadzone w treści przepisów regulujących instytucję zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych oraz jego przesłanki, więc art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ustosunkowując się natomiast do kwestii naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów art. 26 p.p.s.a. w związku z naruszeniem przez Sąd administracyjny pierwszej instancji art. 11 oraz art. 12 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej "k.c.") należy powiedzieć, że są one całkowicie pozbawione uzasadnienia. Ta część skargi kasacyjne zawiera w przeważającej mierze cytaty przepisów prawnych dotyczących ubezwłasnowolnienia. Spekulacje myślowe, hipotezy oraz przypuszczenia na ten temat nie zawierają jednak żadnych zarzutów skierowanych przeciwko zaskarżonemu wyrokowi. Faktem natomiast jest, że pomimo twierdzenia przez autora skargi kasacyjnej o braku zdolności do czynności prawnych swego mocodawcy czyli M. K., nie kwestionuje on skuteczności ustanowienia na swą rzecz pełnomocnictwa.

Należy zwrócić uwagę, iż o ubezwłasnowolnieniu osoby fizycznej decyduje orzeczenie sądu. Takie orzeczenie zapadło na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt XXV Ns 152/12, którym ubezwłasnowolniono częściowo skarżącego. Skutki orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu działają ex nunc, to jest od chwili jego uprawomocnienia się postanowienia, a więc od dnia 3 października 20013 r., a nie ex tunc. Oznacza to, że orzeczenie to nie miało wpływu na ważność czynności prawnych dokonanych przed uprawomocnieniem się takiego orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.