II FSK 2915/16 - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2241863

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r. II FSK 2915/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz.

Sędziowie NSA: Tomasz Zborzyński (spr.), Małgorzata Wolf-Kalamala.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 1345/15 w sprawie ze skargi E. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 13 października 2015 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych.

Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:

Skarżący dnia 11 maja 2015 r. złożyli wniosek o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości w kwocie 44 361,80 zł z odsetkami, określonego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2010-2014.

Prezydent C. decyzją z dnia 9 lipca 2015 r. odmówił umorzenia zaległości, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia 13 października 2015 r. decyzję tę utrzymało w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący złożył wniosek jako prowadzący działalność gospodarczą (jedynie na rynku lokalnym), ale utrzymuje się z emerytury w wysokości 1 144,34 zł miesięcznie, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, pobierającą rentę w wysokości 873 zł miesięcznie i matką, pobierającą emeryturę w wysokości 2 185 zł miesięcznie. Utrzymanie mieszkania pochłania 570 zł miesięcznie plus 3 000 zł rocznie na zakup opału. W gospodarstwie domowym skarżących są cztery samochody oraz cztery przyczepy różnego przeznaczenia, których utrzymanie pochłania 2 690 zł rocznie plus 400 zł miesięcznie na paliwo. Na leki skarżący wydaje około 200 zł miesięcznie. Z wykorzystaniem nieruchomości skarżących działalność gospodarczą w zakresie blacharstwa samochodowego oraz konserwacji i naprawy pojazdów prowadzili kolejno ich synowie - K. i M. Zaległość podatkową skarżących decyzją z dnia 30 października 2014 r. rozłożono na 24 raty. W sprawie nie występuje więc ani przesłanka ważnego interesu podatnika, ani przesłanka interesu publicznego, co wyklucza umorzenie zaległości podatkowej na podstawie art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., dalej: O.p.). Zastrzeżenia skarżących co do zasadności określenia wysokości łącznych zobowiązań pieniężnych nie mogą być ocenione w sprawie, której przedmiotem jest ich umorzenie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucili, że budynek, który powstał w wyniku przebudowy szklarni, jako przeznaczony na działalność rolniczą, powinien być zwolniony z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a nie uznany za związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. Trudna sytuacja finansowa skarżących, w tym brak jakichkolwiek oszczędności, świadczy o spełnieniu przesłanki zarówno ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego. Część zaległości podatkowych spłacili tylko dzięki finansowej pomocy syna M., który jednak nie może dalej jej świadczyć. Ponadto zły stan zdrowia skarżących uniemożliwia im podjęcie pracy.

Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że przedmiotem rozpoznania nie może uczynić ostatecznej decyzji, określającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2010-2014, gdyż nie jest to ta sprawa administracyjna, w której wniesiono skargę. Z kolei przyjęta przez organy podatkowe ocena i towarzysząca jej argumentacja nie daje podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia, że nie zachodzi żadna z przesłanek, warunkujących możliwość umorzenia zaległości podatkowych. Nie można też stwierdzić, ażeby organy podatkowe wadliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe lub nienależycie uzasadniły zajęte stanowisko - zwłaszcza, że skoro jeden z synów skarżących prowadzi działalność gospodarczą na nieruchomości, stanowiącej przedmiot opodatkowania, to może partycypować w kosztach regulowania zobowiązań podatkowych skarżących, wynikających z posiadania tych nieruchomości; nie bez znaczenia jest także to, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja o rozłożeniu zaległości podatkowych skarżących na raty. Skoro skarżący mają majątek znacznej wartości oraz stałe dochody ze świadczeń emerytalno-rentowych, nie ma zagrożenia, że w przypadku wywiązania się z obowiązków podatkowych pozostaną bez środków do życia.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzających go decyzji organów podatkowych pierwszej i drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi C., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucili naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. 3 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez Prezydenta C. art. 122 O.p., przez:

1.

oparcie wyroku na stanie faktycznym, ustalonym w toku postępowania przed organem podatkowym pierwszej instancji, w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób dokładny i wyczerpujący, to jest:

a)

organ podatkowy ograniczył się do wskazania ich kwoty, nie ustalił, w jakim zakresie (w jakiej części) dochody matki skarżącego zostały ostatecznie uwzględnione przy ocenie podstaw umorzenia zobowiązania podatkowego skarżących oraz nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie kosztów utrzymania, ponoszonych przez matkę skarżącego,

b)

organ podatkowy zaniechał ustalenia tego, w jakim zakresie synowie skarżących korzystają z nieruchomości skarżących oraz czy synowie ponoszą koszty korzystania z wymienionej nieruchomości, a jednocześnie dowolnie przyjął, że kosztów tych nie ponoszą,

c)

organ podatkowy zaniechał ustalenia, czy w kwocie wskazanej przez skarżącego jako kwota przychodu z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej uwzględniona została ewentualna kwota z tytułu udziału któregokolwiek z synów w kosztach utrzymania nieruchomości, w tym w kosztach podatku od nieruchomości;

2.

nierozpatrzenie, czy w sprawie istniały podstawy do częściowego umorzenia zobowiązania podatkowego - co skutkowało brakiem rozważenia możliwości częściowego umorzenia zobowiązania podatkowego; powyższy błąd został następnie powielony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną ani nie zajęło stanowiska co do jej zasadności w innej formie procesowej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może w jakimkolwiek zakresie uzupełniać czy rekonstruować podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów i musi się ograniczyć do zbadania ich zasadności w takim kształcie, jak zostały one zredagowane przez wnoszącego tę skargę. Granice skargi kasacyjnej na mocy art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wyznaczają przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. To z kolei oznacza, że na wnoszącego skargę kasacyjną nałożony został obowiązek precyzyjnego wskazania, które przepisy naruszył wojewódzki sąd administracyjny, z oznaczeniem określonego artykułu, paragrafu, ustępu, punktu, itd., precyzyjnie określonego aktu prawnego, a ponadto - w przypadku zarzutu naruszenia prawa materialnego - formy naruszenia prawa (błędna wykładnia czy niewłaściwe zastosowanie), względnie - w przypadku naruszenia przepisów postępowania - także wykazania, że wytknięte naruszenie przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezastosowanie się wnoszącego skargę kasacyjną do przedstawionych wymogów powoduje, że zarzuty, postawione w skardze kasacyjnej, uchylają się od merytorycznego zbadania.

Odnosząc przedstawione uwagi do rozpoznawanej sprawy należy zauważyć i podkreślić, że jako jedyną podstawę kasacyjną, odnoszącą się do zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wskazano "art. 145 § 1 pkt 1 lit. 3" p.p.s.a. Przepisu takiego jednak nie ma, gdyż punkt pierwszy paragrafu pierwszego art. 145 p.p.s.a. dzieli się na trzy jednostki redakcyjne, oznaczone literami: od. "a" do "c", ale nie dzieli się na jednostki redakcyjne, oznaczone cyframi. Wywołuje to ten skutek, że tak przytoczona podstawa kasacyjna nie może być merytorycznie oceniona przez sąd kasacyjny, gdyż sąd ten nie może jej uzupełniać lub rekonstruować, stawiając hipotezę, którą z rzeczywiście istniejących jednostek redakcyjnych przepisu autor skargi kasacyjnej miał na myśli. Trzeba też dodać, że również uzasadnienie skargi kasacyjnej nie rozwiewa tych wątpliwości, gdyż i tam konsekwentnie podstawę kasacyjną przytacza się jako "art. 145 § 1 pkt 1 lit. 3" p.p.s.a. Skarga kasacyjna skarżących jest więc procesowo bezskuteczna.

Jedynie na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że koszty utrzymania matki skarżącego, która ma własne źródło dochodów, ale nie odpowiada za zaległości podatkowe, które są przedmiotem postępowania, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Znaczenie ma natomiast ta okoliczność, że matka skarżącego prowadzi ze skarżącymi wspólne gospodarstwo domowe, co oznacza, że przyczynia się do pokrywania związanych z tym kosztów. Ponieważ ustalono zarówno wysokość jej dochodów, jak i wysokość wydatków na wspólne gospodarstwo domowe, jest to wystarczające do oceny stopnia przyczyniania się matki skarżącego do pokrywania kosztów utrzymania rodziny. Jeżeli synowie skarżących ponoszą koszty utrzymania nieruchomości, stanowi to dodatkowy czynnik zmniejszający obciążenia finansowe skarżących, a zatem ustalenie odmienne, że synowie skarżących kosztów korzystania z nieruchomości nie ponoszą, jest dla skarżących korzystne. Wprawdzie ustalono, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, ale nie ustalono, jakie dochody uzyskuje z tego tytułu i poprzestano na ustaleniu wysokości jego dochodów z emerytury; ewentualne dalsze ustalenia w tej kwestii, sugerowane w skardze kasacyjnej, mogłyby jedynie doprowadzić do oceny, że sytuacja finansowa skarżącego jest w rzeczywistości lepsza, niż ustalono. Organy podatkowe nie mogły rozważać możliwości częściowego umorzenia zaległości podatkowej skarżących, gdyż skoro nie stwierdzono zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w rozumieniu art. 67a § 1 O.p., nie wystąpiła żadna z przesłanek zastosowania jakiejkolwiek ulgi w spłacie tych zaległości.

Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Nie orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego ze względu na brak stosownego wniosku od strony wygrywającej sprawę w tej instancji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.