Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721348

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 7 sierpnia 2019 r.
II FSK 2683/17
Problem uprawnienia strony do złożenia zażalenia na postanowienie dotyczące wyłącznia dokumentów z akt sprawy.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter.

Sędziowie NSA: Tomasz Zborzyński (spr.), Grażyna Nasierowska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2956/15 w sprawie ze skargi H. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od H. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Postanowieniem tym uznano, że nie przysługuje zażalenie na postanowienie o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy. Ocenę tę podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny, wskazując, że zażalenie przysługuje jedynie na odmowę umożliwienia stronie zapoznania się z aktami sprawy.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.) zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 178 § 1, art. 179 § 1-3 i art. 217 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, dalej: O.p.) przez niewystarczające zbadanie sprawy, w wyniku czego zaskarżony wyrok został wadliwie (w sposób niewystarczający) uzasadniony, a oceny prawne wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zostały sformułowane w odniesieniu do stanu faktycznego, który de facto nie został ustalony.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, że niewyjaśnienia sprawy skarżąca upatruje w braku ustalenia, czy materiały wyłączone z akt sprawy zawierają informacje niejawne.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co nastepuje:

Konieczne jest przypomnienie, że na mocy art. 178 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy przez organy podatkowe) strona miała prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów; prawo to przysługiwało również po zakończeniu postępowania. Natomiast zgodnie z art. 179 O.p. przepisów art. 178 nie stosowało się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączył z akt sprawy ze względu na interes publiczny (§ 1), odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następowała w drodze postanowienia (§ 2), na postanowienie, o którym mowa w § 2, służyło zażalenie (§ 3). Przypomnienie brzmienia tej regulacji pozwala stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości, że zażalenie służyło tylko na postanowienie wymienione w art. 178 § 2 O.p., którego przedmiotem jest umożliwienie stronie zapoznania się z dokumentami zawierającymi informacje niejawne lub wyłączonych z akt sprawy ze względu na interes publiczny oraz sporządzenia z nich notatek, kopii i odpisów. Zażalenie nie służyło natomiast na postanowienie o samym wyłączeniu dokumentów z akt sprawy. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sadowoadministracyjnym (wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., II FSK 616/11 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z dnia 23 lipca 2008 r., VIII SA/Wa 80/08 i w Gdańsku z dnia 17 września 2009 r., I SA/Gd 68/09).

W rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem jest dopuszczalność zażalenia na postanowienie o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy, a nie rozstrzygnięcie zażalenie na uniemożliwienie stronie zapoznania się z tymi dokumentami, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał więc powodu ustalać, czy materiały wyłączone z akt sprawy zawierają informacje niejawne, bowiem nie ma to wpływu na wynik rozpoznawanej przez ten Sad sprawy. Te kwestie Sąd winien zbadać - i zbadał - w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem było uniemożliwienie skarżącej zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy, zakończonym najpierw wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2015 r. (III SA/Wa 3431/15), a ostatecznie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2019 r. (II FSK 996/17).

Niezasadny jest więc postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 178 § 1, art. 179 § 1-3 i art. 217 § 2 O.p. przez niewystarczające zbadanie sprawy w zakresie braku ustalenia, czy materiały wyłączone z akt sprawy zawierają informacje niejawne, ponieważ to zagadnienie wykracza poza przedmiot rozpoznawanej sprawy, którym jest tylko dopuszczalność zażalenia na postanowienie o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy; badanie sprawy w szerszym zakresie, czego domaga się skarżąca, byłoby więc bezprzedmiotowe. W konsekwencji nie sposób przyjąć, by zaskarżony wyrok został wadliwie (w sposób niewystarczający) uzasadniony, gdyż uzasadnienie to prawidłowo koncentruje się na istocie badanego problemu, a nie na wątkach dla tej sprawy pobocznych, ocenianych w innym postępowaniu. Nie można też zaaprobować oceny, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony, jako że faktem mającym znaczenie prawne w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia jest tylko ustalenie przedmiotu postanowienia, które skarżąca zamierzała zaskarżyć, a ta okoliczność została ustalona w sposób bezsporny.

Skarga kasacyjna nie ma więc usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.