Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2170089

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 20 grudnia 2016 r.
II FSK 1928/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Płusa.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej A.W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 82/16 w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 20 marca 2014 r. nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 82/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniesioną przez A.W. (dalej jako "Skarżąca") skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem tegoż Sądu z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1597/14.

Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że jako podstawę wznowienia postępowania sądowego, Skarżąca wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt P 49/13. W powołanym wyroku Trybunał orzekł m.in., że:

"I. Art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, 362, 596, 769, 1278, 1342, 1448, 1529 i 1540, z 2013 r. poz. 888, 1036, 1287, 1304, 1387 i 1717 oraz z 2014 r. poz. 223, 312, 567, 598 i 915), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

II. Przepis wymieniony w części I traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej".

Sąd zaznaczył, że ww. wyrok Trybunału został opublikowany w dniu 6 sierpnia 2014 r., zatem termin określony w pkt II sentencji tego wyroku upłynął dopiero w dniu 6 lutego 2016 r. W ocenie Sądu, od tego momentu zaczął biec termin do wniesienia przez Skarżącą skargi o wznowienie postępowania sądowego. Tymczasem, jak podkreślił, skarga została nadana przez pełnomocnika Skarżącej w dniu 27 stycznia 2016 r., czyli niewątpliwie przed dniem 6 lutego 2016 r. W konsekwencji, zdaniem Sądu, wniesiona przez Skarżącą skarga o wznowienie postępowania sądowego była przedwczesna.

W skardze kasacyjnej Skarżąca, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżyła powyższe postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 272 § 1 i § 2 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i uznanie, że wniesiona skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego złożona została przedwcześnie, bowiem według Sądu złożona powinna być po dniu 6 lutego 2016 r. a zdaniem Skarżącej - po dniu 1 stycznia 2016 r.

Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, mimo błędnego uzasadnienia.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 272 § 1 p.p.s.a., podstawą do żądania wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jest wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie przez sąd. W takim wypadku skargę o wznowienie postępowania należy złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału.

W niniejszej sprawie Skarżąca jako podstawę wznowienia wskazała wyrok Trybunału z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt P 49/13. Choć wyrok ten został ogłoszony w dzienniku ustaw 6 sierpnia 2014 r., to jednak termin do składania skarg o wznowienie postępowań, w których podstawą orzeczenia był uznany za niekonstytucyjny art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., nie rozpoczął tego dnia biegu. Wynika to z faktu, że Trybunał skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. odroczył termin utraty mocy obowiązującej wskazanego przepisu o 18 miesięcy, liczone od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Trybunał podkreślił, że podtrzymuje stanowisko zajmowane w dotychczasowym orzecznictwie, iż w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostały wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP) wystąpi dopiero po upływie terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu (por. wyroki Trybunału: z dnia 31 marca 2005 r. sygn. SK 26/02, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29; z dnia 24 października 2007 r. sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108; 16 lutego 2010 r., sygn. P 16/09, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 12; 14 lutego 2012 r., sygn. P 17/10, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 14; postanowienie NSA z dnia 31 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 360/16 i z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt II OSK 611/16). W sytuacji odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu Trybunał stwierdza istnienie niekonstytucyjności, dając zarazem ustawodawcy czas na dostosowanie systemu prawnego do wymagań konstytucyjnych. Zakwestionowany akt pozostaje na czas odroczenia w systemie prawnym, ale nie ma już wątpliwości co do tego, że jest on konstytucyjnie wadliwy. Jeżeli ustawodawca zmieni prawo w okresie przed końcem upływu terminu odroczenia, wówczas zmiana ta - genetycznie - ma swe źródło nie w derogacji trybunalskiej (wyrok TK), lecz w derogacji dokonanej przez ustawodawcę. Wtedy jednak - gdy ustawodawca wprowadzi nowe przepisy w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału - brak jest w ogóle warunków do wznowienia postępowań, o czym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tak więc, orzeczenie z odroczonym skutkiem - jako zasada - nie powoduje skutków w sferze spraw indywidualnych, opartych na konstytucyjnie zdyskwalifikowanej normie, jeśli ustawodawca w terminie wyda przepisy zastępujące przepisy, co do których orzeczono niekonstytucyjność (zob. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1295/16).

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem przed upływem osiemnastomiesięcznego terminu utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., ustawodawca uchylił ten przepis na mocy art. 1 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 16 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy Ordynacja podatkowa zmieniającej ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych z dniem 1 stycznia 2016 r. (Dz. U. poz. 251). Wobec powyższego, skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu, jednak z innych powodów niż wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postępowania. Nie była ona zatem przedwczesna, a niedopuszczalna z uwagi na fakt, iż nie była oparta na ustawowej podstawie wznowienia, skoro uchylenie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. wynikało nie z wyroku Trybunału, lecz miało swe źródło w działaniach ustawodawcy.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.