Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1774205

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 16 kwietnia 2015 r.
II FSK 1597/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz.

Sędziowie NSA: Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), del. Danuta Małysz.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I.B. i C.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2182/13 w sprawie ze skargi I.B. i C.B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 5 sierpnia 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej

1)

oddala skargę kasacyjną,

2)

zasądza od I.B. i C.B. na rzecz Ministra Finansów kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym wyrokiem z 12 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2182/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I.B. i C.B. na postanowienie Ministra Finansów z 5 sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej.

Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco:

Pismem z 11 czerwca 2013 r. Skarżący wnieśli o umorzenie w całości opłaty legalizacyjnej.

Postanowieniem z 19 czerwca 2013 r. Wojewoda P. odmówił wszczęcia postępowania z wniosku Skarżących, argumentując, że z uwagi na charakter prawny opłaty legalizacyjnej brak było podstaw prawnych do prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowym zakresie. Na poparcie tego poglądu organ powołał się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt II FSK 113/12, II FSK 116/12, II FSK 183/12, II FSK 184/12, II FSK 490/12, II FSK 647/12, II FSK 794/12, II FSK 868/12, II FSK 2072/12, II FSK 2481/12.

Powyższe postanowienie Skarżący zaskarżyli zażaleniem, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie o umorzeniu w całości kwoty opłaty legalizacyjnej lub rozłożenie spłaty tej kwoty na 6 równych miesięcznych rat lub odroczenie spłaty opłaty legalizacyjnej o 6 miesięcy albo o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Postanowieniem z 5 sierpnia 2013 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji, aprobując przedstawioną w nim argumentację.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący argumentowali, że powołane przez organy orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyło art. 61a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., dalej: Ordynacja podatkowa), odnoszącego się do osób fizycznych, tymczasem oni są płatnikami podatku VAT prowadzącymi działalność gospodarczą, więc ich sprawa winna być rozpoznana w trybie art. 61b tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, konstrukcja opłaty legalizacyjnej wyklucza ze swojej natury możliwość zastosowania - w związku z odesłaniami z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 59g ust. 5 tej ustawy - przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej; nakaz odpowiedniego stosowania działu III drugiej z wymienionych ustaw nie obejmuje więc przepisu art. 67a. Co więcej, opłata legalizacyjna nie stanowi zobowiązania podatkowego w rozumieniu Ordynacji podatkowej, brak jest więc podstaw do stosowania wobec niej przepisów dotyczących ulg i zwolnień. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem Ministra Finansów, że w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, gdyż brak jest podstawy prawnej do przyznania ulgi w zakresie umorzenia opłat legalizacyjnych.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący zarzucili na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 67a i art. 67b Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji błędnego oddalenia skargi.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie art. 49 ust. 2 w zw. z art. 59f ust. 1 i art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego w zw. z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że zawarte w przepisach Prawa budowlanego odesłanie do działu III Ordynacji podatkowej wyklucza ze swojej natury możliwość jego zastosowania do umarzania opłat legalizacyjnych.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na ich rzecz od Ministra Finansów zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna w sposób oczywisty pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Problem stanowiący istotę sporu w kontrolowanej sprawie był już przedmiotem rozpoznania w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 794/12, NSA uznał, że "konstrukcja opłaty legalizacyjnej wyklucza ze swojej natury możliwość zastosowania - w związku z odesłaniami z art. 49 ust. 2 p.b. i art. 59g ust. 5 tej ustawy - przepisu art. 67a o.p. Nakaz odpowiedniego stosowania działu III drugiej z wymienionych ustaw nie obejmuje więc przepisu art. 67a". Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1221/12 Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II GSK 1000/09, NSA zauważył, że opłata ta "nie podlega (...) egzekucji, a nieuiszczenie jej w terminie prowadzi do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę".

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie całkowicie zgadza się z przedstawionymi powyżej poglądami. Opłata legalizacyjna nie stanowi zobowiązania podatkowego w rozumieniu Ordynacji podatkowej, brak jest zatem podstaw do stosowania wobec niej przepisów dotyczących ulg i zwolnień. Uiszczenie opłaty, o której mowa, jest warunkiem legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę. Do tak rozumianej opłaty stosuje się wprawdzie - zgodnie z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego - przepisy odnoszące się do kar wskazanych w art. 59f tej ustawy. Nie wolno wszakże zapominać, że zamieszczone w art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego odesłanie do przepisów działu III Ordynacji podatkowej musi być rozpatrywane z uwzględnieniem dystynkcji pomiędzy karą i opłatą oraz funkcjami każdej z tych konstrukcji. Jak słusznie stwierdzono w uzasadnieniu powołanego powyżej wyroku NSA w sprawie o sygn. akt II FSK 794/12, "próba odmiennej interpretacji analizowanej regulacji prawnej podważałaby sens opłaty legalizacyjnej, a tym samym - racjonalność poczynań prawodawcy. Skuteczne wystąpienie z wnioskiem o udzielenie ulgi z art. 67a Ordynacji podatkowej dezawuowałoby akt legalizacji, sankcjonując niejako obejście ustanowionych rygorów prawnych. Zainteresowany musi wobec tego liczyć się z tym, że albo uiści w pełni stosowną opłatę, czego następstwem będzie legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej (przywrócenie stanu godności z prawem), albo też dojdzie do uruchomienia sankcji w postaci nakazu rozbiórki obiektu. Dopuszczenie trzeciej możliwości (późniejszego umorzenia opłaty, odroczenia terminu jej płatności bądź przyznania ulgi w formie odroczenia lub rozłożenia zapłaty na raty) przeczyłoby zasadom logiki i czyniło wprowadzone unormowanie prawne niejasnym w swych celach i założeniach".

Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko sądu administracyjnego pierwszej instancji, że przywołane przez Skarżących przepisy obowiązującego prawa nie stwarzały w żadnym wypadku umocowania do rozpoznania co do meritum wniosku w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej.

Ponieważ podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zarówno sugerujące naruszenie przez sąd przepisów materialnoprawnych, jak i procesowych, okazały się chybione, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.