Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2759137

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 10 października 2019 r.
II FSK 1531/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda.

Sędziowie: NSA Grażyna Nasierowska (spr.), WSA (del.) Małgorzata Bejgerowska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 10 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 940/18 w sprawie ze skargi T. J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 stycznia 2018 r. nr (...) w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji

1) oddala skargę kasacyjną,

2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz T.

J. K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

1. Zaskarżonym wyrokiem z 8 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 940/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi T. J.-K. (dalej: skarżąca) uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: organ odwoławczy) z 24 stycznia 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego W. (dalej: organ pierwszej instancji) z 2 listopada 2017 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji z 30 października 2017 r. określającej skarżącej zobowiązanie podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r.

2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ odwoławczy zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie następujących przepisów:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 18a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej: o.p.) oraz art. 247 § 1 pkt 1 o.p. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowień organów podatkowych obu instancji z uwagi na błędne uznanie, iż rygor natychmiastowej wykonalności został nadany decyzji dotkniętej wadą nieważności oraz wydanie postanowień z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej, podczas gdy organy podatkowe prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie art. 18 § 1 i 2 o.p., a w konsekwencji brak było podstaw do uchylenia postanowień organów;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a., art. 152 § 1 p.p.s.a., art. 144 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż zaskarżone postanowienia wydane zostały z naruszeniem art. 18a § 1 o.p. oraz art. 247 § 1 pkt 1 o.p., a w konsekwencji błędnym uznaniu przez sąd pierwszej instancji, że kierując się oceną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2018 r., III SA/Wa 657/18 uznał za konieczne uchylenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności oraz postanowienia utrzymującego je w mocy, pomimo tego, iż postanowienia wydane zostały zgodnie z art. 239b § 1 i 2 o.p. oraz zgodnie z przepisami o właściwości miejscowej.

Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych organ odwoławczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi. Jednocześnie organ zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

3. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, toteż jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Skarga kasacyjna organu odwoławczego wskazuje dwa zarzuty proceduralne oparte na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., niemniej sposób ich skonstruowania wraz z uzasadnieniami oraz komplementarny charakter wymaga, aby rozpatrzeć je łącznie.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż wyrokiem z 10 października 2019 r., II FSK 959/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2018 r., III SA/Wa 657/18, stwierdzającego nieważność decyzji wymiarowych organów obu instancji w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. Tym samym w obrocie prawnym obowiązuje prawomocny wyrok sądu pierwszej instancji stwierdzający nieważność decyzji wymiarowej, na którą został nałożony rygor natychmiastowej wykonalności mocą postanowienia organu pierwszej instancji z 2 listopada 2017 r. (kwestionowanego w niniejszej sprawie).

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ocenę prawną dokonaną w wyroku tutejszego Sądu w sprawie II FSK 959/19, zaś wywody przedstawione w uzasadnieniu orzeczenia uznaje za własne i czyni zasadniczym trzonem prezentowanej poniżej argumentacji prawnej.

W uzasadnieniu rzeczonego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie przesądził, iż organy obu instancji kwestionowane tamże decyzje wydały z naruszeniem przepisów o właściwości, co implikuje ich nieważność. Sąd powołał się na stan faktyczny sprawy, wskazując, iż zaskarżona decyzja dotyczyła określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia w 2011 r. udziału w lokalu mieszkalnym. Postępowanie zakończone wydaniem rzeczonej decyzji zostało wszczęte przez organ pierwszej instancji postanowieniem z 21 lutego 2017 r., podczas gdy przed ww. datą, tj. 6 lutego 2017 r., skarżąca poinformowała o zmianie miejsca zamieszkania - poza obszar właściwości tegoż organu.

Sąd wskazał następnie, iż zdarzenie wywołujące zmianę właściwości miejscowej organu podatkowego nie nastąpiło w roku, którego dotyczył podatek (2011 r.), a dopiero w 2017 r., po zakończeniu roku podatkowego 2011. W ocenie Sądu w związku z powyższym zastosowanie w sprawie znajduje art. 18a o.p., który stanowi o zdarzeniach mających miejsce po zakończeniu roku podatkowego, o którym mowa w art. 18 § 1 w zw. z art. 17 § 1 o.p. W sytuacji określonej w art. 18a organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach dotyczących poprzednich lat podatkowych lub innych okresów rozliczeniowych jest organ właściwy po zaistnieniu zdarzeń powodujących zmianę właściwości miejscowej organu podatkowego.

Z powyższym poglądem nie sposób się nie zgodzić. Skoro skarżąca 6 lutego 2017 r., przed wszczęciem postępowania w odniesieniu do zobowiązania podatkowego za kontrolowany okres, zmieniła miejsce zamieszkania na pozostające poza właściwością miejscową organu pierwszej instancji, organ ten, zgodnie z art. 18a o.p., nie był organem właściwym miejscowo w sprawie, zaś decyzja wymiarowa tegoż organu i utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego jako wydane z obrazą przepisów o właściwości są dotknięte wadą nieważności z uwagi na doniosłość uchybienia uniemożliwiająca ich pozostanie w obrocie prawnym.

Przenosząc powyższe na grunt zagadnienia rygoru natychmiastowej wykonalności, należy wskazać, iż wobec wadliwości decyzji wymiarowych obu instancji wpływających na ich nieważność oraz niejako akcesoryjności orzeczenia w przedmiocie tegoż rygoru od bytu prawnego decyzji ich dotyczących w takim przypadku, zasadnie sąd pierwszej instancji uchylił postanowienia obu organów w tym przedmiocie. Niemożliwym do pogodzenia bowiem jest sytuacja, w której mimo tak doniosłej wadliwości decyzji podatkowych w obrocie prawnym nadal pozostawały postanowienia pozwalające nieważnej decyzji nabyć status wykonalnej, zwłaszcza w sytuacji, w której kwestionowane postanowienia również zostały wydane przez organy niewłaściwe w sprawie - na co słusznie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji.

Zaprezentowana argumentacja przesądza o nietrafności obu zarzutów stawianych przez organ odwoławczy, czyniąc skargę kasacyjną rozpatrywaną w sprawie chybioną i nie mogącą wywołać zamierzonego skutku.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.