Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2749385

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 26 listopada 2019 r.
II FSK 1217/19
Ważny interes podatnika jako przesłanka umorzenia zaległości podatkowej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz (spr.).

Sędziowie NSA: Maciej Jaśniewicz, (del.) Bogusław Woźniak.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2262/17 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 31 sierpnia 2017 r., znak (...) w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej do zapłaty części opłaty legalizacyjnej oddala skargę kasacyjną NSA/wyr. 1 - wyrok

Uzasadnienie faktyczne

1. Wyrokiem z 15 czerwca 2018 r., VII SA/Wa 2262/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. J. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z 31 sierpnia 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej do zapłaty części opłaty legalizacyjnej.

2. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącej wywiódł skargę kasacyjną, w której wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie jego błędnej wykładni tj. art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej o.p."), poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że sytuacja osobista skarżącej nie stanowi "ważnego interesu podatnika" przemawiającego za umorzeniem w całości lub w części opłaty legalizacyjnej w kwocie 20.000 zł oraz poprzez przyjęcie, że przez pojęcie ważnego interesu podatnika należy rozumieć sytuacje losowe, na które podatnik nie mógł mieć wpływu, lub trudną sytuację ekonomiczną - mimo, że takiego ograniczenia wskazany przepis nie przewiduje, w związku z czym uznać należy, że Sąd I instancji rozstrzygnął sprawę na podstawie przesłanek niemieszczących się w ww. przepisie.

Uzasadnienie prawne

3. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli kasacyjnej, jakiej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny, biorąc pod uwagę zarzuty sformułowane przez skarżącą, jest ocena zastosowania prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podczas badania legalności postępowania organu odwoławczego, który wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia pozostałej do zapłaty części opłaty legalizacyjnej. Wada na jaką wskazuje autor skargi kasacyjnej rysuje się na etapie wykładni przepisów prawnych, tj. art. 67a § 1 pkt 3 o.p. W konsekwencji doprowadziła ona do ich niezastosowania w ten sposób, że nie przyznano stronie skarżącej prawa do ulgi polegającej na zwolnieniu z zapłaty całości opłaty legalizacyjnej.

Analizując treść zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że w badanym stanie faktycznym, nie narusza on przepisów prawa materialnego. Wobec tego brak jest podstaw do jego uchylenia. Autor skargi kasacyjnej dowodząc swoich racji skupia się na wykazaniu, iż w sposób nienależyty oceniono ważny interes podatnika, o którym stanowi przepis art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Wskazuje, że Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Finansów, bezzasadnie przyjął za kryterium ważnego interesu podatnika sytuację losową, na którą podatnik nie mógł mieć wpływu lub jego trudną sytuację ekonomiczną. Tymczasem kryterium takiego, ograniczającego w istocie rzeczy zakres stosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowych, nie ma, zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Sąd nie uwzględnił w związku z tym, akceptując postępowanie organów administracji publicznej, innych okoliczności świadczących o zasadności wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny, po analizie zarzutów kasacyjnych oraz treści zaskarżonego wyroku, stwierdza, że zarzuty te są całkowicie pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia. Nie znajdują umocowania ani w stanie faktycznym sprawy, ani przepisach prawnych odnoszących się do badanej sprawy. Świadczy o tym przede wszystkim lektura akt administracyjnych. Natomiast istotna część uzasadnienia zarzutów kasacyjnych nie odnosi się w ogóle do istoty sprawy. Bez znaczenia są bowiem motywy, jakimi miała się kierować strona skarżąca dokonując samowoli budowlanej, a więc konieczność naprawy domu bez wymaganej decyzji administracyjnej zawierającej pozwolenie na budowę, z powodu uszkodzenia więźby dachowej i zbliżającej się zimy. Te, oraz inne elementy stanu faktycznego dotyczą, co oczywiste, ustalenia odpowiedzialności skarżącej z tytułu samowoli budowlanej oraz zasadności nałożenia na nią opłaty legalizacyjnej. Kwestie te zostały rozstrzygnięte w innym postępowaniu administracyjnym. Z tego powodu nie są one, i nie mogą być, przedmiotem postępowania wyznaczonego ramami przepisu art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Argumenty zawarte w tej części skargi kasacyjnej nie mogą więc odnieść skutków w postępowaniu toczącym się w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu pozostałej do zapłaty części opłaty legalizacyjnej ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Natomiast wykładnia przepisu art. 67a § 1 pkt 3 o.p. prowadzi do wniosku, że prawodawca wskazał na konieczność uwzględnienia podczas rozstrzygania wniosków w sprawie umorzenia zaległości podatkowych uznania administracyjnego. Treść tego przepisu wyznacza bowiem organom administracji publicznej kompetencję do podjęcia określonego rozstrzygnięcia w sprawie polegającej na obowiązku dokonywania wyboru między alternatywnymi i równoważnymi z punktu widzenia skutków prawnych rozstrzygnięciami. Są one zawarte wyłącznie w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Jeśli zatem jedna lub obie ze wskazanych w tych przepisach przesłanek, tj. interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika, zostaną spełnione organ obowiązany będzie, na wniosek osoby zainteresowanej, do podjęcia decyzji w sprawie. Jeżeli natomiast żadna z tych przesłanek nie będzie spełniona organ obowiązany jest odmówić udzielenia ulgi. Wybór konsekwencji prawnych zdarzeń opisanych w dyspozycji normy wywiedzionej z przepisu art. 67a § 1 pkt 3 o.p. należy do uznania organów stosujących prawo.

Autor skargi kasacyjnej nie dostrzega zupełnie, że fragment przepisu prawnego wskazujący na ważny interes podatnika, jako przesłankę zastosowania ulgi podatkowej, stanowi zwrot szacunkowy. Zwrot ten nie tylko zobowiązuje organ do ustalenia, na tle konkretnego stanu faktycznego, treści pojęcia zawierającego się w klauzuli generalnej stanowiącej o interesie podatnika, lecz także zobowiązuje organ podatkowy do szacowania wagi tego interesu nie jako każdego interesu lecz ważnego interesu podatnika. Tego rodzaju zwrot szacunkowy zostawia zatem, po myśli ustawodawcy, organom stosującym prawo swobodę w ocenie stanu faktycznego w każdej sprawie.

Odniesienie stanu faktycznego, który nie budzi wątpliwości w badanej sprawie, do klauzuli generalnej oraz zwrotu szacunkowego wymaga zawsze ustalenia przez organ stosujący prawo treści tych klauzul zwrotów szacunkowych, a więc ich sensu. Analizując zarówno zaskarżony wyrok, jak kontrolowane przez niego decyzje administracyjne, należy stwierdzić, że ustalając znaczenie klauzuli i zwrotu szacunkowego, o których mowa, wzięto pod uwagę określone wartości aksjologiczne. Znaleźć wśród nich można takie dobra, jak powszechność w ponoszeniu ciężarów, w tym danin publicznych, zdolność do ich uiszczania, respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, równego traktowania pod względem praw i obowiązków. Nie można ich nie dostrzegać wnosząc skutecznie skargę kasacyjną. Na tym tle, jak dobitnie wynika z akt sprawy, wskazano również na sytuacje losowe, jako jeden z czynników branych pod uwagę przy wykładni zwrotu szacunkowego, opisanego przymiotnikiem ważny interes podatnika.

Tym wartościom autor skargi kasacyjnej przeciwstawia niczym nie poparte twierdzenie o "zbyt małym nacisku" jakie organy położyły w celu ustalenia możliwości zapłaty opłaty legalizacyjnej. Bez jakiegokolwiek dowodu strona skarżąca zarzuca organom odstąpienie od zasady solidaryzmu społecznego. Tymczasem twierdzeniu temu wyraźnie przeczy materiał dowodowy. Ponadto uwzględniono wniosek umarzając w części należność z tytułu opłaty legalizacyjnej. Autor skargi kasacyjnej nie przedstawił też żadnego uzasadnienia na to, że strona nie posiadała i nie posiada środków pieniężnych potrzebnych na uregulowanie należności publicznoprawnej. Trudno zatem odnieść się merytorycznie do tak sformułowanych zarzutów kasacyjnych.

Należy jednocześnie podkreślić, że stanowisko strony skarżącej stoi wyraźnie w opozycji do stanowiska i argumentacji organów oraz Sądu bez wskazania jakichkolwiek podstaw. Nie ma żadnej próby wyjaśnienia jak, zdaniem strony skarżącej, należy rozumieć ważny interes podatnika, a tym samym odczytać, jakie motywy przemawiają za odrzuceniem stanowiska, że istniały podstawy odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia pozostałej części opłaty legalizacyjnej. Tymczasem treść pojęcia ważny interes podatnika, na który powołuje się strona skarżąca, został zdefiniowany na tle bezspornie ustalonego stanu faktycznego. Został on poddany ocenie zupełnej z punktu widzenia hipotezy normy wywiedzionej z przepisu art. 67a § 1 pkt 3 o.p.

Prawidłowo zatem zastosowano hipotezę normy wywiedzionej z art. 67a § 1 pkt 3 o.p., w której mowa o interesie publicznym i ważnym interesie podatnika. Natomiast strona skarżąca, czyniąc zarzuty w kwestii właściwej interpretacji tych pojęć, w tym ważnego interesu podatnika, nie wskazuje, jakie przepisy prawne organy naruszyły, a czego w ostateczności nie dostrzegł Sąd. Z kolei fakty i okoliczności im towarzyszące, które przywołuje, a mające dotyczyć sytuacji osobistej skarżącej, nie mają istotnego znaczenia dla tej konkretnej sprawy. Powody tego stanowiska wyjaśniono wyżej.

Z tych wszystkich przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.