Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1986195

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 27 października 2015 r.
II FSK 1008/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jagiełło.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku W. S. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 1447/13 w sprawie ze skargi C. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 lipca 2013 r. nr (...) w przedmiocie nadpłaty z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za listopad 2012 r. postanawia: dopuścić W. S. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 9 września 2015 r. W. S. złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygnaturze akt II FSK 1008/14 ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1447/13.

W uzasadnieniu podniesiono, że wnioskodawca nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nadpłaty z tytułu nienależnie pobranej przez C. zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconej wnioskodawcy należności z tytułu umowy z dnia 30 listopada 2004 r. na emisje akcji wirtualnych bez prawa głosu.

Zdaniem wnioskodawcy był on legitymowany do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku na podstawie art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej: "Ord. pod."), z uwagi na to, że majątek jego został uszczuplony, gdyż zaliczka pobrana i wpłacona do urzędu skarbowego została potrącona przez C. ze świadczenia należnego do wypłaty wnioskodawcy. Nawet gdyby przyjąć, że podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku jest zarówno podatnik, jak i płatnik podatku, to przyjmuje się, że w toku postępowania organ jest zobowiązany do wezwania do udziału w sprawie odpowiednio podatnika lub płatnika oraz do ustalenia z czyją nadpłatą ma do czynienia w danym wypadku, a następnie do zwrotu kwoty podatku jedynie na rzecz tego podmiotu, którego majątek został uszczuplony.

Wnioskodawca zauważył, że rozstrzygnięcie sprawy będzie miało bezpośredni wpływ na jego sytuację prawną. W postępowaniu ustaleniu i rozstrzygnięciu podlega w pierwszej kolejności wysokość zobowiązania podatkowego wnioskodawcy w podatku dochodowym od osób fizycznych za cały 2012 r. W tym celu weryfikacji podlega prawidłowość kwalifikacji przychodu z tytułu umowy na emisje akcji wirtualnych bądź do przychodu z kapitałów pieniężnych, bądź też przychodu z działalności wykonywanej osobiście. Weryfikacja prawidłowości odmowy stwierdzenia nadpłaty jest jedynie prostą konsekwencją tej kwalifikacji, a więc też ustalenia prawidłowej wysokości należnego od wnioskodawcy podatku dochodowego za 2012 r.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a."), udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Regulacja ta znajduje zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zgodnie z art. 193 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestią kluczową, decydującą o możliwości dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego jest ustalenie, czy po jej stronie istnieje interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie zapadłe w zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawie. Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Interes prawny to zatem taki, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (J. Borkowski w. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.).

Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. W takim przypadku określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie można jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2000, s. 126).

Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania tej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99, niepubl.).

Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanego w niniejszej sprawie wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wnioskodawca spełnia przesłankę zawartą w art. 33 § 2 p.p.s.a., ponieważ wynik postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygnaturze akt II FSK 1008/14, dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy.

Należy zauważyć, że w myśl przepisów Ordynacji podatkowej podatnik i płatnik może stać się stroną postępowania jeżeli posiada interes prawny w uzyskaniu konkretnego rozstrzygnięcia. Z wnioskiem o stwierdzenia nadpłaty podatku mogą wystąpić zarówno podatnik - na podstawie art. 75 § 1 oraz art. 133 § 1 Ord. pod., jak i płatnik - na podstawie art. 75 § 2 pkt 2 oraz art. 133 § 1 Ord. pod. Jeśli z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty wystąpi podatnik lub płatnik to organ podatkowy jest zobowiązany, stosownie do art. 165 § 3a Ord. pod., zawiadomić o wszczęciu postępowania na wniosek jednej ze stron wszystkie pozostałe podmioty będące stroną w sprawie. W postępowaniu takim organ podatkowy jest zobowiązany ustalić z czyją nadpłatą w konkretnym przypadku ma do czynienia (podatnika czy płatnika), ponieważ w razie nadpłaty podatnika na jego rzecz powinna być wydana decyzja stwierdzająca nadpłatę, podobnie w razie nadpłaty płatnika na rzecz płatnika powinna być wydana decyzja stwierdzająca nadpłatę (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2012 r., II FSK 289/11; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty wystąpił płatnik, a podatnik - wnioskodawca nie brał w niej udziału. Skoro zatem po stronie wnioskodawcy występuje interes prawny, to jego wniosek, złożony w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a., o dopuszczenie do udziału w sprawie jest zasadny.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.