Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1232691

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 28 lipca 1998 r.
II CKU 38/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Świeboda (spr.).

Sędziowie SN: T. Domińczyk, M. Grzelka.

Przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej; P. Wiśniewski.

Sentencja

Sąd Najwyższy Izba Cywilna, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 1998 r. na rozprawie sprawy z wniosku Wydziału Finansowego Prezydium Rady Narodowej w Ł. o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości opuszczonej na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu b. Sądu Powiatowego z dnia 27 grudnia 1961 r. postanawia;

uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Ł. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o opłacie sądowej należnej od kasacji.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 27 grudnia 1961 r. b. Sąd Powiatowy stwierdził, że Skarb Państwa nabył przez przemilczenie własność nieruchomości położonej w Ł. przy ul. M. 17 objętej księgą wieczystą hip. Nr (...), Rep. hip. (...) w miejsce Franciszka K.

W kasacji Minister Sprawiedliwości wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuca rażące naruszenie prawa a w szczególności art. 4 i 13 § 2 kodeksu postępowania niespornego w związku z art. 153 § 2 i art. 371 § 2 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. przepisy wprowadzające Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) oraz art. 1 i 34 dekretu z 8 marca 1946 o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87) a nadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Trafnie podniesiono w kasacji, że Sąd przeprowadził postępowanie z udziałem kuratora, przy czym zastrzeżenie nasuwa ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu właściciela nieruchomości. Okoliczność, że właściciel nie jest znany nie została przez wnioskodawcę uprawdopodobniona. Jedyny dowód mogący o tym świadczyć, tzw. zapytanie o adres (k.3) dotyczyło Franciszka K., podczas gdy nazwisko dotychczasowego właściciela brzmiało Franciszek K. Sąd przeoczył, że stosownie dla art. 4 Kodeksu postępowania niespornego, wobec szczegółowych norm co do trybu ustanowienia kuratora na podstawie art. 13 § 2 tegoż kodeksu należy odpowiednio stosować przepis art. 153 obowiązującego wówczas kodeksu postępowania cywilnego. Według panującej wówczas praktyki orzeczniczej, jeżeli miejsce pobytu zainteresowanego nie było znane, Sąd powinien z urzędu przeprowadzić stosowne dochodzenie. Z akt sprawy nie wynika, by Sąd dopełnił obowiązku wynikającego z art. 153 § 2 obowiązującego wówczas k.p.c. w postaci dokonania przewidzianych w tym przepisie ogłoszeń o ustanowieniu kuratora.

Dołączone do wniosku zaświadczenie hipoteczne (k. 4) nie dawało postawy do ustalenia, że nieruchomość ta stanowi własność Franciszka K., nie obrazowało ono bowiem aktualnego w dacie wniosku stanu własności. Nasuwało ono wątpliwość do tego, czy Franciszek K. - wpisany jako właściciel na podstawie umowy z dnia 20 czerwca 1913 r. żyje, skoro końcowe zdanie tego zaświadczenia stwierdza, że następcy prawni Franciszka K., tj. Józefa K. i Kazimierz K. swoje prawa odziedziczone po ojcu Franciszku K. sprzedali Andrzejowi i Franciszce Z. Z dołączonego do kasacji zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego z dnia 8.X.1991 r. wynika zaś, że przed wpisaniem Skarbu Państwa do księgi wieczystej na podstawie postanowienia b. Sądu Powiatowego z dnia 27 grudnia 1961 r., obecnie zaskarżonego kasacją, właścicielem nie był Franciszek K. lecz wpisanymi właścicielami od 7 lipca 1934 r. byli Andrzej i Franciszka Z. Małżonkowie Z. nie żyli w dacie wydania przez Sąd zaskarżonego postanowienia. Franciszka Z. zmarła w dniu 13 I 1951 r. a Andrzej Z. w dniu 18.V.1953 r. Z dołączonych do kasacji dokumentów wynika, że dnia 29.VIII.1945 r. Z. dokonali tzw. rejestracji szkody wojennej; obejmującej m.in. nieruchomość przy ul. M. 17. Ich następcą prawnym z mocy testamentu została wnuczka Jadwiga K., nosząca po zamążpójściu nazwisko C.

Tak więc kasacja zasadnie zarzuca wydanie zaskarżonego postanowieniem w warunkach nieważności postępowania i już z tego względu należało kasację uwzględnić, chociaż wymagać będą wyjaśnienia przesłanki nabycia objętej wnioskiem nieruchomości na podstawie art. 34 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

Upływ terminu do wniesienia kasacji nie stoi na przeszkodzie w jej uwzględnieniu, skoro zaskarżone postanowienie narusza również interes Rzeczypospolitej Polskiej polegającej na ochronie własności.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.