Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54506

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 19 czerwca 2002 r.
II CKN 794/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SSN Helena Ciepła.

Sędziowie SN: Kazimierz Zawada, Tadeusz Żyznowski (sprawozdawca).

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelacje obu stron aprobując w całości dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia (art. 385 k.p.c.).

Do istotnych elementów ustalonego stanu faktycznego należy rezygnacja przez pozwaną Spółdzielnię Produkcji Rolnej z przysługującego jej prawa pierwokupu co do nieruchomości gruntowej stanowiącej wkład gruntowy członka tej Spółdzielni Jerzego K. Umową z dnia 11 marca 1986 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego, Dorota i Stanisław małż. G. nabyli od Jerzego K. nieruchomość rolną o powierzchni 5,34 ha położoną we wsi S. Umowa ta poprzedzona została umową pisemną sporządzoną 6 lutego 1986 r. Strony tej umowy zawarły porozumienie stwierdzające, że na wypadek zaistnienia okoliczności uniemożliwiających wydanie powodowi gruntów będących przedmiotem umowy pozwana Spółdzielnia wydzieli grunty zamienne przy ul. S. Na odwrotnej stronie tej umowy ówczesny prezes pozwanej Spółdzielni złożył oświadczenie stwierdzające, że wydzielenie przez pozwaną Spółdzielnię gruntów objętych umową nastąpi po zbiorach 1986 r. Kolejnymi pismami z dnia 28 maja, 29 sierpnia, 29 września i 27 października 1986 r. oraz 14 marca 1987 r. powód zwracał się do pozwanej Spółdzielni o wydzielenie mu gruntów położonych przy ul. S. W odpowiedzi udzielonej na ostatnie z powołanych pism Spółdzielnia zawiadomiła powoda, że jej Zarząd podjął dnia 25 marca 1987 r. uchwałę stwierdzającą, że powodowi zostaną wydane grunty zamienne przy ul. S. i dnia 22 kwietnia 1987 r. zwróciła się do właściwego Urzędu Miasta i Gminy o dokonanie scalenia i wymiany zakupionego przez powoda gruntu. W wyniku podjętych działań scaleniowych powód w październiku 1987 r. otrzymał grunt zamienny. Sąd Apelacyjny podzielił w całości zapatrywanie wyrażone przez Sąd pierwszej instancji, że zwłoka w wydaniu gruntu powodowi nastąpiła z winy pozwanej Spółdzielni, którą obciąża obowiązek naprawienia wyrządzonej powodowi szkody (art. 415 k.c.).

Kasację złożyła pozwana Spółdzielnia Produkcji Rolnej.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, oraz błędy w ustaleniach faktycznych Sądu drugiej instancji przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Powołując się na postanowienia art. 392 § 1 i 393 k.p.c. skarżąca Spółdzielnia wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej apelację pozwanej i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy - po uwzględnieniu postanowień art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego... (Dz. U. Nr 48, poz. 554) zważył, co następuje:

Przytoczona, w niezbędnym zakresie, treść kasacji i jej motywacja uzasadnia już na wstępnie odwołanie się do jednolitej i ukształtowanej linii orzecznictwa stwierdzającego, że powołanie się na określone w kasacji wadliwości bądź wytknięcie uchybień mających wypełniać podstawy kasacji wymienione w art. 3931 k.p.c. wymaga od wnoszącego kasację podania konkretnego przepisu, który został naruszony i wyjaśnienia, na czym to naruszenie polega. Jest to jednolita i ukształtowana linia orzecznictwa Sądu Najwyższego szeroko upowszechniona pod rządem obecnie obowiązujących przepisów k.p.c. o kasacji (por. w szczególności orzeczenia z dnia 10 stycznia 1997 r., II CKN 21/96 - OSNC 1997, nr 5, poz. 61, z dnia 26 marca 1997 r., II CKN 63/97 - OSNC 1997, nr 9, poz. 129 i z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97 - OSNC 1997, nr 6-7, poz. 96). Przedstawiony kierunek wykładni stanowi kontynuację przedwojennego orzecznictwa, które także jednoznacznie określało wymagania, jakim ma odpowiadać skarga kasacyjna. I tak w orzeczeniu z dnia 21 grudnia 1934 r., C III 321/34 (Zb. Orzeczeń Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 1935, z. VII, poz. 275) Sąd Najwyższy stwierdził, że każdy zarzut pogwałcenia przepisów prawa powinien wskazywać dokładnie, jaki przepis i w jaki sposób został pogwałcony (por. także orzeczenia z dnia 9 marca 1936 r., C III 915/35 - OSN 1936, poz. 41 i z dnia 29 stycznia 1937 r., C III 2047/36 - OSN 1938, poz. 41). Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1938 r., C III 319/37 (OSP 1938 z. XVIII, poz. 241) potwierdziła ten kierunek orzecznictwa.

Skarżąca Spółdzielnia kwestionowała w złożonej kasacji w całości zaskarżone orzeczenie dowodząc licznych błędów w ustaleniach faktycznych, w następstwie których Sąd drugiej instancji w sposób całkowicie dowolny i sprzeczny ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym uznał, że możliwe było wydanie powodowi gruntów po zbiorach w roku 1986 i na tej podstawie uznał, że zwłoka nastąpiła z winy pozwanej. Nadto zarzuciła naruszenie wymienionych na wstępie przepisów prawa materialnego. W tej sytuacji, niezależnie od kolejności przytoczenia i uzasadnienia tych zarzutów, w pierwszej kolejności wymagają rozważenia te spośród nich, które dają się zakwalifikować jako objęte podstawą przewidzianą w art. 3931 pkt 2 k.p.c. Zarzuty w odniesieniu do prawa materialnego mogą być właściwie ocenione i rozważone tylko na tle ustalonego stanu faktycznego. Wadliwość bowiem podstawy faktycznej jest zawsze wynikiem uchybienia procesowego. Ustalenia dotyczące stanu faktycznego w każdej sprawie czynione są po to i tylko wówczas oraz w zakresie niezbędnym do ustalenia, jakiej treści norma prawna obowiązuje w rozpoznawanej sprawie. Po uznaniu za udowodnione określonych faktów następuje subsumcja ustalonych faktów pod stosowną normę prawną, a następnie określenie konsekwencji obowiązywania tej normy.

Zgodnie z treścią art. 3933 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego kasacją wyroku) kasacja, czyniąc zadość ogólnym wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, powinna również zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Oznacza to, że dla zachowania formy kasacji nie jest wystarczające ograniczenie się do powołania art. 393 k.p.c. - jak to uczyniła skarżąca Spółdzielnia w kasacji - ale konieczne jest także uzasadnienie obejmujące także wskazanie, które przepisy (oznaczone numerem artykułu, paragrafu, ustępu) ustawy - zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena - w tym zakresie kasacji nie jest w ogóle możliwa (por. m.in. post. Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 13/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 114). Bezskuteczna jest zatem krytyka ustaleń faktycznych zawarta w kasacji pozwanej Spółdzielni bez jednoczesnego wykazania, że przy ich dokonywaniu doszło do naruszenia konkretnych przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik tych ustaleń. Dla oceny zatem przez Sąd Najwyższy, rozpoznający kasację, trafności zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w kasacji miarodajny jest wyłącznie stan faktyczny sprawy, będący podstawą wydania zaskarżonego wyroku (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r., II CKN 18/97 - OSNC 1997, nr 8, poz. 112).

Stosownie do art. 151 prawa spółdzielczego powołanego w kasacji następca prawny członka może wycofać wkład gruntowy według zasad odnoszących się do członka, który wypowiedział członkostwo. Zasadą jest wycofanie przez członka tego samego gruntu, który on wniósł. W sytuacji gdy potrzeby gospodarki Spółdzielni stoją temu na przeszkodzie - członek otrzymuje grunt zamienny. Spór nie dotyczy wydzielenia powodowi gruntów równoważnych, bo jak zgodnie podkreślają Sądy obu instancji, a czego nie podważyła skarżąca, powód od samego początku, tj. od podpisania z Jerzym K. umowy z 6 lutego 1986 r., wiedział, że mogą być wydane grunty zamienne i z taką możliwością - z uwagi na interesy Spółdzielni - się godził. Zdarzeniem sprawczym, stanowiącym źródło szkody jest zawinione zaniechanie pozwanej Spółdzielni, a ściślej rzecz ujmując właściwego jej organu. Niewykonanie obowiązku działania przypisane zostało przez Sądy obu instancji w oparciu o dokonane ustalenia faktyczne, których - jak to już wskazano - pozwana Spółdzielnia nie podważyła. Dlatego zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 415 k.c. nie mógł być uwzględniony. Brak usprawiedliwionych podstaw prowadzi do oddalenia kasacji (art. 39312 k.p.c. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2000 r.).

Z powyższych przyczyn i na podstawie powołanych przepisów należało orzec jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.