Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723281

Wyrok
Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
z dnia 4 września 2019 r.
II C 775/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SR K. T.

Sentencja

Sąd Rejonowy dla Łodzi- Widzewa w Łodzi II Wydział Cywilny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. w Ł. sprawy z powództwa R. M. przeciwko (...) Bank Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę wyrok zaoczny z dnia 4 marca 2019 r. w całości utrzymuje w mocy.

Uzasadnienie faktyczne

W pozwie wniesionym 18 października 2018 r. R. M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, domagała się zasądzenia od (...) Bank Spółki Akcyjnej w W. kwoty 11.576,22 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 2 lutego 2018 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

(pozew k. 3-7, pełnomocnictwo k. 8)

Pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew, nie wnosił też o rozpoznanie sprawy pod swoją nieobecność. Pozwany nie stawił się na rozprawie. Wobec tego, na rozprawie w dniu 4 marca 2019 r., został wydany wyrok zaoczny uwzględniający powództwo. Pozwany wniósł sprzeciw od wyroku zaocznego podnosząc, że prowizja za udzielenie kredytu nie podlega obniżeniu i zwrotowi na skutek wcześniejszej spłaty kredytu, bowiem jest pobierana za konkretną, jednorazową czynność jaką jest udzielenie kredytu. Stanowiska stron do chwili zamknięcia rozprawy nie uległy zmianie.

(protokół rozprawy z dnia 4 marca 2019 r.k. 40, sprzeciw k. 44-48, pełnomocnictwo k. 48, protokół rozprawy z dnia 4 września 2019 r.k. 142)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwana jako kredytobiorca zawarła z pozwanym jako kredytodawcą umowę kredytu konsolidacyjnego nr (...), na podstawie której Bank zobowiązał się udzielić powódce kredytu w wysokości 97.786,52 zł na okres 84 miesięcy, przy czym kwota uwzględniająca kredytowane koszty wynosi 129.067,35 zł, zaś całkowita kwota do spłaty 174.501,55 zł (w tym kapitał, odsetki za korzystanie z kapitału, koszty). Do wartości kredytu Bank doliczył koszt prowizji od udzielonego kredytu w wysokości 16.765,85 zł (§ 1 umowy ust. 1 pkt 3 lit. a). Nadto ustalono, że wysokość raty, płatnej do dnia 27 każdego miesiąca, wynosi 2.077,40 zł. Zastrzeżono odsetki umowne w razie nieterminowej spłaty rat kredytu (§ 3). Nadto postanowiono (§ 9 umowy), że Bank jest uprawniony-z zachowaniem 30- sto dniowego okresu wypowiedzenia-do wypowiedzenia umowy, m.in. jeżeli kredytobiorca jest w zwłoce z zapłatą pełnych rat wynikających z harmonogramu spłat za co najmniej 2 okresy płatności po uprzednim pisemnym wezwaniu do spłat w terminie 7 dni.

(umowa kredytu k. 11-15, formularz informacyjny k. 16-17 v.)

W dniu 18 stycznia 2018 r., w 26 miesiącu obowiązywania umowy, tj. 58 miesięcy przed zakończeniem, powódka spłaciła całkowitą wartość kredytu, w tym pełną kwotę prowizji od udzielonego kredytu. Spłata nastąpiła kredytem gotówkowym nr (...) udzielonym przez (...) Bank S.A.

(harmonogram spłat k. 18-18v., umowa kredytu nr (...) k. 19-23v.)

Uzasadnienie prawne

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.

Zgodnie z treścią art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, konsument ma prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części kredytu przed terminem określonym w umowie. Zgodnie zaś z art. 49 tej ustawy, w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. W myśl art. 5 pkt 6 tej ustawy całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu - z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Przepisy art. 49 wyżej wskazanej ustawy stanowią efekt procesu implementacji postanowienia art. 16 ust. 1 Dyrektywy 2008/4/WE, zgodnie z którym "konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązanie wynikające z umowy o kredyt. W takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy". Z brzmienia tego przepisu wynika, że obniżka obejmuje wyłącznie koszty kredytu dotyczące okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Redukcja dotyczy "całkowitego kosztu kredytu", a więc wszelkich kosztów, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetek, opłat, prowizji, podatków i marż, jeżeli są znane kredytodawcy oraz kosztów usług dodatkowych, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu. Katalog kosztów składających się na całkowity koszt kredytu, sformułowany w art. 5 pkt 6 tej ustawy, ma charakter otwarty, o czym decyduje użyty w treści tego przepisu zwrot "w szczególności".

Pozwany twierdzi, że prowizja za udzielenie kredytu nie podlega obniżeniu i zwrotowi na skutek wcześniejszej spłaty kredytu, za okres pozostały do spłaty terminowej, bowiem jest pobierana za konkretną, jednorazową czynność jaką jest czynność udzielenia kredytu. Zdaniem pozwanego obowiązek obniżenia całkowitego kosztu kredytu odnosi się wyłącznie do kosztów rozłożonych w czasie. Koszty pobierane za jednorazowe czynności lub usługi nie ulegają obniżeniu w razie spłaty kredytu przed terminem. Obniżeniu według kryterium czasowego, podlegają jedynie koszty rozciągnięte w czasie, biorąc pod uwagę okres, o który skrócono czas obowiązywania umowy (np. odsetki, koszty zabezpieczenia lub ubezpieczenia kredytu). W ocenie Sądu stanowisko takie nie zasługuje na uwzględnienie. W art. 49u o k.k. mowa jest o całkowitym koszcie kredytu, nie wyłączono więc z zakresu tego przepisu prowizji. Z przepisu tego ponadto wynika, że koszt kredytu polega obniżeniu nawet o te koszty kredytu, które konsument poniósł przed tą spłatą. Użyty w tym przepisie zwrot "chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą" można odnieść bezpośrednio do kosztów prowizji. Interpretacja art. 49 ust. 1u o k.k. dokonana przez pozwaną powodowałaby, iż zamiast pobierania odsetek, kredytobiorcy mogliby konstruować umowy kredytowe w taki sposób, że tylko w niewielkim stopniu lub w ogóle nie pobieraliby odsetek, natomiast wynagrodzenie to ukryte byłoby pod tzw. opłatami przygotowawczymi. Przepis art. 49 ust. 1 u.k.k. musi być zatem rozpoznawany z perspektywy całej tej ustawy. Nie można zatem tracić z pola widzenia, że rozwiązania prawne zawarte w przywołanej ustawie mają zapewnić odpowiedni poziom rzeczywistej i efektywnej ochrony konsumenta. Ustawa o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. w swoim słowniczku ustawowym nie dzieli kosztów kredytu na takie, które dotyczą okresu kredytowania i są z nim ściśle związane oraz takie, które nie dotyczą tego okresu, a ich wysokość jest niezależna od czasu trwania umowy. Tym samym nie sposób uznać, że takiego rozróżnienia ustawodawca dokonał właśnie na potrzeby art. 49 ust. 1 ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że jeśli kredytobiorca poniósł określone koszty składające się na całkowity koszt kredytu konsumenckiego-a takimi w świetle przepisu art. 5 pkt 6 lit. a ustawy są prowizje-to powinny one być mu zwrócone proporcjonalnie do okresu kredytowania, w przypadku skorzystania przez niego z uprawnienia do przedterminowej spłaty (wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt II Ca 997/17). Elementami przedmiotowo istotnymi umowy pożyczki są kwota pożyczki oraz okres, na jaki ta pożyczka jest udzielana. Skoro pozwana powołuje się na to, że prowizja stanowi wynagrodzenie pozwanej za udzielenie pożyczki, to należy ją łączyć z tymi elementami umowy pożyczki, a zatem także z okresem na jaki pożyczka została udzielona. Z tych przyczyn brak jest podstaw do wyłączenia w całości prowizji przewidzianej w umowie z całkowitego kosztu kredytu (pożyczki) dotyczącego okresu umowy, o który skrócono czas obowiązywania umowy, wymienionego w art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Powódka zawierając umowę nie została poinformowana o tym, jakie są składniki prowizji. Ujęcie w umowie tejże prowizji jako jednej liczby, bez przytoczenia jej składników oraz czynników, jakie składały się na jej ustalenie, powoduje że tak sformułowane postanowienie umowy jest niejednoznaczne. Nie daje bowiem możliwości ustalenia i wyodrębnienia składników prowizji podlegających obniżeniu w razie wcześniejszej spłaty pożyczki oraz tych, które nie ulegają obniżeniu jako "niezwiązane z okresem kredytowania". Zgodnie z art. 385 § 2 k.c., wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Reguła transparentności wzorca odwołuje się do powinności przedsiębiorcy sformułowania oraz posługiwania się takim wzorcem, którego postanowienia nie są nieostre, mogą być podstawą nadania im różnego znaczenia, a następnie odtworzenia kilku różniących się od siebie norm, regulujących stosunek prawny łączący strony. Przez pojęcie jednoznaczności należy rozumieć brak wątpliwości co do desygnatu pojęć i całokształtu postanowień wzorca. Podstawowe znaczenie ma użyty język (powszechny, specjalistyczny, poprawność składni) może decydować nie tylko o czytelności, ale i zrozumiałości tekstu, a w efekcie ustalenia jego treści (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt IV CSK 711/15, lex nr 2151436). Zatem powódka miała podstawy uważać prowizję jako związaną z podstawowymi postanowieniami umowy, w tym także z okresem na jaki pożyczka została udzielona. Jej przekonanie znajduje oparcie w art. 385 § 2 k.c. W związku ze spłatą kredytu na 58 miesięcy przed zakończeniem obowiązywania umowy, powódce należy się zwrot prowizji w kwocie stanowiącej iloczyn ilości miesięcy skrócenia obowiązywania umowy i wartości prowizji jednomiesięcznej (16.765,85 zł/84 miesiące = 199,59 zł; 58 miesięcy x 199,59 zł = 11.576,22 zł.)

Co do odsetek orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. Pozwany pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia od 2 lutego 2018 r.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Na koszty poniesione przez powódkę złożyły się: część opłaty sądowej od pozwu uiszczonej przez powódkę 300 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej tj. 3600 zł.

Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. za 2010 r., Nr 90, poz. 594 z późn. zm.) w zw. z art. 100 k.p.c. Sąd obciążył pozwanego rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi- Widzewa w Łodzi kwotą 279 zł tytułem części opłaty od pozwu, której nie uiściła powódka.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.