I SPP/Go 62/20 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3057338

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 września 2020 r. I SPP/Go 62/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Asesor WSA Zbigniew Kruszewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu w dniu 22 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 62/20 w sprawie ze skargi T. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2015 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2015 r.

W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 7.713 zł ww. Spółka wpłaciła 1.000 zł (polecenie przelewu k. 46 akt sądowych I SA/Go 680/19). Jednocześnie wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od 2016 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiąga przychodów, nie ponosi kosztów uzyskania przychodów, nie realizuje żadnej sprzedaży opodatkowanej podatkiem od towarów i usług jako czynny podatnik VAT. W związku z tym nie składała deklaracji w podatku dochodowym od osób prawnych oraz w podatku od towarów i usług. Z dniem 21 lutego 2017 r. skarżąca Spółka została wykreślona z rejestru podatników VAT. Ponadto, w latach 2016 - 2020 nie uzyskiwała dopłat od wspólników oraz nie korzystała z żadnych przedmiotów na podstawie umowy leasingu. Osoby reprezentujące spółkę są jedynymi osobami w rodzinie, które zarabiają na ich utrzymanie. Nie posiadają również majątku, z którego byłyby w stanie pokryć wpis w całości lub nawet w części. W obecnej sytuacji osoby te nie mają również zdolności kredytowej. Nadto skarżąca zaznaczyła, że wobec spółek z nią powiązanych prowadzone są postępowania, w ramach których zastosowano procedurę STIR, w konsekwencji tego zablokowane zostały ich rachunki bankowe i tym samym środki na nich zgromadzone nie pozostają w dyspozycji posiadaczy wskazanych rachunków bankowych. W związku z powyższym spółka nie jest również w stanie uiszczać własnych zobowiązań zarówno cywilnoprawnych, jak i podatkowoprawnych. Skarżąca podniosła, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy prawdopodobieństwo szybkiego zwolnienia spod zabezpieczenia ww. rachunków bankowych jest znikome. W tym stanie rzeczy nie jest w stanie uiścić wpisu stosunkowego od skargi w całości. Dodała, że ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy spółce w zakresie częściowym będzie prowadzić do uniemożliwienia jej skontrolowania decyzji organu podatkowego.

W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000,00 zł. Spółka nie posiada żadnych składników majątku, nie posiada rachunków bankowych. Część wpisu w łącznej kwocie 2.000 zł zostało uiszczone przez udziałowca skarżącej - S. Sp. z o.o.

Postanowieniem z 3 września 2020 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli zatem przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to znaczy, że mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wnosi o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec Spółki nie toczyło się postępowanie likwidacyjne, upadłościowe bądź układowe, czego Skarżąca nie wykazała. Skarżąca również nie wykazała, że wspólnik spółki nie może wnieść dopłat na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uzupełnienia wpisu od skargi. Referendarz zaznaczył, że jedyny udziałowiec Spółki - S. Sp. z o.o. dwukrotnie dokonał wpłaty z własnego konta kwoty po 1.000 zł tytułem częściowego wpisu od skargi: w dniu 14 października 2019 r. oraz 8 lipca 2020 r. mimo, że jak twierdzi skarżąca, w ramach prowadzonych postępowań wobec powiązanych z nią spółek, zablokowano ich rachunki bankowe.

W sprzeciwie złożonym na powyższe postanowienie Skarżąca podniosła, iż błędne jest założenie, by Spółka nie przedstawiła faktów potwierdzających, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania oraz że nie podjęła działań w zakresie likwidacji bądź upadłości, czy w zakresie możliwości uzyskania dopłat do wspólnika. Na podstawie art. 246 § pkt 2 p.p.s.a. nie była zobowiązana do przedstawienia dowodów w kwestii postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego bądź w kwestii możliwości dokonania dopłat przez udziałowca, bowiem z przepisu tego wynika jedynie obowiązek wykazania braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a Skarżąca nie była wzywana do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Podkreśliła, że sytuacja finansowa i fakt, że Spółka nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej jest konsekwencją czynności podejmowanych przez organy podatkowe.

Skarżąca podniosła również, że z uwagi na brak środków nie jest możliwe skuteczne zainicjowanie postępowania upadłościowego czy likwidacyjne. Podkreśliła, że skoro zainicjowała postępowanie sądowoadmnistracyjne mające na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, to nie znajduje uzasadnienia równoległe podejmowanie czynności zmierzających do wykreślenia Spółki z rejestru, a tym samym utraty jej bytu prawnego. Jednocześnie wskazała, że w wyniku toczących się wobec Spółki i spółek z nią powiązanych postępowań podatkowych, zostały zablokowane ich rachunki bankowe, tym samym środki finansowe nie pozostają w ich dyspozycji. Spółka nie jest w stanie uiszczać własnych zobowiązań cywilnoprawnych, jak i podatkowprawnych, a prawdopodobieństwo szybkiego zwolnienia spod zabezpieczenia ww. rachunków bankowych jest znikome.

Skarżąca podkreśliła, że umowa Spółki nie przewiduje możliwości dopłat. Byłoby to możliwe, gdyby Spółka dokonała zmiany w umowie, co jednak wymaga dodatkowych kosztów, których ona nie posiada.

Ponadto podkreśliła, że art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wymaga jedynie wykazanie braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania., a z przepisu nie wynika, by prawo pomocy było uzależnione od podjęcia czynności w zakresie postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego, czy uwarunkowane okolicznościami subiektywnymi, jak zapobiegliwość w gromadzeniu środków na przyszłość w celu zabezpieczenia środków na wpis sądowy.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z regulacją art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zawarty w art. 246 zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Ponieważ jednak w rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt I SPP 126/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił wniosek o częściowe zwolnienie od wpisu od skargi, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 26 maja 2020 r. sygn. akt I FZ 4/20, przy rozpoznawaniu obecnego wniosku skarżącej spółki, również dotyczącego częściowego zwolnienia od wpisu od skargi, należało ocenić, czy wykazała zmianę okoliczności faktycznych dotyczących jej zdolności płatniczych w porównaniu z ustalonymi w prawomocnym postanowieniu WSA w Gorzowie Wlkp. (art. 165 p.p.s.a.).

Z informacji przedstawionych przez Stronę w nowo złożonym wniosku nie wynika, by okoliczności te zmieniły się w taki sposób, aby można było przyznać jej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.

Już z samego porównania treści kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, nie wynikają odmienne okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji majątkowej spółki. Przy czym zauważyć należy, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. do zmiany prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w sprawie może dojść jedynie w sytuacji, gdyby do zmiany okoliczności faktycznych doszło już po wydaniu postanowienia. Do rewizji negatywnej oceny wniosku konieczne było zatem wykazanie przez spółkę na nowe fakty, które nastąpiły już po wydaniu postanowienia 19 listopada 2019 r.

Z uzasadnienia obecnie rozpoznawanego wniosku wynika wyłącznie, że spółka uzupełniła dotychczasową argumentację o wskazanie, że osoby ją reprezentujące nie są w stanie ponieść wpisu od skargi.

Co jednak istotne, Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą i w dalszym ciągu nie wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak środków finansowych na jego pokrycie. Sąd ma świadomość wysokości kosztów postępowania upadłościowego (m.in. opłata od wniosku - 1.000 zł), jednakże Strona może również i w tamtym postępowaniu wystąpić z wnioskiem o zwolnienie od kosztów. Tymczasem Strona tego nie uczyniła. Podkreślenia wymaga również, iż w orzecznictwie wskazuje się, że brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (np. post. NSA z 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15).

Na marginesie wskazać należy, na co zwrócił uwagę referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, że Skarżąca może w umowie spółki zobowiązać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału, na podstawie art. 177 § 1 k.s.h. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki i może być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Nie można uznać za usprawiedliwioną okoliczność, że zmiana umowy Spółki wiązałaby się z ponoszeniem przez nią dodatkowych kosztów, skoro takie rozwiązanie umożliwiłoby Stronie poniesienie w sprawie kosztów postępowania. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Spółka w dalszym ciągu posiada zatem możliwości zgromadzenia środków na sfinansowanie wpisu od skargi w pełnej wysokości. Aktualna pozostaje zatem ocena jej sytuacji majątkowej przyjęta w postanowieniu WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt I SPP 126/19, zaaprobowana przez NSA w postanowieniu z 26 maja 2020 r. sygn. akt I FZ 4/20

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.