I SPP/Go 56/19 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2675698

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 maja 2019 r. I SPP/Go 56/19

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

M.P. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na wymienioną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

W uzasadnieniu wniosku podniosła m.in., że nie pracuje, nie ma żadnych dochodów, jest na utrzymaniu męża.

Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wnioskodawczyni mieszka z mężem i niepełnoletnim synem. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, ani żadnych przedmiotów wartościowych poza samochodem osobowym. Jedynymi dochodami jej rodziny są dochody z działalności gospodarczej męża w wysokości 16.074,59 zł netto miesięcznie.

Wobec uznania, że treść oświadczenia o majątku i dochodach nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, wezwano ją aby przedłożyła dodatkowo:

a. kopię dokumentu potwierdzającego status bezrobotnej;

b. wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych skarżącej oraz jej męża, za ostatnie trzy miesiące;

c. odpis ostatniego złożonego rocznego zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych skarżącej oraz jej męża;

d. zestawienie wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez męża skarżącej oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące;

e. trzy ostatnie deklaracje podatkowe w podatku VAT i akcyzowym złożone przez męża skarżącej;

f. oświadczenie o powierzchni i wartości nieruchomości posiadanych przez męża skarżącej;

Mimo upływu zakreślonego terminu, skarżąca nie złożyła dokumentów i oświadczeń określonych w wezwaniu.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych. Prawo pomocy winno być zatem przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy - strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego, winna wykazać, że dochowała należytej staranności w celu przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej. Koszty sądowe należy traktować na równi z wydatkami bieżącymi w gospodarstwie domowym (budżecie rodziny), a więc na równi z innymi podstawowymi wydatkami, w tym spłatą kredytów.

Z przepisów regulujących instytucję udzielania prawa pomocy wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej, albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Obowiązkiem strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie, w sposób nie budzący wątpliwości, swojej sytuacji majątkowej. Przedstawienie tej sytuacji w sposób niepełny lub nierzetelny, skutkuje brakiem możliwości porównania jej zdolności finansowych z wysokością obligatoryjnych kosztów postępowania.

Ponadto, sytuacja finansowa osoby fizycznej pozostającej w związku małżeńskim nie może być oceniana w oderwaniu od możliwości płatniczych małżonka. Jeżeli w małżeństwie skarżącego nie orzeczono separacji bądź rozwodu, uzasadnione jest żądanie złożenia dokumentacji obrazującej dochody jego małżonki. W świetle orzecznictwa NSA przyjmuje się, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) - zwanej dalej "k.r.o.", małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy mężowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a nawet nie prowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego i pozostawania w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to małżonka nie może pomóc w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11, z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 519/14, z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FZ 388/14, z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 42/12, z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I GZ 486/14 - wszystkie orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.). Zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11 - www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym brak dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i dochodów małżonka skarżącej, uniemożliwia uznanie, że spełnia ona przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.