I SPP/Go 22/20 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3007530

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 maja 2020 r. I SPP/Go 22/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: asesor WSA Damian Bronowicki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 22/20 wydanego w sprawie ze skargi L.T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu opłaty paliwowej za okres od stycznia do grudnia 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący L.T. - reprezentowany przez doradcę podatkowego - w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł złożył formularz PPF wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest właścicielem mieszkania o pow. 36 m2. Nie posiada oszczędności, wierzytelności, innych składników majątkowych. Utrzymuje się z renty po żonie w wysokości 1.100 zł. Do miesięcznych wydatków zaliczył: 550 zł - spłata kredytu, 150 zł - leki, 300 zł - wyżywienie, dodając jednocześnie, że koszty mieszkania opłaca córka.

Analogiczny wniosek Skarżący złożył w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 21/20.

Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano jego pełnomocnika do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji:

- dokumentów potwierdzających wysokość renty za ostatnie trzy miesiące,

- dokumentów potwierdzających wysokość raty kredytu i jego spłatę za ostatnie trzy miesiące,

- wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego za ostatnie trzy miesiące, ze wskazaniem stanu konta na pierwszy i ostatni dzień sporządzenia wydruku,

- oświadczenia o kosztach utrzymania skarżącego z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele oraz o źródłach ich finansowania.

W odpowiedzi pełnomocnik nadesłał kopię decyzji o waloryzacji renty rodzinnej skarżącego oraz wyciągi z dwóch rachunków bankowych prowadzonych przez (...) za okres od 14 grudnia 2019 r. do 14 kwietnia 2020 r. oraz za okres od 19 grudnia 2019 r. do 14 kwietnia 2010 r., a także oświadczenie skarżącego, że jego miesięczne koszty utrzymania wynoszą 450 zł (czynsz - 140 zł, energia - 80 zł, leki - 200 zł, ubezpieczenie - 30 zł), a w utrzymaniu pomagają mu dwoje dorosłych dzieci.

Postanowieniem z 24 kwietnia 2020 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu podniósł, że będąc świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, w nadesłanym formularzu PPF skarżący oświadczył, że jego jedynym źródłem dochodu jest renta po żonie. Tymczasem w wyniku analizy rachunków bankowych ustalono, że skarżący, co miesiąc, otrzymuje dodatkowo dwa przelewy: około 20-stego każdego miesiąca kwoty w wysokości 890 zł (w kwietniu było to 886 zł) oraz około 4-tego dnia każdego miesiąca kwoty w wysokości 40 zł. Nadawcą ww. przelewów jest Przedsiębiorstwo L.T., co świadczy - zdaniem referendarza - że skarżący prowadzi działalność gospodarczą na własne nazwisko, która stanowi dla niego dodatkowe źródło dochodu, którego nie ujawnił we wniosku. Ponadto ww. kwoty są przelewane z konta, którego wydruku skarżący nie przedłożył na wezwanie referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2020 r.

Pominięcia tak istotnych danych - w ocenie rozpoznającego wniosek - uniemożliwiło zweryfikowanie zasadności przedmiotowego wniosku, a w konsekwencji skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.

Niezależnie od powyższego stwierdził on, że skarżący jest w stanie uiścić kwotę wpisu sądowego, nawet w dwóch sprawach zawisłych przez tut. Sądem, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Z analizy przedłożonych dotychczas bowiem dokumentów wynika, że suma stałych, miesięcznych dochodów skarżącego wynosi około 2.000 zł, zaś zadeklarowane wydatki kształtują się w granicach około 1.500 zł miesięcznie, z czego jednak kwota 220 zł związana z utrzymaniem mieszkania - według oświadczenia skarżącego - w całości ponoszona jest przez jego córkę oraz kwota 750 zł przeznaczana na spłatę kredytów. Podkreślił zarazem, że choć obowiązek spłaty zobowiązań cywilnoprawnych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, to okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.

W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, że w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, w pozycji 10 należy wskazać dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie. Wypełniając formularz, zastosował się do polecenia, przedstawiając swój jedyny dochód w postaci renty. Wskazał, że skarżący choć istotnie prowadzi działalność gospodarczą, to przynosi ona stratę, tym samym nie uzyskuje z niej dochodów, a jedynie przychody, które nie wystarczają na pokrycie wszystkich kosztów. Kwoty wpływające na rachunek bankowy skarżącego, nie są zatem pochodną dochodu i przeznaczone są na pokrycie bieżących zobowiązań, co ma wpływ na sytuację ekonomiczną skarżącego, który by wygasić bez kolejnych konsekwencji działalność, musi do niej dopłacać z własnego dochodu. Zatem błędnie zawyżono przychody z działalności, która nie przynosi dochodów, lecz generuje stratę.

W załączeniu przedłożył wyciągi z rachunku bankowego Przedsiębiorstwa L.T. za styczeń, luty i marzec 2020 r. oraz zestawienie przychodów i rozchodów za ten okres.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - a więc w takim o jaki wnioskuje skarżący - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zawarty w art. 246 zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącego dokumentów oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia.

Wpierw należy zwrócić uwagę, że skarżący już na etapie wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, pominął w swoim oświadczeniu, że prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo L.T. Okoliczność ta została ujawniona dopiero w wyniku analizy przepływów środków na rachunkach bankowych skarżącego, dokonanej przez referendarza sądowego. Co ważne, skarżący nie przedłożył wydruku z rachunku bankowego, który posiada dla celów tejże działalności, pomimo, że został zobowiązany do przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Wyciąg z rachunku Przedsiębiorstwa L.T. o nr (...) 1918, został przedłożony dopiero wraz ze sprzeciwem.

Z jego analizy wynika, że w miesiącach od stycznia do marca 2020 r. skarżący dokonywał znacznych wpłat gotówkowych na ww. rachunek bankowy. I tak w styczniu na łączną kwotę 7.700 zł, w lutym - łącznie 7.700 zł oraz w marcu - łącznie 9.700 zł.

Zauważyć należy, że skarżący w żaden sposób nie odniósł się w sprzeciwie do ww. wpłat, a w szczególności nie wskazał źródła ich pochodzenia, co w konsekwencji oznacza, że de facto nie wyjaśnił, jakie są jego rzeczywiste możliwości płatnicze. Nie mniej, biorąc pod uwagę ww. wpłaty, a w szczególności ich kwoty, należy przyjąć, że strona skarżąca posiada możliwość samodzielnego sfinansowania kosztów sądowych.

Oczywiście Sąd dostrzega, że środki te następnie w znacznej część były przeznaczane na regulowanie zobowiązań cywilnoprawnych np. spłat rat leasingowych. Nie sposób jednak nie dostrzec, że skarżący po pierwsze, po wielokroć dokonywał przelewów z tego tytułu na kwoty znacznie przewyższające wysokość wpisu sądowego w sprawie np. w dniu 7 stycznia - 2.300 zł, 3 luty 2020 r. - 2.500 zł, 6 marca 2020 r. - 1.750 zł. Po drugie zaś, należy podzielić pogląd referendarza sądowego, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych, nie przesądza o braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Utrwalony jest bowiem pogląd, że zobowiązania cywilnoprawne, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego, a spłata zobowiązań oznacza, że wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I GZ 636/16).

Sąd nie podziela także argumentacji strony, że skoro - jak twierdzi - działalność przynosi stratę, a nie dochód, to prawidłowo wykazała jedynie dochód z tytułu pobieranej renty. Trzeba bowiem zauważyć, że w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą, a bez wątpienia skarżący - co zostało ujawnione w toku postępowania - należy do tej grupy, to przychód, a nie dochód obrazuje możliwości finansowe. Natomiast strata - na którą powołuje się strona - jest nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje konieczności udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, oraz z 8 maja 2014 r., II GZ 191/14, LEX nr 1467686). Końcowo należy podkreślić, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 935/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja jednak jak wynika z powyższych ustaleń, w sprawie nie ma miejsca.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.