I SPP/Go 150/19 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2784058

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lutego 2020 r. I SPP/Go 150/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: asesor WSA Zbigniew Kruszewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 3 lutego 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 150/19 w sprawie ze skargi P.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (...) z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

P.Ł. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (...) z dnia (...) października 2019 r. w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. W skardze tej zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Analogiczny wniosek skarżący złożył w sprawach o sygn. akt I SPP/Go 149/19 oraz I SPP/Go 151/19.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi sam. Nie uzyskuje żadnych dochodów. Jest właścicielem domu o pow. 84 m2 o wartości szacunkowej 130.000 zł i nieruchomości o pow. 3400 m2 o wartości 12.000 zł. Posiada też samochód marki (...) o wartości 25.000 zł oraz przyczepę o szacunkowej wartości 15.000 zł. Skarżący oświadczył, że na dzień złożenia wniosku posiada oszczędności w kwocie 200 zł. Natomiast jako zobowiązanie stałe i stałe wydatki wykazał spłatę pożyczki w wysokości 3.000 zł oraz wydatki w kwocie 300 zł.

Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, tj: oświadczenia czy jest żonaty; dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów skarżącego, ewentualnie jego żony; wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i ewentualnie jego małżonki za ostatnie trzy miesiące; odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2018 r. skarżącego/małżonków oraz oświadczenia o wydatkach związanych z bieżącym prowadzeniem gospodarstwa domowego.

W odpowiedzi na powyższe skarżący przesłał kserokopię wyroku rozwodowego z dnia (...) listopada 2004 r. oraz wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z wpisem, że (...) października 2016 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej. Przedłożył także informację, że na podstawie decyzji podatkowej Urzędu Finansowego w Niemczech za 2018 r., w dniu 28 listopada 2019 r. wypłacono mu kwotę w wysokości 1.717,39, co potwierdzenie znalazło w nadesłanej historii zapisów księgowych na walutowym rachunku bankowym prowadzonym przez (...). Z zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w (...) z dnia (...) czerwca 2019 r. wynika z kolei, że skarżący w 2018 r. nie uzyskał w Polsce dochodów podlegających opodatkowaniu. Dodatkowo skarżący nadesłał zestawienie stałych wydatków, wraz z dowodami ich poniesienia, za wodę, gaz, telefony, internet, podatek od nieruchomości, wywóz śmieci i zakup karmy dla psa, określając je w łącznej wysokości 910,66 zł za październik 2019 r., 896,15 zł za listopad 2019 r. oraz 1.133,25 zł za grudzień 2019 r. Nadto przedłożył kserokopie licznych paragonów na zakup żywności, odzieży, obuwia, materiałów budowlanych za okres ostatnich trzech miesięcy 2019 r.

W sprawie o sygn. akt I SPP/Go 151/19 skarżący przedłożył kserokopię umowy o pracę w języku niemieckim wraz z jej wypowiedzeniem z dniem (...) maja 2019 r., a także zaświadczenie potwierdzające przebywanie na zasiłku dla bezrobotnych od (...) lipca 2019 r. do (...) grudnia 2019 r.

Postanowieniem z dnia 3 lutego 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 150/19 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Referendarz stwierdził, że okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uprawniają do uznania, że skarżący nie jest w stanie sfinansować pełnych kosztów postępowania. Zaznaczył, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w trzech sprawach - sygnatury akt: I SPP/Go 149/19, I SPP/Go 150/19 i I SPP/Go 151/19, w których na obecnym etapie postępowania, jedyną opłatą jest wpis sądowy. Wysokość wpisów od skarg w tych postępowaniach wynosi odpowiednio 245 zł, 222 zł oraz 400 zł.

Referendarz wyjaśnił, że w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał żadnych źródeł dochodu. Natomiast z nadesłanych przez niego dokumentów wynika, że przez ostatnich sześć miesięcy tj. do grudnia 2019 r. otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych, którego miesięczna kwota wynosiła 836,70. Nadto w dniu 28 listopada 2019 r. otrzymał na rachunek walutowy w (...), tytułem rozliczenia z Urzędem Finansowym w Niemczech za 2018 r. kwotę 1.717,39, w części zajętą przez bank. Z kolei, jako miesięczne stałe wydatki za okres październik, listopad, grudzień 2019 r. skarżący zadeklarował odpowiednio 910,66 zł, 896,15 zł i 1.133,25 zł. Wskazał też, że od stycznia 2020 r. spłacać będzie pożyczkę, której miesięczna rata wynosi 3.000 zł. Dodatkowo przedłożył paragony głównie na zakup żywności, ale także odzieży, obuwia czy materiałów budowlanych.

W ocenie referendarza deklarowane przez skarżącego dochody przekraczają jego wydatki. Poza tym, nie wszystkie wykazane wydatki skarżącego należą do kosztów utrzymania koniecznego. Nie stanowią wydatków niezbędnych na utrzymanie chociażby koszty internetu, telefonów (jednocześnie stacjonarnego i komórkowego) czy zakup paliwa.

Nadto referendarz zaznaczył, że skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 84 m2 i wartości 130.000 zł oraz nieruchomości o pow. 3400 m2 i wartości szacunkowej 12.000 zł. Oprócz tego posiada jeszcze inny majątek w postaci samochodu marki (...) o wartości 25.000 zł oraz przyczepy o szacunkowej wartości 15.000 zł. Może nim zatem dysponować w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie.

W odniesieniu zaś do deklaracji skarżącego dotyczącej obowiązku spłaty pożyczki, wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego referendarz wyjaśnił, że obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia jakichkolwiek postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu skarżącego i jego rodziny.

Referendarz zauważył również, że skarżący nie przedłożył dokumentów związanych z zaciągnięciem ww. pożyczki. Co więcej, w ocenie referendarza, deklarując poniesienie od stycznia 2020 r. tak znacznych wydatków na jej spłatę, przy jednoczesnym wykazaniu braku dochodów, skarżący doprowadza do uznania, że dysponuje on innymi nie wykazanymi źródłami dochodów, albo posiada znaczące oszczędności. Wysokości tych oszczędności Skarżący jednak nie wskazał.

Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw zarzucając referendarzowi błąd w ustaleniach stanu faktycznego mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia sprowadzający się do przyjęcia, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku odmiennego.

W konsekwencji skarżący wniósł o zmianę kwestionowanego rozstrzygnięcia przez udzielenie pomocy prawnej.

Skarżący podniósł, że przy uwzględnieniu ciążących na nim powinności, w tym wynikających z wyroku Sądu Okręgowego w (...) utrzymującego w mocy wyroku Sądu Rejonowego w (...), nie jest w stanie uczynić zadość ciężarowi finansowemu związanemu ze swym udziałem w sprawie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Do sprzeciwu skarżący załączył "informację od pracodawcy" oraz sentencję wyroku Sądu Rejonowego w (...) Wydział Cywilny sygn. akt (...).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy).

Z kolei przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, następuje ono gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 art. 246 § 1 p.p.s.a.).

Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaznaczyć należy, że ocena sytuacji materialnej strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przypomnieć bowiem trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.

Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżących dokumentów i oświadczeń oraz argumentów podniesionych w sprzeciwie stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w sposób należyty, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Jak słusznie zauważył referendarz sądowy deklarowane przez skarżącego dochody znacznie przekraczają jego wydatki. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika, że od lipca do grudnia 2019 r. otrzymywał on zasiłek dla bezrobotnych, którego miesięczna kwota wynosiła 836,70. W dniu 28 listopada 2019 r. otrzymał na rachunek walutowy w (...), tytułem rozliczenia z Urzędem Finansowym w Niemczech za 2018 r. kwotę 1.717,39, w części zajętą przez bank. Z kolei, jako miesięczne stałe wydatki, (obejmujące opłaty za wodę, gaz, telefony, internet, podatek od nieruchomości, wywóz śmieci i zakup karmy dla psa) za okres październik, listopad, grudzień 2019 r. skarżący zadeklarował odpowiednio 910,66 zł, 896,15 zł i 1.133,25 zł. Przedłożył też szereg paragonów (za okres ostatnich 3 m-cy poprzedzających wezwanie z 10 stycznia 2020 r.) na zakup żywności, odzieży, ale także akcesoriów gospodarstwa domowego, dodatków lakierniczych do samochodu, artykułów papierniczych itp.

Trafny jest również wniosek referendarza, że nie wszystkie wykazane przez skarżącego wydatki należą do kosztów utrzymania koniecznego. Nie można do takich zaliczyć np. kosztów internetu, telefonów (jednocześnie stacjonarnego i komórkowego), czy też zakupu paliwa.

Zaznaczyć należy, że skarżący wniósł skargę decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) października 2019 r. w listopadzie 2019 r. natomiast do grudnia 2019 r. otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych, którego miesięczna kwota wynosiła 836,70, wiedząc zatem o zainicjowanym postępowaniu sądowoadministracyjnym mógł poczynić stosowne oszczędności na poczet uiszczenia należnego wpisu sądowego.

Co równie istotne z akt sprawy wynika, że zasiłek dla bezrobotnych przyznano skarżącemu do końca grudnia 2019 r. Skarżący oświadczył natomiast, że od stycznia 2020 r. jego wydatki wzrosną o 3000 zł bowiem w takiej kwocie będzie spłacać miesięczną ratę pożyczki.

Powyższa okoliczność, w zestawieniu z zadeklarowanymi przez skarżącego dochodami poddaje w wątpliwość złożone przez skarżącego oświadczenie co do wysokości i źródeł osiąganych przez niego dochodów. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy powyższe doprowadza do uznania, że skarżący dysponuje innymi, nie wykazanymi źródłami dochodów, albo posiada znaczące oszczędności, których także nie wykazał.

Nadto wyjaśnić należy, że obowiązek spłaty zobowiązań cywilnoprawnych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, jednakże okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W judykaturze stwierdza się bowiem, że fakt spłaty kredytu czy pożyczki nie może wpłynąć na przyznanie prawa pomocy, ponieważ kwestia spłacania zaciągniętych kredytów lub pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (por. wyrok NSA z 3 czerwca 2013 r., II FZ 281/13, LEX nr 1320634, wyrok NSA z 25 kwietnia 2013 r., II FZ 158/13, LEX nr 1310045).

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w sprawie nie zachodzą przesłanki do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych.

Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.