Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2745320

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 26 listopada 2019 r.
I SPP/Go 122/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2019 r. wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (...) z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty i marzec 2013 r. postanawia: Zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 51/19 w ten sposób, że przyznać skarżącej Spółce prawo pomocy poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi w części przekraczającej 1.500 zł (tysiąc pięćset złotych).

Uzasadnienie faktyczne

Kopalnie Surowców Mineralnych sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty i marzec 2013 r.

W dniu 2 maja 2018 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 października 2018 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Jak wynika z uzasadnienia powołanego postanowienia odmowa uwzględnienia wniosku uzasadniona była tym, że skarżąca Spółka cały czas prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi stały, znaczny dochód. Zysk z samej sprzedaży w pierwszej połowie 2018 r. wyniósł średnio 3.284,94 zł miesięcznie. Zysk z całej działalności operacyjnej 11.845,32 zł miesięcznie. Spółka ponosi znaczne koszty z tytułu zużycia materiałów i energii oraz usług obcych. Oznacza to, że środki te również mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Od przedsiębiorcy należy oczekiwać, że potrafi przewidywać konsekwencje wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Skarżąca spółka jest właścicielem gruntów o wartości 7.021.735,00, posiada również należności krótkoterminowe o wartości 8.743.887,04 oraz inwestycje krótkoterminowe o wartości 22.609,52 zł. Oznacza to, że dysponuje znacznym majątkiem, który może spieniężyć lub bezpośrednio wykorzystać do poniesienia kosztów sądowych.

Ostatecznym postanowieniem z dnia 6 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Go 169/18, tut. Sąd utrzymał w mocy ww. postanowienie referendarza sądowego.

W dniu 23 listopada 2018 r. Spółka wpłaciła na rachunek bankowy Sądu kwotę w wysokości 898,00 zł tytułem wpisu od skargi.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 stycznia 2019 r. ustalono wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie na kwotę 1.513.400 zł i wezwano Spółkę do uzupełnienie wpisu od skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, o kwotę 14.236 zł.

Po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia wpisu od skargi, Spółka ponownie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z dnia (...) lipca 2019 r. oraz uzasadnieniu złożonego wniosku podniosła m.in., że względem spółki są prowadzone liczne egzekucje komornicze, konta bankowe są zajęte przez urząd skarbowy oraz kancelarie komornicze. Spółka utraciła płynność finansową.

W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała takie same, jak w pierwszym wniosku, informacje o wysokości kapitału zakładowego (410.000,00 zł), wartości środków trwałych (7.036.746,39 zł) oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy (219.815,13). Wykazała też "zerowe" saldo rachunku bankowego w (...) oraz zadłużenie w wysokości -223.958,33 zł na koncie w (...). Podobnie, jak w poprzednim wniosku oświadczyła, że należący do niej majątek nieruchomy jest obciążony hipoteką, a rachunki bankowe są zajęte. Podała, że miesięczny dochód Spółki wynosi około 30.000,00 - 50.000,00 zł, a miesięczne koszty jej działalności wynoszą od 6.000,00 do 12.000,00 zł. Stan środków w kasie na koniec czerwca wyniósł 48,38 zł, ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego.

Skarżąca złożyła ponadto do akt sprawy kopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności, zajęciu nieruchomości położonej w (...), kopie deklaracji podatkowych oraz sprawozdania finansowego. Zgodnie z deklaracją VAT-7K za drugi kwartał 2019 r. Spółka dokonała dostaw towarów oraz świadczyła usługi w wysokości 86.043 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 22.930 zł. Według rachunku zysku i strat Spółka w 2018 r. odnotowała zysk z działalności operacyjnej w wysokości 206.297,08 zł.

Postanowieniem z 13 sierpnia 2019 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że w Krajowym Rejestrze Sądowym brak jest informacji o prowadzeniu wobec Spółki postępowania upadłościowego, układowego lub restrukturyzacyjnego. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą i osiąga zysk. Powołując się na treść umowy spółki, znaną z innych postępowań, referendarz sądowy stwierdził, że uchwała wspólników może zobowiązać wspólników do dopłat w granicach do dziesięciokrotności wartości nominalnej udziałów posiadanych przez każdego z nich. Skarżąca jednak nie skorzystała z tej możliwości, by uzyskać sumę potrzebną do sfinansowania kosztów sądowych. Jednocześnie podkreślił, że z uwagi na okres prowadzonego postępowania przed tutejszym Sądem (od 12 marca 2018 r.), Spółka była w stanie zgromadzić środku na prowadzenie bieżącej działalności, w tym na pokrycie wpisu sądowego w niniejszej sprawie, a nic nie wskazuje na to, by Spółka stała się niewypłacalna i aby toczyło się w stosunku do niej postępowanie upadłościowe.

Ostatecznym postanowieniem z dnia 1 października 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 51/19, tut. Sąd utrzymał w mocy ww. postanowienie referendarza sądowego.

Pismem z dnia (...) października 2019 r. skarżąca Spółka po raz kolejny wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że Spółka utraciła płynność finansową. Wobec niej prowadzone są liczne egzekucje komornicze. Konta bankowe są zajęte przez urząd skarbowy oraz kancelarie komornicze. Spółka nie była w stanie przewidzieć wstrzymania przez urząd skarbowy zwrotu VAT-u w łącznej kwocie 1.840.311 zł, dlatego też nie zabezpieczyła kwoty wymaganej na dopłatę do uiszczonego już w części wpisu od skargi.

W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca podała takie same, jak w poprzednich wnioskach, informacje o wysokości kapitału zakładowego (410.000,00 zł), wartości środków trwałych (7.036.746,39 zł) oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy (219.815,13), a także salda na rachunkach bankowych. Oświadczyła też, że należący do niej majątek nieruchomy jest obciążony hipoteką, a rachunki bankowe są zajęte. Wskazała, że miesięczny dochód Spółki wynosi około 14.000,00 - 20.000,00 zł, a miesięczne koszty jej działalności wynoszą od 3.000,00 do 8.000,00 zł. Z uwagi bowiem na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Dodała, że stan środków w kasie na koniec października wyniósł 36,18 zł.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu do wskazania nowych okoliczności dotyczących sytuacji materialnej Spółki, które powodowałyby istotną jej zmianę w stosunku do stanu ustalonego w prawomocnym postanowieniu tut. Sądu z dnia 1 października 2019 r.,

w piśmie z dnia (...) listopada 2019 r. skarżąca wskazała, że wszczęto egzekucję z nieruchomości położonych w (...). W załączeniu przedłożyła m.in. kopię zajęcia nieruchomości z dnia (...) października 2019 r. położonej w (...), dla której Sąd Rejonowy w (...) Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w (...) prowadzi księgę wieczystą nr (...) oraz kopię zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia (...) września 2019 r. z nieruchomości położonej w miejscowości (...), która posiada założoną księgę wieczystą w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w (...) o nr (...).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że objęcie wniosku skarżącej Spółki z (...) października 2019 r. trybem przewidzianym w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika z faktu prawomocnego rozstrzygnięcia - postanowieniem z 1 października 2019 r. utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2019 r. o odmowie przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sytuacji bowiem, gdy przedmiotem postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wniosek złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzedniego wniosku - o tożsamym co uprzednio zakresie - wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Podkreśla się także, że wniosek o zmianę postanowienia musi wprowadzać element nowości do sprawy, tj. wskazywać na nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1067/10). Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek zmiany w sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej wnioskodawcy, ale o wskazanie okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozpatrywanej kwestii (por. postanowienie NSA z 18 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 33/11). Zmiana wcześniejszego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy jest więc dopuszczalna tylko w przypadku zmiany polegającej na znaczącym pogorszeniu się sytuacji materialnej strony, co wnioskodawca musi wykazać zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy.

Rolą rozpoznającego wniosek jest w takim przypadku zbadanie, czy wnioskodawca powołał nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska Sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lipca 2014 r. sygn. akt II FZ 957/14 oraz z 1 lipca 2019 r. sygn. akt II FZ 397/19 (niepubl.) i powołane tam orzecznictwo). Ocena sprowadza się zatem do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, a następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12, LEX nr 1219916).

Dokonując oceny zasadności ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd stwierdza, że sytuacja finansowa skarżącej Spółki pogorszyła się. Dochód ulega systematycznemu spadkowi. We wniosku z (...) lipca 2019 r. wykazano dochód miesięczny w wysokości około 30.000,00 - 50.000,00 zł, przy kosztach od 6.000,00 do 12.000,00 zł. Obecnie zaś dochód waha się w granicach 14.000,00 - 20.000,00 zł miesięcznie, przy kosztach od 3.000,00 do 8.000,00 zł. Ze względu na zajęcia komornicze, kontrahenci przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego, zaś część klientów Spółki całkowicie zrezygnowała ze współpracy. Stan środków w kasie na koniec października wyniósł 36,18 zł. Konta Spółki oraz wszystkie wierzytelności Spółki są zajęte. Nadto, wobec obu nieruchomości, na których Spółka prowadzi działalność, prowadzona jest egzekucja (obecnie trwa wycena nieruchomości).

Wobec powyższego, Sąd postanowił zmienić postanowienie tut. Sądu z dnia 1 października 2019 r., którym utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2019 r., i w celu zapewnienia realizacji prawa do sądu, za zasadne uznał przyznanie skarżącej Spółce prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, jedynej w chwili obecnej opłaty niezbędnej dla dalszego prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, w części przekraczającej kwotę 1.500 zł. Zauważyć bowiem należy, że Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi dochód. Pomimo swej trudnej sytuacji, Spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości. Ponadto, zgodnie z zapisami uchwały wspólników (tekst jednolity z dnia (...) stycznia 2017 r.) wspólnicy Spółki mogą zostać zobowiązani do dopłat w granicach do dziesięciokrotności wartości nominalnej udziałów posiadanych przez każdego z nich, co pozwoliłoby uiścić kwotę 602 zł tytułem uzupełnienia wpisu od skargi. Sąd pragnie przy tym wyjaśnić, że kwota w wysokości 898 zł uiszczona przez Spółkę w dniu 23 listopada 2019 r. zostanie zaliczona na tę część wpisu sądowego, od której skarżąca nie została zwolniona.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na mocy art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.