Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1623210

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 12 stycznia 2015 r.
I SO/Wr 14/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia (...) maja 2014 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

K. M. (dalej: strona, skarżąca) wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dowodziła, że od 2012 r. nie pracuje a jej firma nie funkcjonuje (zbankrutowała). Wskazała, że: przeszła załamanie nerwowe; nie jest w stanie podjąć pracy; ma wiele niespłaconych zobowiązań i kredytów (łącznie ponad (...) zł); jest na utrzymaniu rodziców i teściów; nie posiada majątku; wszystko, czym dysponowała, zostało zajęte przez komorników; nie posiada żadnych oszczędności ani dochodów. Dodała, że jej mąż również nie pracuje i nie posiada żadnych dochodów ani oszczędności.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i dwiema nieletnimi córkami oraz że jest właścicielem lokalu położonego w L. przy ul. (...).

Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem i na wezwanie Sądu wynika ponadto, że prowadzona w latach 2011 i 2012 przez stronę pozarolnicza działalność gospodarcza przyniosła stratę (...) zł i (...) zł (przy przychodzie (...) zł i (...) zł); w grudniu 2013 r. oraz w styczniu i lutym 2014 r. świadczyła ona usługi i dokonała dostawy towarów o wartości po (...) zł; w deklaracji VAT za luty 2014 r. strona wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie (...) zł. W treści pism procesowych z 12 lipca i 15 września 2014 r. strona oświadczyła, że wszystkie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania ponosi jej teściowa, która pokryła również wszystkie koszty zawiązane ze sprawą zarejestrowaną pod sygn. akt I SA/Wr 1823/14. Poinformowała, że w marcu 2014 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej.

Z urzędu wskazać należy, że pod sygn. akt I SA/Wr 1823/14 zarejestrowano w tut. Sądzie skargę strony na oznaczoną w sentencji postanowienia decyzję oraz że w postępowaniu tym stronę reprezentuje doradca podatkowy.

Postanowieniem z 17 września 2014 r., referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie, strona polemizuje z uzasadnieniem tego postanowienia.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu o podanie dochodów - wedle twierdzeń strony - utrzymujących jej rodzinę rodziców i teściów, wyjaśnienie, czyją własność stanowią lokale o adresach podanych na formularzu PPF, jako adres zamieszkania i do korespondencji oraz przedłożenie dowodów opłat za mieszkanie, strona

- w piśmie z 27 grudnia 2014 r. - podała, że: jej matka nie żyje; ojciec jest na rencie i jego miesięczny dochód to około (...) zł; teściowie są na rencie i emeryturze a ich dochód miesięczny to około (...) zł; ojciec pomaga jej w zależności od potrzeb i możliwości oraz "coś jej pożycza"; teściowie wspierali ją w zależności od potrzeb, kwotami "czasem 500 zł, czasem 1000 zł", zaś obecnie nie pomagają jej wcale; do niedawna mieszkała w mieszkaniu, które należało do teściowej - mieszkanie to zostało jednak sprzedane; w chwili obecnej nie ma stałego ani tymczasowego miejsca zameldowania i "pomieszkuje" u znajomych. Informowała, że nie posiada dowodów opłat za mieszkanie, które ponosiła teściowa. Mimo wezwań referendarza, a następnie Sądu, strona nie przedstawiła aktualnego i szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych wydatków jej gospodarstwa domowego (żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa itp.).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej u.p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić trzeba, że regulacja art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Tak więc, powołane we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty, powinny uzasadniać wyjątkowe potraktowanie strony, o jakim mowa w ww. przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka obiektywna, o czym świadczy określenie "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" (w:) praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.

W ocenie Sądu, strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić trzeba, że strona uchyliła się od przedstawienia żądanych od niej informacji. Skoro ciężar dowodu w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, skarżąca powinna uzyskać od teściowej, która - jak twierdzi skarżąca - ponosiła wszelkie opłaty za utrzymanie zamieszkałego przez jej rodzinę lokalu, dowody tych opłat. Skarżąca nie wywiązała się ze spoczywającego na niej obowiązku. Pomimo dwukrotnego wezwania, nie przedstawiła ona również aktualnego (szczegółowego, określonego kwotowo) zestawienia ponoszonych wydatków jej gospodarstwa domowego (żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa itp.). Sądowi nie są więc znane wydatki strony, które można by zestawić z deklarowanymi dochodami i w ten sposób zweryfikować wiarygodność twierdzeń zawartych we wniosku.

Zgodnie z art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem strony jest zaś współpraca w tym zakresie. Brak wywiązania się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi natomiast odmową przyznania stronie prawa pomocy.

Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że z pism procesowych strony wynika, że jej czteroosobowa rodzina, przez długi czas, pozostawała na wyłącznym utrzymaniu teściów, którzy przekazywali miesięcznie kwotę od 500 zł do 1000 zł.

W ocenie Sądu, podane przez stronę kwoty nie pokrywają nawet statystycznych kosztów wyżywienia czteroosobowej rodziny. Z tego względu, twierdzenia strony w przedmiocie źródeł i wysokości jej miesięcznego dochodu uznać trzeba za niewiarygodne.

Strona nie podaje również, z czego jej rodzina utrzymuje się obecnie, skoro

- jak podała ona w piśmie z dnia 27 grudnia 2014 r. - teściowie już jej nie pomagają.

Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie WSA we Wrocławiu z 9 marca 2009 r., II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Strona nie wykazała zaś, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 u.p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.