Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1856200

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 3 września 2013 r.
I SO/Wa 9/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym z wniosku S.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) kwietnia 2013 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

S.J., wnioskiem z dnia 24 maja 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze swojej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) kwietnia 2013 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Powyższy wniosek rozpoznany został - wydanym przez referendarza sądowego - postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W dniu 9 lipca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw S.J. od postanowienia z dnia 26 czerwca 2013 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.

Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną E. Oboje są emerytami, uzyskującymi z tego tytułu świadczenia w łącznej wysokości (...) zł miesięcznie. Posiadany majątek to dom o powierzchni (...) m2 oraz nieruchomości o powierzchni (...) m2.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, że jest osobą w podeszłym wieku oraz, że uzyskiwany dochód przeznaczany jest na wydatki związane utrzymaniem i leczeniem. A zatem nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w sprawie.

Przy piśmie z dnia 17 czerwca 2013 r. wnioskodawca, nadesłał dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej rodziny. Ponadto w piśmie tym oświadczył, że spośród działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości położonej w J., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr (...) i (...), zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy J. z dnia (...) kwietnia 2012 r., sprzedana została tylko jedna działka oznaczona nr (...) wraz z udziałem (...) w działce drogowej nr (...) za kwotę (...) zł. Pozostałe powstałe w wyniku podziału działki o nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) nie zostały dotychczas sprzedane i w związku z bessą na rynku nieruchomości nie ma obecnie perspektyw na ich sprzedaż, jak również uczynienia z nich jakiegokolwiek źródła przychodu. Skarżący zaznaczył ponadto, że środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży jednej z działek zostały w całości wydatkowane na remont domu mieszkalnego, na uzbrojenie wydzielonych działek w przyłącze gazowe, na czynności prawno - geodezyjne, rozbiórkę (...) szklarni i budynku kotłowni oraz niwelację terenu.

W sprzeciwie z dnia 4 lipca 2013 r. skarżący ponownie wskazał, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania ze względu na trudną sytuację materialną i życiową w jakiej się znalazł. Poniósł, że nie jest w stanie przedstawić pełnej dokumentacji świadczącej o ponoszonych wydatkach, gdyż jej sukcesywnie nie gromadził. Oświadczył jedynie, że miesięczne koszty zakupu leków przekraczają kwotę (...) zł. Oprócz tego rodzina ponosi typowe koszty utrzymania oraz spłaca raty kredytu za urządzenie medyczne.

W dniu 5 sierpnia 2013 r. skarżący przesłał fakturę zakupu urządzenia o nazwie (...) z dnia (...) marca 2012 r. na kwotę (...) zł. Płatną w 36 ratach po (...) zł. Wskazując, że urządzenie to zakupione zostało w celu uśmierzenia bólu kręgosłupa żony skarżącego wywołanego pęknięciem kręgu i skoliozą.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

w myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Zgodnie zaś z art. 245 § 1-3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie S.J. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem o prawo pomocy w zakresie częściowym, które może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).

Przechodząc do oceny przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji materialnej należy wskazać, że nie wykazał on, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowego.

Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący wraz z żoną są osobami w podeszłym wieku i utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości (...) zł miesięcznie. Posiadają zatem stałe źródło dochodów. Ponadto z nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący poza domem posiada wraz z żoną majątek w postaci działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości położonej w J. oznaczonej nr (...) i (...), zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy J. z dnia (...) kwietnia 2012 r. Jedna z powstałych działek została sprzedana za kwotę (...) zł. Nie można zatem uznać, że wnioskodawca znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej. Skarżący wskazał wprawdzie, że środki ze sprzedaży działki zostały przeznaczone na remont domu, na uzbrojenie wydzielonych działek w przyłącze gazowe, na czynności prawno - geodezyjne, rozbiórkę (...) szklarni i budynku kotłowni oraz niwelację terenu. Nie może to być jednak argument przemawiający za uwzględnieniem wniosku. Podobnie jak sytuacji, w której w związku z osłabieniem sytuacji na rynku nieruchomości skarżący nie chce zbyć pozostałych posiadanych przez siebie nieruchomości, gdyż jak twierdzi musiałby to zrobić po niższych, niekorzystnych dla niego cenach.

Skarżący wskazuje również na zły stan zdrowia swój i żony, podeszły wiek oraz konieczność stałej opieki lekarskiej. Strona nie przedstawia jednak jakichkolwiek rachunków związanych z niezbędnym leczeniem, oświadczając jedynie, że miesięczne wykupienie leków to koszt powyżej (...) złotych. Z kolei przedstawiona faktura zakupu urządzenia o nazwie (...) mającego zdaniem strony na celu "uśmierzanie bólu kręgosłupa żony", nie świadczy o przeznaczeniu tego urządzenia. Ponadto wnioskodawca nie przedstawił jakiegokolwiek zaświadczenia lekarskiego o wskazaniach medycznych do stosowania przez członków rodziny terapii tym urządzeniem.

Również zdaniem Sądu przedstawione przez stronę rachunki (w tym raty zaciągniętego kredytu) obrazują jedynie średnie miesięczne obciążenie finansowe gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącego. Nie są to wydatki nadzwyczajne. Oczywistym jest przecież, że utrzymanie każdej rodziny generuje koszty. Członkowie tejże rodziny mają jednak wpływ na to jak będą one wysokie.

Dlatego też patrząc na środki majątkowe znajdujące się w dyspozycji skarżącego oraz zestawiając poziom jego dochodów i wydatków, należy uznać je za wystarczające do pokrycia kosztów sądowych w pełnej wysokości, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się w istocie do wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Pozostałe, ewentualne koszty sądowe, takie jak opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń czy też opłat kancelaryjnych, każdorazowo nie przekroczą zaś kwoty 100 zł i ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie.

Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (np. żywość, niezbędne leki). Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Zwolnienie strony od ponoszenia kosztów sądowych stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.