Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1946680

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 21 grudnia 2015 r.
I SO/Ol 5/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Czajkowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu dniu 21 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.G. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 listopada 2015 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "(...)", Nr "(...)", w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu podatku od towarów i usług za drugi i trzeci kwartał 2012 r. oraz za drugi i trzeci kwartał 2013 r. postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 (dwieście) zł. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2015 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił R.G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na wymienioną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "(...)".

W uzasadnieniu podniósł, że według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Uzyskuje on miesięcznie 1.166,67 zł dochodu netto z tytułu dopłat bezpośrednich w wysokości (14.000 zł rocznie), 1.028,52 zł od hektara przeliczeniowego oraz dochód z pozarolniczej sezonowej działalności gospodarczej w wysokości 200 zł, co łącznie daje kwotę 2.395,19 zł netto. Miesięczne koszty utrzymania to: 500 zł opłat, 150 zł na zakupy materiałów do działalności rolniczej, 52,75 zł podatku od nieruchomości i rolnego, 1.600 zł rat kredytu inwestycyjnego. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 60 m2 i szacunkowej wartości 20.000 zł, nieruchomości rolnej o powierzchni 8,3313 ha, w tym nieużytki 0,38 ha, o szacunkowej wartości 120.000 zł. Posiada ciągnik, kosiarkę rotacyjną, siewnik zboża, rozrzutnik obornika o szacunkowej wartości ok. 10.000 zł, jak również 15 sztuk opasów mięsnych o wartości około 24.000 zł. Ponadto jest właścicielem ciągnika "(...)" wraz z prasą o wartości 160.000 zł, wykorzystywanego do pozarolniczej działalności gospodarczej, a zakupionego na raty. Zadłużenie wnioskodawcy z tego tytułu wynosi 76.000 zł. Skarżący posiada też samochód marki "(...)" rok produkcji 1997.

Zdaniem referendarza sądowego, sytuacja materialna wnioskodawcy nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie go od kosztów sądowych. Jego dochody (2.395 zł netto) nie są na tyle niskie, aby konieczne było korzystanie z pomocy Państwa i nie wymagają interwencji socjalnej na podstawie ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2015., poz. 163 z późn. zm.). Przekraczają ponadto wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego w 2015 r. na kwotę brutto 1750 zł, (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r., Dz. U. z 2014 r. poz. 1220). W ocenie referendarza, nie można przedkładać konieczności ponoszenia wydatków nad obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Trudno przy tym uznać, że wnioskodawca nie może ponieść kosztów sądowych, w sytuacji, gdy był w stanie zakupić sprzęt do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, tj. ciągnik o wartości 160.000 zł, a w konsekwencji spłacać miesięczną ratę kredytu w wysokości 1.600 zł. Również posiadanie domu, nieruchomości rolnej o pow. 8,3313 ha oraz inwentarza żywego o szacunkowej wartości około 24.000 zł, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych.

W sprzeciwie skarżący wywiódł, że jego dochody z tytułu płatności rolnych wypłacane są jednorazowo, na koniec roku, co powoduje, że miesięczny dochód zamyka się obecnie w kwocie 1.366,67 zł. Wskazał również, że obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim do dnia 9 grudnia 2015 r., w związku z pęknięciem wiązadła stawu skokowego, unieruchomieniem nogi i założeniem gipsu. Leczenie wciąż trwa i nie wiadomo, kiedy zostanie zakończone. Podczas wizyty kontrolnej stwierdzono bowiem konieczność operacji rekonstrukcji więzadeł. W związku z tym skarżący nie pracuje, korzysta z pomocy innych osób, a jego sytuacja finansowa uległa w ostatnim miesiącu istotnemu pogorszeniu. Obecne środki są ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalne. Przy piśmie z dnia 16 grudnia 2015 r. skarżący przedłożył wypisy z rejestru gruntów z dnia 14 kwietnia 2008 r., decyzję o przyznaniu pomocy finansowej w 2015 r., historie rachunku bankowego za okres od 9 listopada do 11 grudnia 2015 r., protokół ustalenia okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy rolniczej z dnia 17 listopada 2015 r., dowody poniesienia wydatków na wodę i odprowadzanie ścieków, energię elektryczną, gaz oraz zakupu protezy stawu skokowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.

Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (p. postanowienie NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów postępowania, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy oraz jej aktualnych możliwości płatniczych.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd miał na uwadze, że wysokość należnego wpisu sądowego od skargi wynosi 1.333 zł. Oceniając zatem opisane wyżej ustalenia odnośnie aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego oraz jego możliwości płatniczych w kontekście przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd uznał, że nie pozwalają one na uiszczenie kwoty wpisu w pełnej wysokości. Możliwym jest jednak pokrycie go w części.

Sąd miał również na względzie, iż wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi 1.333 zł. Wobec zaś sytuacji wnioskodawcy - m.in. z uwagi na wysokość uzyskiwanych obecnie miesięcznych dochodów (1.366,67 zł) i aktualny stan zdrowia wymagający ponoszenia kosztów leczenia - złożony wniosek zasługiwał na uwzględnienie w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, ponad kwotę 200 zł. W przedstawionym wyżej stanie faktycznym skarżący, który pozostaje właścicielem majątku nieruchomego, w tym gruntów o powierzchni 8,3313 ha i ruchomego w postaci maszyn rolniczych, czy samochodu osobowego, nie wykazał natomiast zdaniem Sądu w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych.

Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy stanowi szczególną instytucję postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, nie będącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W opisanej wyżej sytuacji, przyznanie skarżącemu który dostatecznie nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, prawa pomocy w ustalonym zakresie częściowym, nie stanowi zdaniem Sądu przeszkody w realizacji przysługującego mu prawa do sądu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.