Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 12 grudnia 2005 r.
I SAB/Wr 5/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński (sprawozdawca).

Sędziowie: NSA Halina Betta, WSA Ireneusz Dukiel.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego A, Spółki Akcyjnej we W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. polegającą na niewydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego

I.

zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. do wydania w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego wyroku z uzasadnieniem postanowienia rozstrzygającego wniosek strony skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w sprawie kosztów,

II.

zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego A, Spółki Akcyjnej we W. kwotę 355 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 16 lutego 2004 r. nr (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. M. na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) zawiesił postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego A, Spółki Akcyjnej we W. na podstawie 21 tytułów wykonawczych o numerach (...), (...) i (...), dotyczących podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 1998 i 1999. Powołano się w uzasadnieniu postanowienia na to, iż Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia 4 lutego 2004 r. nr (...) wstrzymał wykonanie decyzji wymierzających podatek w związku z wniesieniem na nie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Następnie w dniu 28 kwietnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. M. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej Spółki A w celu pokrycia kosztów egzekucyjnych w wysokości 6.144,60 zł, związanych z realizacją tytułu wykonawczego nr (...), dotyczącego zobowiązania w podatku od towarów i usług za czerwiec 1999 r., zaś w dniu 7 grudnia 2004 r. zajął jej wierzytelność w celu pokrycia kosztów w wysokości 3.251,60 zł związanych z realizacją tytułu wykonawczego nr (...), dotyczącego zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 1998 r., nadto pokrycia kwoty należności głównej za ten miesiąc w wysokości 54.194 zł oraz kosztów upomnienia, określonych w wysokości 51.895,50 zł. Spółka A złożyła na tę ostatnią czynność skargę na podstawie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którą Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia 19 stycznia 2005 r. nr (...) uznał za zasadną stwierdzając, że zajęcie z 7 grudnia 2004 r. dotyczyło jedynie zaspokojenia kosztów egzekucyjnych, naliczonych prawidłowo, zaś kwota upomnienia, mogąca maksymalnie wynosić 8,80 zł, wpisana została w zbyt wysokiej kwocie i zbędnie, gdyż w przedmiotowej sprawie strona w ogóle nie otrzymała upomnienia, które nie było wymagane. Jednocześnie wyraził pogląd, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z wstrzymaniem wykonania decyzji nie jest równoznaczne z brakiem wymagalności kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku zastosowanych czynności o dotyczy jedynie należnych zobowiązań podatkowych. Prowadzenie egzekucji w celu wyegzekwowania kosztów powstałych przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego możliwe jest także w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne w stosunku do należności głównej jest zawieszone. Jeżeli strona nie zgadza się z tym stanowiskiem może wystąpić o zawieszenie również postępowania egzekucyjnego co do kosztów.

W związku z tym Spółka Akcyjna A skierowała do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. pismo z dnia 2 lutego 2005 r. określone jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1 270 ze zm.) podnosząc, że we wszystkich postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących należności podatkowych określonych decyzjami, których wykonanie wstrzymano, powinno być równie na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawieszone postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej kosztów. Stwierdzono, że niezależnie od postanowienia z dnia 4 lutego 2004 r., o którym była mowa wyżej, Dyrektor Izby Skarbowej we W. wydał w dniu 19 kwietnia 2004 r. postanowienie nr (...), którym wstrzymał wykonanie decyzji dotyczącej określenia zobowiązania Spółki w podatku od towarów i usług za listopad 1998 r. Dodano też, że postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. M. umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie 11 tytułów wykonawczych spośród 21, wymienionych w postanowieniu o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 16 lutego 2004 r., a powodem tego było częściowe uznanie za zasadne zgłoszonych przez stronę zarzutów.

Z uwagi na brak odpowiedzi Spółka Akcyjna A skierowała w dniu 5 kwietnia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. skargę na bezczynność tego organu, polegającą na niezawieszenie postępowania egzekucyjnego z naruszeniem przepisu art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pomimo wstrzymania wykonania decyzji, które były podstawą wydania tytułów wykonawczych, w oparciu o które prowadzono to postępowanie. Organ prowadzący postępowanie wobec zaistnienia przesłanek wymienionych w powołanym przepisie powinien powstrzymać się od wszystkich czynności egzekucyjnych, również w części dotyczącej kosztów, a jeżeli stoi na stanowisku, że zawieszenie postępowania postanowieniem z dnia 16 lutego 2004 r. dotyczyło jedynie należnych zobowiązań podatkowych, winien wydać stosowne postanowienie odnośnie wniosku strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego kosztów. Jeśli nie uczynił tego w ciągu 60 dni od wezwania pismem z dnia 2 lutego 2005 r., niedopełnienie tej czynności powinno być kwalifikowane jako bezczynność organu.

Po wpłynięciu tej skargi do Urzędu Skarbowego w dniu 6 kwietnia 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2005 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. z dnia 16 lutego 2004 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, po czym postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2005 r. stwierdził nieważność tego postanowienia z uwagi na to, że w okresie od 16 lutego do 19 kwietnia 2004 r. zawieszenie postępowania egzekucyjnego odnośnie jednego z 21 tytułów wykonawczych nie miało oparcia w postanowieniu o wstrzymaniu wykonania decyzji (dotyczyło to tytułu nr (...) i podatku od towarów i usług za listopad 1998 r.).

W odpowiedzi na skargę z dnia 5 maja 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. M. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że nie jest trafny pogląd strony skarżącej, iż wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie egzekucyjne do jego zawieszenia nie tylko w zakresie należności głównej i odsetek, ale również w zakresie kosztów postępowania egzekucyjnego. Czynności egzekucyjne podjęte do czasu wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy. Zgodnie z art. 64 § 1 i art. 64c § 5 i 6 za dokonane czynności egzekucyjne organ egzekucyjny pobiera opłaty, których egzekucja następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego na należność pieniężną. Sam ustawodawca rozgranicza byt należności głównej wraz z odsetkami i kosztów egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne mogą być na wniosek strony rozłożone na raty, a nawet umorzone, ale nie może być zawieszone postępowanie egzekucyjne ich dotyczące.

Na rozprawie przed sądem pełnomocnik organu poinformował, że postanowieniem z dnia 29 listopada 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. M. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Spółki Akcyjnej A na podstawie 10 tytułów wykonawczych z 21 wymienionych w postanowieniu z 16 lutego 2004 r., których nie dotyczyło postanowienie o umorzeniu postępowania z dnia 28 kwietnia 2004 r., o którym była mowa wyżej, ale postanowienie to dotyczy, jak i poprzednie tylko należności głównej w zakresie podatku od towarów i usług i odsetek, nie dotyczy natomiast kosztów postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołanej na wstępie, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Według § 3 tego artykułu organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zaś po myśli § 4 na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie. Art. 64 i art. 64a ustawy szczegółowo regulują kwestie opłat za dokonane czynności egzekucyjne, które wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią według art. 64c § 1 koszty egzekucyjne i zasadniczo obciążają zobowiązanego. Art. 64c § 3 stanowi jednak, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu.

Art. 64c § 5 ustawy mówi, że egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym nie pobiera się przy niej opłat za czynności egzekucyjne, zaś według art. 64c § 6 koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego na tę należność, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 64c § 7 organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela, przy czym na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Art. 3 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powołanej wyżej stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach, określonych w pkt 1-4, to jest w szczególności wówczas, gdy nie wydano w przewidzianym w przepisach prawa terminie postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.

Sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność może zobowiązać organ administracyjny do wydania decyzji lub postanowienia, których nie wydano w przewidzianym przepisami terminie w przedmiocie, określonym we wniosku strony. Po wydaniu w dniu 29 listopada 2005 r. postanowienia o zawieszeniu postępowań egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie 10 tytułów wykonawczych, o czym była mowa wyżej, orzeczenie takiego obowiązku byłoby już bezprzedmiotowe.

Skoro jednak organ egzekucyjny nadal utrzymuje, że postanowienie to, podobnie jak poprzednie z dnia 16 lutego 2004 r., którego nieważność stwierdzono, dotyczy tylko określonej w tytułach należności głównej w zakresie podatku od towarów i usług i odsetek, nie dotyczy natomiast kosztów postępowania, podlegających egzekucji na podstawie tychże tytułów, zaś skarżąca Spółka Akcyjna A we W. domaga się konsekwentnie zawieszenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego jego kosztów co najmniej od dnia 4 lutego 2005 r., gdy do Urzędu Skarbowego W.-S. M. wpłynęło jej pismo w tej sprawie z dnia 2 lutego 2005 r., o którym była mowa wyżej, należało wyniesioną skargę uwzględnić i zobowiązać Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. do wydania na podstawie art. 56 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosownego postanowienia, rozstrzygającego wniosek strony w tej kwestii. Wniosek ten w świetle przepisów procedury wszczął stosowne postępowanie i winien być załatwiony w formie prawem przewidzianej, niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie będzie dla strony pozytywne, czy też negatywne. W związku z naruszeniem wskazanego przepisu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej wyżej, orzeczono jak w sentencji, zasądzając też na podstawie art. 200 i art. 209 tej ustawy o zwrocie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego.