Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2238107

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 14 września 2016 r.
I SAB/Wa 828/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.).

Sędziowie WSA: Elżbieta Sobieralska, Tomasz Szmydt.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi A.J. na bezczynność Prezydenta (...) w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość

1.

zobowiązuję Prezydenta (...) do rozpoznania wniosku A.J. z (...) kwietnia 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położona w (...) przy ul. (...), oznaczonej nr hip. (...) - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2.

stwierdza, że Prezydent (...) dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

3.

oddala skargę w pozostałym zakresie;

4.

zasądza od Prezydenta (...) na rzecz skarżącej A.J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z (...) kwietnia 2016 r. A.J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta (...) przy rozpoznawaniu jej wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774), odszkodowania za utraconą przez jej poprzedników prawnych nieruchomość (...), położoną przy ul. (...), oznaczoną dawnym nr hip. (...), która w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. - o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) stanowiła własność M.R.

Postępowanie w sprawie odszkodowania za powyższą nieruchomość wszczęte zostało wnioskiem skarżącej z (...) kwietnia 2014 r., który wpłynął do organu (...) kwietnia 2014 r. Równolegle prowadzone było przed Prezydentem (...) postępowanie o ustanowienie, w trybie art. 7 dekretu, prawa użytkowania wieczystego do gruntu tej nieruchomości, które zakończyło się dwoma decyzjami Prezydenta (...) z (...) lutego 2015 r. oraz (...) lutego 2015 r.

W związku z prowadzonym postepowaniem dekretowym Prezydent (...) postanowieniem z (...) czerwca 2014 r. nr (...) zawiesił postępowanie o odszkodowanie, a podjął je w dniu (...) maja 2015 r. (postanowienie nr (...)).

Wobec braku rozstrzygnięcia sprawy, skarżąca wniosła do Wojewody (...) zażalenie na bezczynność organu, w efekcie rozpoznania którego Wojewoda ów, uznając je za zasadne, postanowieniem z (...) stycznia 2016 r. nr (...) wyznaczył Prezydentowi (...) dodatkowy dwumiesięczny termin na zakończenie postępowania. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie, w konsekwencji czego wniosła ona wskazaną na wstępie skargę, w której domagała się: stwierdzenia bezczynności organu; uznania, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczenia Prezydentowi (...) nie dłuższego niż dwa miesiące terminu na zakończenie postępowania; a także wymierzenie mu z tego tytułu grzywny oraz przyznania na jej rzecz od organu sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 i 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Prezydent (...) wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z (...) czerwca 2016 r. pełnomocnik strony został poinformowany, iż z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji, nie było możliwe rozpatrzenie wniosku w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., a przewidywany termin zakończenia postępowania wyznaczono do dnia 30 września 2016 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi m.st. Warszawy bezczynność jest uzasadniona.

Ta bowiem zachodzi gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie.

Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl natomiast art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że wniosek A.J. o przyznanie odszkodowania do dnia wydania niniejszego wyroku nie został przez Prezydenta (...) rozpoznany. Wniosek ten wpłynął natomiast do organu (...) kwietnia 2014 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Kancelarii Urzędu (...). Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wprawdzie bieg terminu rozpoznawania sprawy, w następstwie zawieszenia postępowania, został w okresie pomiędzy (...) czerwca 2014 r. a (...) maja 2015 r. wstrzymany (por. art. 103 k.p.a.), niemniej po jego podjęciu organ nadal sprawy nie załatwił.

Prowadzić to musi do wniosku, że od 16 miesięcy (licząc od podjęcia postępowania) pozostaje on w stanie bezczynności. Zważywszy jednak na jej rozmiar, jak też fakt, że w dacie wnoszenia skargi owa zwłoka w załatwieniu sprawy wynosiła niespełna rok (co na tle spraw podobnych nie jest okresem zasadniczo obiegającym od przeciętnego okresu ich rozpoznawania) nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że ma ona postać kwalifikowany, tj. rażąco narusza prawo. Z taką bowiem mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby działaniom organu (zaniechaniom), poza zarzutem opieszałości, można przypisać również swoistą "złą wolę", a więc intencjonalne unikania podejmowania rozstrzygnięcia mimo braku ku temu jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód, czego w niniejszej sprawie obecnie stwierdzić nie sposób. Przy ocenie charakter bezczynności nie można natomiast abstrahować od rodzaju sprawy w jakiej ona zaistniała. Godzi się natomiast zauważyć, ze postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami (a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie) dotyczą skomplikowanej materii z uwagi na historyczny aspekt sprawy. Rekonstrukcja wszak kluczowych elementów stanu faktycznego, warunkujących prawidłowe zastosowanie przy jej rozstrzyganiu norm prawa materialnego, wymaga pozyskania i analizy dokumentacji wytworzonej kilkadziesiąt lat temu. To z kolei związane jest zazwyczaj z jej czasochłonnym poszukiwaniem w różnego rodzaju instytucjach, urzędach i archiwach. Z przesłanych do Sądu akt wynika, że działania zmierzające do pozyskania takich dokumentów, zarówno przed zawieszeniem postępowania jak i po jego podjęciu - choć niezbyt intensywne - organ podejmował (vide pisma (...) Urzędu (...) z (...) maja 2014 r. i z (...) czerwca 2016 r.). To zaś świadczy, że choć działał przewlekle to jednak prowadził postępowanie ukierunkowane na załatwienie sprawy.

Skoro zatem zaistniała bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, brak jest także wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do wymierzenia z tego tytułu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. organowi grzywny oraz zasądzenie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, w określonej przez Sąd wysokości. Sankcje te są bowiem dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które w ocenie Sądu powinny być stosowanym w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy. A więc tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez ich zastosowanie (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tego względu w powyższym zakresie skarga podlegać musiała oddaleniu.

Wyznaczając natomiast termin załatwienia sprawy w wymiarze 2 miesięcy Sąd miał na względzie z jednej strony wspomniany już wyżej skomplikowany jej charakter oraz sformułowane w tym zakresie w skardze oczekiwania strony, jak też zakres postępowania dowodowego jaki jeszcze będzie konieczny w przypadku potwierdzenia spełnienia przesłanek wydania decyzji pozytywnej. Wówczas bowiem organ stanie przed obowiązkiem pozyskania dowodu z opinii uprawnionego rzeczoznawcy majątkowego o wartości utraconej nieruchomości, do której strony będą mogły wnosić zastrzeżenie. Z tych względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania, uwzględniającym także gwarancje procesowe stron, jest termin dwóch miesięcy, którego bieg rozpocznie się od daty zwrotu organowi akt wraz z prawomocnym wyrokiem (por. art. 286 § 2 p.p.s.a.). Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez stronę z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie zaś art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Rozpatrzenie natomiast sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.