I SAB/Wa 675/17 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2559889

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2018 r. I SAB/Wa 675/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba.

Sędziowie WSA: Dariusz Chaciński Elżbieta Sobielarska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego

1.

stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

2.

umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia (...) marca 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia (...) kwietnia 1957 r., nr (...) oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w (...) z dnia (...) października 1956 r., nr (...), odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w (...) przy ul. (...) (...) (dawna (...) (...)), ozn. nr hip. (), w części stanowiącej aktualnie dz. ew. (...) z obrębu (...);

3.

zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz M. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia (...) października 2017 r. M. P. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa, którą Sąd zakwalifikował jako skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa, w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia (...) marca 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia (...) kwietnia 1957 r., nr (...) oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w (...) z dnia (...) października 1956 r., nr (...), odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w (...) przy ul. (...)(....) (dawna (...)(...)), ozn. nr hip. (...-...), w części stanowiącej aktualnie dz. ew. (...) z obrębu (...).

W skardze wniesiono o zakreślenie organowi miesięcznego terminu na rozpoznanie ww. wniosku, stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Organ przedstawił przebieg postępowania i, ustosunkowując się do zarzutów skargi, wskazał, że przedmiot sprawy wymagał dokonania wszechstronnej analizy akt, przede wszystkim ustalenia stron postępowania. Istotne w sprawie jest prawidłowe ustalenie następstwa prawnego po przeddekretowym właścicielu nieruchomości. Organ zauważył, że zasada szybkości postępowania nie jest zasadą nadrzędną w stosunku do innych zasad postępowania wymienionych w k.p.a. Zasada ta określona w art. 12 k.p.a. jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej. Obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozpatrzenie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Organ wskazał, że postanowieniem z dnia (...) listopada 2017 r., nr (...), zawieszono z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia (...) kwietnia 1957 r., nr (...) oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w (...) z dnia (...) października 1956 r., nr (...), do czasu dołączenia do akt sprawy prawomocnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego w przedmiocie unieważnienia czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego z dnia (...) października 2013 r., Rep. (...), w zakresie rozporządzenia udziałem po M. G.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Jak stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1)

zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;

2)

zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3)

stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności.

Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z przepisu art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przewlekłość organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.

Uprzednie wezwanie przez skarżącego Ministra do usunięcia naruszenia prawa wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi.

Z akt sprawy wynika, iż wniosek skarżącego z dna (...) marca 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia (...) kwietnia 1957 r., nr (...) oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w (...) z dnia (...) października 1956 r., nr (...), wpłynął do organu w dniu (...) kwietnia 2017 r. i od tego dnia rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

Z akt sprawy wynika również, że organ podejmował czynności w celu zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego.

Pismem z dnia (...) maja 2017 r. organ zwrócił się do SKO w (...) o zwrot wypożyczonych w dniu (...) lutego 2017 r. akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Akta własnościowe wpłynęły do organu w dniu (...) czerwca 2017 r. wraz z zawiadomieniem SKO w (...) przekazującym według właściwości wniosek z dnia (...) października 2017 r. D. L., I. L., W. Z., I. Z., W. S., G. D. i M. D. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia (...) kwietnia 1957 r., nr (...) oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w (...) z dnia (...) października 1956 r., nr (...). Pismem z dnia (...) czerwca 2017 r. ww. wnioskodawcy przyłączyli się do poszczególnych wniosków skarżącego i jednocześnie cofnęli swój wniosek z dnia (...) października 2015 r.

Zawiadomieniem z dnia (...) lipca 2017 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania z wniosków skarżącego i wskazał przewidywany termin ich rozstrzygnięcia do dnia (...) listopada 2017 r.

Pismem z dnia (...) lipca 2017 r. organ wystąpił do Archiwum (...) w (...) o nadesłanie kopii materiałów Biura (...)(...) sporządzonych w latach (...) obejmujących przedmiotową nieruchomość. Dokumenty zostały nadesłane z Archiwum (...) w (...) w dniu (...) września 2017 r.

W związku w pismem Urzędu Miasta (...) Biura (...)(...), które wpłynęło do Ministra w dniu (...) lipca 2017 r., organ w załączeniu do pisma z dnia (...) lipca 2017 r. wypożyczył akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości.

W dniu (...) sierpnia 2017 r. sporządzona została przez geodetę uprawnionego A. G. opinia geodezyjna dotycząca przedmiotowej nieruchomości.

Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia (...) września 2017 r. (data wpływu do organu - (...) września 2017 r.) skarżący wezwał organ do podjęcia dalszych czynności w sprawie, jednocześnie wskazał, że pismo to winno być traktowane jako wezwanie złożone w trybie art. 52 p.p.s.a.

Postanowieniem z dnia (...) listopada 2017 r. Minister postanowił o połączeniu do wspólnego rozpoznania pod nr (...) (...) spraw skarżącego.

Następnie postanowieniem z dnia (...) listopada 2017 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia (...) kwietnia 1957 r., nr (...) oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w (...) z dnia (...) października 1956 r., nr (...) i wezwał na podstawie art. 100 k.p.a. skarżącego oraz D. L., I. L., W. Z., I. Z., W. S., G. D. i M. D. do wystąpienia, w terminie trzech miesięcy od daty wydania postanowienia, z powództwem do sądu powszechnego o unieważnienie czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego przed notariuszem w (...) E. M. w dniu (...) października 2013 r., Rep. (...) nr (...), w zakresie rozporządzenia udziałem po M. G.

W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa ww. postanowienia z dnia (...) listopada 2017 r., nr (...), w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia (...) kwietnia 1957 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w (...) z dnia (...) października 1956 r. - orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe i dlatego też w tym zakresie Sąd postępowanie umorzył. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia (...) listopada 2017 r. stanowi bowiem akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Inaczej mówiąc, Sąd w ramach oceny skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest uprawniony do kontroli postanowienia organu I instancji o zawieszeniu postępowania.

Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu w sprawie.

Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12).

Analizując akta sprawy Sąd stwierdził, że przewlekłość prowadzonego postępowania przez Ministra nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Niewątpliwie postępowanie organu naruszyło określoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Jednak w okolicznościach sprawy nie można uznać, aby stwierdzona przewlekłość postępowania miała rażący charakter.

O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Sąd, dokonując takiej oceny, miał na względzie datę wpływu do organu przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności ((...) kwietnia 2017 r.), podejmowane przez organ w trakcie prowadzonego postępowania czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i ustalenie stron postępowania, charakter postępowania prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważność decyzji z (...) kwietnia 1957 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego z dnia (...) października 1956 r. Sąd wziął również pod uwagę skomplikowany charakter sprawy dotyczący stanu faktycznego i prawnego sprzed kilkudziesięciu lat.

Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.