Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2490675

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 30 stycznia 2018 r.
I SAB/Wa 443/17
Ocena naruszenia prawa przez stan bezczynności organu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.).

Sędziowie WSA: Anna Wesołowska Małgorzata Boniecka-Płaczkowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy

1.

zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia (...) października 2016 r., nr (...) - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2.

stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3.

zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej A. P. kwotę (...) ((...)) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia (...) czerwca 2017 r. A. P., E. P., D. S., J. W., E. W. i M. W. (dalej jako: skarżące), reprezentowane przez radcę prawnego K. K., wystąpiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa (dalej jako: organ/Minister) w rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia (...) października 2016 r. nr (...).

Skarżące zarzuciły organowi naruszenie: 1) art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w konsekwencji czego niewydanie decyzji w zakreślonym przez ustawodawcę terminie; 2) art. 36 k.p.a. objawiające się w przesuwaniu terminu wydania decyzji, bez wykazania istotnej przyczyny zwłoki; 3) naruszenie art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji naruszenie zasady szybkości postępowania i koncentracji materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze skarżące wniosły o: 1) zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w terminie zakreślonym przez Sąd; 2) stwierdzenie, iż bezczynność Ministra nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 4) wymierzenie organowi grzywny określonej w art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a.; 5) przyznanie na rzecz skarżących sumę pieniężną określoną w art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. w wysokości wg. uznania Sądu; 6) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, wskazując, że przedmiotowa sprawa posiada skomplikowany charakter i wymaga analizy obszernego materiału dowodowego. Minister badając zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy zachodziły podstawy do wydania decyzji dekretowej, jeśli zaś decyzję wydano z naruszeniem prawa, to czy naruszenie to miało charakter rażący. Ponadto organ nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji wydanej w I instancji, lecz obowiązany jest do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem obowiązany jest dokonać analizy akt sprawy, zbadać treści ksiąg wieczystych oraz zweryfikować dane z ewidencji gruntów. W tym celu niezbędne jest również przeanalizowanie orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Przy czym Minister podniósł, że pismem z dnia (...) grudnia 2016 r. wskazał stronom postępowania termin rozpatrzenia sprawy do dnia (...) marca 2017 r. Jednak termin ten z uwagi na charakter sprawy oraz dużą liczbę jednocześnie prowadzonych postępowań nie został dochowany. Następnie pismem z dnia (...) lipca 2017 r. Minister wyznaczył kolejny termin rozpatrzenia sprawy do (...) sierpnia 2017 r. Organ podkreślił również, iż zasada szybkości określona w art. 12 k.p.a. jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej, zatem obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozpatrzenie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. P., D. S., J. W., E. W. i M. W.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12, § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie.

Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Przepis art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. definiuje bezczynność organu jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.

Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.

Poza sporem jest, że Minister nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia (...) października 2016 r., nr (...), stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia (...) marca 1951 r., nr (...).Powołane wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra, złożone przez A. S.A. w W. oraz C. Sp. z o.o. w W., wpłynęły do organu w dniu (...) listopada 2016 r. i od daty wpływu tych wniosków do organu, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Pomimo upływu ponad roku od dnia złożenia ww. wniosków Minister nie zakończył przedmiotowego postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Sąd zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin miesięczny dla załatwienia ww. wniosków jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że organ nie podejmował praktycznie żadnych czynności zmierzających do rozpoznania opisanych wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast w dniu (...) grudnia 2016 r. zawiadomił strony postępowania, że z uwagi na konieczność dokonania analizy materiału dowodowego sprawy przewidywany termin rozstrzygnięcia nastąpi do dnia (...) marca 2017 r. Terminu tego organ nie dotrzymał, a następnie pismem dopiero z dnia (...) lipca 2017 r. poinformował strony postępowania, że przewidywany termin rozstrzygnięcia nastąpi do dnia (...) sierpnia 2017 r. Terminu tego organ również nie dotrzymał.

Przy czym Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku strony skarżącej o przyznanie od organu na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. sumy pieniężnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, by skarżąca na skutek nierozpoznania opisanego na wstępie wniosków w terminie doznała krzywdy wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie sumy pieniężnej. Ponadto Sąd nie znalazł również uzasadnionych powodów do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek winien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.) ((...) zł tytułem wpisu od skargi, (...) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.