I SAB/Wa 440/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3085660

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2020 r. I SAB/Wa 440/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj.

Sędziowie WSA: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), Bożena Marciniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta (...) w przedmiocie ustalenia odszkodowania

1. zobowiązuje Prezydenta (...) do rozpoznania wniosku z (...) listopada 2008 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w (...), przy ul. (...), ozn. hip. (...) w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2. stwierdza, że Prezydent (...) dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. przyznaje od Prezydenta (...) na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych;

4. zasądza od Prezydenta (...) na rzecz K. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżąca k.k. pismem z (...) września 2019 r. złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta (...) w sprawie wniosku z (...) listopada 2008 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w (...) przy ul. (...), ozn. nr hip. (...).

Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Ponadto, wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że (...) listopada 2008 r. złożyła wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Podniosła, że organ dopuścił się rażącego naruszenia art. 35 § 1 i 3 k.p.a. polegającego na nierozpatrzeniu sprawy w ustawowym terminie, a także art. 36 § 1 i 2 k.p.a., poprzez niezawiadamianie stron o terminie rozpatrzenia sprawy. Skarżąca przedstawiła przebieg postępowania. Podała, że dopiero pismem z (...) czerwca 2013 r. Prezydent (...) poinformował o terminie załatwienia sprawy do (...) października 2013 r. Terminu tego jednak nie dotrzymał i kilkakrotnie go przesuwał. Skarżąca wskazała, że Wojewoda (...) postanowieniem z (...) kwietnia 2017 r., nr (...) stwierdził przewlekłość postępowania i wyznaczył organowi 3 miesięczny termin na wydanie decyzji. Pomimo zobowiązania organu do rozpoznania sprawy i wyznaczenia terminu Prezydent nie wydał decyzji w sprawie. Skarżąca podniosła, że organ nie tylko nie podejmuje żadnych realnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, ale i nie informuje o terminie rozpoznania sprawy. Skarżąca pismem z (...) września 2019 r. wniosła ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że pismem z (...) października 2019 r. poinformował strony o planowanym terminie zakończenia postępowania, wyznaczonym na koniec stycznia 2020 r. Wskazał, że z uwagi na ilość prowadzonych postępowań, wagę sprawy, stopień jej skomplikowania i złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowania, wniosek do chwili obecnej nie został rozpoznany.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) powoływanej dalej jako p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy przewlekłości postępowania, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazać należy, że z przepisu art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok NSA z dnia 5 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, cbois.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy Sąd doszedł do przekonania, że organ prowadzi przedmiotowe postępowanie w sposób opieszały, przedłużając termin rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przy ul. (...), ozn. nr hip. (...).

Wniosek wpłynął do Prezydenta (...) (...) listopada 2008 r. Pierwsza czynność w sprawie została podjęta (...) lutego 2009 r., tj. po ponad dwóch miesiącach od złożenia wniosku. Organ zwrócił się wówczas do Biura Gospodarki Nieruchomościami o nadesłanie akt dotyczących ww. nieruchomości i ewentualnie decyzji komunalizacyjnej obejmującej nieruchomość. Pomimo, że akta zostały nadesłane przy piśmie z (...) lutego 2009 r., kolejna czynność została podjęta przez Prezydenta dopiero (...) maja 2009 r., a więc po prawie trzech miesiącach od nadesłania żądanych akt. Wówczas organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla (...) (...) Wydział Ksiąg Wieczystych o wydanie zaświadczenia z księgi hipotecznej nieruchomości przy ul. (...) w (...). Kolejną czynność organ podjął (...) sierpnia 2009 r. zwracając się do Dyrektora Archiwum Państwowego (...) o przekazanie materiałów dotyczących ewentualnego przedwojennego budynku posadowionego na przedmiotowej nieruchomości i dokumentu potwierdzającego datę lustracji tej nieruchomości oraz innych dokumentów. W dniu (...) marca 2010 r. archiwum nadesłało posiadane dokumenty. Kolejne czynności były podejmowane przez organ w znacznych odstępach czasu, bo dopiero w sierpniu 2012 r. Następne czynności organ podejmował w sierpniu, wrześniu i listopadzie 2012 r., a kolejne dopiero w czerwcu 2013 r., kiedy wystąpił do Wydziału Infrastruktury w Dzielnicy (...) o udzielenie informacji w przedmiocie budowy ulicy. Następnie organ ograniczał się do wskazywania nowych terminów załatwienia sprawy, których nie dotrzymywał. W listopadzie 2017 r. Prezydent zwrócił się do Ministra Finansów i Rozwoju o udzielenie informacji, czy byłym właścicielom nieruchomości wypłacono odszkodowanie w ramach umów międzynarodowych.

Taki sposób procedowania przez organ był nieefektywny i przewlekły. Prezydent nie koncentrował czynności koniecznych do rozpoznania sprawy. Poza tym dopiero pismem z (...) czerwca 2013 r. po raz pierwszy powiadomił strony o przyczynie niezałatwienia sprawy oraz poinformował, że decyzja zostanie wydana do (...) października 2013 r. Pomimo wskazanego terminu nie wydał decyzji. Kolejnymi pismami z (...) grudnia 2014 r., (...) października 2015 r., (...) lutego 2017 r., przesuwał termin rozpoznania wniosku z (...) kwietnia 2015 r. na (...) stycznia 2016 r., a następnie do (...) sierpnia 2017 r. Także wydanie przez Wojewodę (...) postanowienia z (...) kwietnia 2017 r., nr (...) zobowiązującego do podjęcia rozstrzygnięcia w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia postanowienia nie skutkowało wydaniem decyzji w sprawie.

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd uznał, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Prezydenta (...) do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie trzech miesięcy od dnia zwrotu akt sprawy do organu wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku). Zdaniem Sądu jest to realny termin na załatwienie sprawy.

Sąd stwierdził w pkt 2 sentencji wyroku, że zaistniała w rozpoznawanej sprawie przewlekłość organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa świadczy tak znaczny okres postępowania oraz przerwy czasowe między poszczególnymi czynnościami. Duża ilości spraw do rozpoznania, ich znaczny stopień trudności nie mogą być okolicznościami usprawiedliwiającymi prowadzenie postępowania przez tak długi czas. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, z mocy art. 149 § 1a p.p.s.a.

Sąd, z mocy art. 149 § 2 p.p.s.a., uwzględnił żądanie skarżącej przyznania sumy pieniężnej, aczkolwiek w innej od oczekiwanej przez nią wysokości. Ten środek prawny nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Mając zatem na uwadze ową kompensacyjną, a nie odszkodowawczą, funkcję tego środka prawnego, Sąd uznał za odpowiednie przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.