Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723427

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 4 września 2019 r.
I SAB/Wa 337/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis.

Sędziowie WSA: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), Gabriela Nowak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2019 r. sprawy ze skargi (...) Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej (...) w W. z siedzibą w W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego

1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) ozn. hip. (...), w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz (...) Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej (...) w W. z siedzibą w W. kwotę (...) ((...)) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

(...) Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa (...) w W. z siedzibą w W. pismem z (...) maja 2019 r. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) ozn. hip. (...). Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że postępowanie o przyznanie prawa własności czasowej toczy się od wielu lat - z wniosku złożonego (...) stycznia 1949 r. przez K. P., członka zarządu w imieniu dotychczasowych właścicieli nieruchomości. Skarżąca wskazała, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 341/15 zostały przekazane Prezydentowi W. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy piśmie z (...) października 2015 r. Dodała, że w wyroku Sąd zawarł wytyczne dotyczące sposobu procedowania przez organ w niniejszej sprawie. Pismem z (...) stycznia 2017 r. skarżąca wniosła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Postanowieniem z (...) marca 2017 r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uwzględniło zażalenie skarżącej i zobowiązało Prezydenta W. do rozpoznania sprawy do (...) czerwca 2017 r. Jednakże Prezydent nie wydał decyzji i nadal pozostaje bezczynny w rozpoznaniu wniosku.

W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że jak wynika z akt własnościowych K. P., będący zarządcą nieruchomości położonej przy ul. (...) oraz jednocześnie właścicielem jednego z wyodrębnionych lokali złożył wniosek do Zarządu Miejskiego W. o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości na rzecz właścicieli wyodrębnionych lokali. Prezydent powołał wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 20 marca 2009 r., sygn. akt I ACa 1149/08, w którym Sąd wskazał, że powodowa Spółdzielnia jest następcą prawnym dawnych właścicieli wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. (...), którzy na podstawie umów notarialnych zawartych z powodową spółdzielnią w latach 60-70 XX wieku przenieśli na nią prawo własności tych lokali, z tym, że bez przeniesienia roszczeń wynikających z dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Zdaniem Prezydenta (...) Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa (...) w W. nie jest następcą prawnym właścicieli wyodrębnionych lokali na rzecz których złożono wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, w zakresie praw i roszczeń wynikających z dekretu, wobec czego skarga na bezczynność powinna być oddalona.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 t.j. powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie natomiast z treścią art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Bezspornym jest, że do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W., przy ul. (...) ozn. hip. (...).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy piśmie z (...) października 2015 r. zwróciło Prezydentowi W. akta nieruchomości przy ul. (...) wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 341/15. Wyrokiem tym, wydanym po wznowieniu postępowania sądowego, Sąd zmienił wyrok własny z 21 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1130/06, w ten sposób, że uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z (...) maja 2016 r., nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z (...) października 2005 r., nr (...). Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem zostały przekazane Kolegium, które następnie przekazało je Prezydentowi W., celem rozpoznania wniosku złożonego (...) stycznia 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) dawniej ozn. hip. nr (...). Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem zostały przekazane Prezydentowi (...) października 2015 r. i od tego dnia rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a.

Od dnia otrzymania akt sprawy organ nie podjął skutecznych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku dekretowego. Pismem z (...) stycznia 2016 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru o przekazanie odbitki z mapy ewidencyjnej z rozliczeniem dawnej nieruchomości w obecnych działkach oraz wypisów z rejestru gruntów dla tych działek. Przy piśmie z (...) marca 2016 r. Biuro Geodezji i Katastru nadesłało odpowiedź na powyższe wezwanie.

Na skutek wniesionego przez skarżącą zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) postanowieniem z (...) marca 2017 r., nr (...) zobowiązało Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości w terminie do (...) czerwca 2017 r.

Pismem z (...) kwietnia 2017 r. Prezydent zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o przekazanie wszystkich aktów notarialnych, na mocy których doszło do przewłaszczenia lokali na rzecz Spółdzielni. Przy piśmie z (...) listopada 2018 r. skarżąca nadesłała akty notarialne.

Pomimo upływu ustawowego terminu i zobowiązania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) do rozpoznania wniosku Prezydent W. nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem, co stanowi o zasadności niniejszej skargi. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczony trzymiesięczny termin jest wystarczający i dający realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Rozpoznawanie wniosku po przekazaniu akt sprawy przez organ odwoławczy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu przez ponad 3 lata rażąco narusza art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy.

Odnosząc się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę o braku legitymacji skarżącej do żądania rozpoznania wniosku dekretowego wskazać należy, że w sprawie dotyczącej nieruchomości przy ul. (...) wydanych było wiele decyzji i wyroków sądów z udziałem skarżącej. W sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1130/06 Sąd oddalił skargę Spółdzielni na decyzję odmawiającą ustanowienia jej prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. (...) w związku z wnioskiem Spółdzielni z (...) stycznia 1949 r. złożonym na podstawie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. Powodem odmowy było ustanowienie prawa użytkowania wieczystego decyzją z (...) sierpnia 1987 r. wydaną na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z (...) stycznia 2011 r., stwierdziło nieważność decyzji z (...) sierpnia 1987 r.

Spółdzielnia po decyzji Kolegium wystąpiła ze skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1130/06.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2068/11 uchylającym wyrok sądu I instancji oddający skargę o wznowienie postępowania wskazał, że decyzja z (...) sierpnia 1987 r., jako nieważna od początku, nie mogła wywoływać żadnego skutku prawnego, tj. ustanawiać prawa użytkowania wieczystego. Nie mogła wobec tego być przeszkodą w rozpoznaniu wniosku złożonego na podstawie dekretu co do meritum.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę wyrokiem z 25 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 341/15, po wznowieniu postępowania sądowego, zmienił wyrok z 21 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1130/06 w ten sposób, że uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z (...) maja 2006 r. i Prezydenta W. z (...) października 2005 r., tj. decyzje odmawiające ustanowienia skarżącej prawa użytkowania wieczystego na podstawie dekretu warszawskiego. Sąd I instancji w końcowych wywodach uzasadnienia wyroku, powołując się na wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2068/11 polecił organom zastosowanie się do wytycznych NSA i merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej. Wobec wyżej wskazanych wyroków zarzut organu o braku legitymacji skarżącej do żądania rozpoznania wniosku dekretowego nie może być skuteczny. Z tych samych przyczyn powoływanie się Prezydenta na stanowisko Sądu Apelacyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z 20 marca 2008 r., sygn. akt I ACa 1149/08 nie jest trafne. W dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrok Sądu Apelacyjnego był Sądom Administracyjnym znany. Natomiast jeżeli Prezydent uznaje, że Spółdzielni nie przysługuje roszczenie o ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w trybie dekretu warszawskiego, to powinien wydać stosowną decyzję, a nie pozostawać w stanie bezczynności.

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn uznać należy, że organ pozostaje w bezczynności, która rażąco narusza prawo.

Dlatego Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.