I SAB/Wa 175/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3011728

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2018 r. I SAB/Wa 175/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.).

Sędziowie WSA: Dariusz Chaciński Małgorzata Boniecka-Płaczkowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2018 r. sprawy ze skargi J. A. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego

1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do rozpoznania wniosku z dnia (...) lutego 2017 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej (...) z (...) marca 1964 r., nr (...), w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. A. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

J. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) w przedmiocie rozpoznania wniosku J. A. z (...) lutego 2017 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej (...) z (...) marca 1964 r. nr (...). W skardze wniósł o:

1) zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) do merytorycznego rozpoznania sprawy w terminie 1 miesiąca;

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniósł, że (...) lutego 2017 r. został złożony wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej (...) z (...) marca 1964 r. nr (...) o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości (...), położonej przy ul. (...), działka nr (...), jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo upływu terminu miesięcznego przewidzianego na załatwienie sprawy, wynikającego z art. 35 § 3 k.p.a. sprawa nie została rozstrzygnięta, jak również organ nie wystosował żadnego pisma informującego o niezałatwieniu sprawy w terminie i jego przyczynach oraz o przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 37 § 1 i 2 k.p.a. 7 czerwca 2017 r. skarżący wystosował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przez organ.

Skutkiem powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) pismem z (...) czerwca 2017 r. zwróciło się do Biura Spraw Dekretowych Urzędu (...) o przekazanie w terminie 7 dni akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Akta wpłynęły do organu (...) lipca 2017 r. Powyższa czynność techniczna stanowi jedyne działanie podjęte przez organ w niniejszej sprawie. Następnie skarżący pismem z (...) lutego 2018 r. wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) do usunięcia naruszenia prawa poprzez merytoryczne rozpoznanie wniosku z (...) lutego 2017 r. Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi.

Skoro organ nie załatwił sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a., jak również nie wyznaczył żadnego terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 k.p.a., nie poinformował pisemnie o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz nie zarządził wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, ani podjęcia środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości niniejsza skarga jest uzasadniona i konieczna.

Skarżący przytoczył treść art. 12 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 i 2 k.p.a. Wskazał, że organ nie tylko nie podjął czynności zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ale także naruszył wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadę informowania stron bowiem nie informował skarżącego o wyznaczonym terminie do załatwienia sprawy, czy też o jego przedłużeniu. Zgodnie zaś z art. 36 § 1 k.p.a., mającym charakter dyscyplinujący, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

Jego zdaniem, brak realizacji tego obowiązku w sposób jawny narusza prawa strony w postępowaniu administracyjnym, a taki sposób prowadzenia postępowania jest sprzeczny z przepisami prawa. Zawiadomienie strony o zwłoce w załatwieniu sprawy ma charakter czynności procesowej, która wpływa na jej uprawnienia procesowe. Z tego też względu powinno ono mieć formę postanowienia. Mając zaś na uwadze to, że wskazane postanowienie nie zostało skarżącemu doręczone, a w sprawie nie były podejmowane żadne czynności, pomimo wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, niniejszą skargę na bezczynność należało uznać za zasadną.

Nadto skarżący wskazał, że za działanie "bez zbędnej zwłoki" należy rozumieć zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im biegu oraz obowiązek przeprowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości w działaniu.

Zdaniem J. A., w niniejszej sprawie nie występują żadne racjonalne powody uzasadniające nierozpoznanie sprawy. Organ nie podjął żadnej czynności w sprawie, poza zwróceniem się o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości, od ponad 1 roku, tj. od dnia złożenia przedmiotowego wniosku. Organ ponosi zatem wyłączną odpowiedzialność za niezałatwienie niniejszej sprawy w terminie. (...) lutego 2018 r. skarżący wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy w przewidzianym przez prawo terminie, jednakże wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy także pod nieobecność reprezentanta Kolegium. W uzasadnieniu Kolegium podzieliło zarzut skarżącego, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy organ uchybił art. 35 i art. 36 k.p.a., jednakże wynika to z bardzo dużej ilości spraw wpływających do Kolegium i z konieczności załatwiania ich zgodnie z kolejnością wpływu. Organ podał, że SKO nie jest organem kasacyjnym lecz instancyjnym, co wiąże się z koniecznością prowadzenia niekiedy bardzo długotrwałych i o znacznym stopniu trudności postępowań wyjaśniających, w tym ze swej istoty bardziej skomplikowanych postępowań nadzorczych (dotyczących m.in. gruntów warszawskich). Kolegium wskazało, że rozpoznaje w pierwszej kolejności sprawy z zakresu szeroko pojętej pomocy społecznej (świadczenia wychowawcze, świadczenia rodzinne, pomoc społeczna, dodatki mieszkaniowe, fundusz alimentacyjny).

Organ uważa, że nie we wszystkich sprawach, zwłaszcza o charakterze nadzorczym, istnieje możliwość dochowania terminów wynikających z k.p.a. Jak wynika z informacji o działalności sądów administracyjnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) posiada największą w Polsce liczbę spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne, a spośród wszystkich organów administracyjnych, SKO w (...) zajmuje 2 miejsce po Ministrze Finansów, jeśli chodzi o liczbę spraw rozpoznawanych przez te sądy.

Kolegium podkreśliło, że przyczyną zwłoki w rozpoznaniu niniejszej sprawy jest brak dokumentów umożliwiających ustalenie aktualnego stanu nieruchomości objętej przedmiotowym orzeczeniem i tym samym prawidłowe ustalenie stron postępowania (aktualna informacja z rejestru gruntów). Pismo Kolegium z (...) lutego 2018 r. skierowane do Biura Geodezji i Katastru Wydziału Ewidencji Gruntów i Budynków dla Dzielnicy (...) pozostało dotychczas bez odpowiedzi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) pozostaje w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 k.p.a. (termin 2 miesięcy) został w niniejszej sprawie przekroczony.

Poza sporem jest to, że w aktach administracyjnych znajduje się wniosek J. A. z (...) lutego 2017 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej (...) z (...) marca 1964 r. nr (...), który nie został załatwiony decyzją kończącą postępowanie w sprawie.

Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie Sąd stwierdził, że w momencie orzekania przez Sąd SKO w W. pozostawało w bezczynności w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wskazanego wyżej orzeczenia administracyjnego, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Z akt sprawy wynika bowiem, że w niniejszej sprawie organ nadzoru nie pozostawał zupełnie bezczynny, lecz prowadził w sprawie postępowanie. Po złożeniu przez J. A. wniosku o stwierdzenie nieważności (...) lutego 2017 r. (data wpływu do organu) SKO w (...) podjęło w sprawie pierwszą czynność (...) czerwca 2017 r. występując do Biura Spraw Dekretowych Urzędu (...) o akta własnościowe nieruchomości, której dotyczy kwestionowane orzeczenie administracyjne. Pismo zostało także skierowane do pełnomocnika strony. Akta własnościowe organ otrzymał (...) lipca 2017 r. bowiem okazało się, że ich dysponentem jest Urząd Dzielnicy (...) (pismo z (...) lipca 2017 r.). Następnie wnioskiem z (...) lutego 2018 r. SKO w (...) wystąpiło do Urzędu (...) o przedłożenie wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej, dotyczących przedmiotowej nieruchomości. (...) marca 2018 r. organ nadzoru dokonał opłaty za wykonanie wnioskowanych dokumentów, reagując na pismo Urzędu (...) Biura Geodezji i Katastru Wydziału Ewidencji Gruntów i Budynków dla Dzielnicy (...) z (...) lutego 2018 r. Żądanych dokumentów brak w aktach sprawy, którymi dysponuje Sąd. Po wniesieniu niniejszej skargi na bezczynność, pismem z (...) kwietnia 2018 r. SKO w (...) wystąpiło do Prezydenta (...) o przedłożenie dokumentacji inwestycyjnej (lokalizacyjnej), dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Pismo zostało także skierowane do pełnomocnika strony. Żądanej dokumentacji organ nadzoru nie otrzymał, co wynika z akt sprawy będących w dyspozycji Sądu.

Trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie są problemy z ustaleniem kręgu stron postępowania. Organ nie otrzymał dokumentacji z ewidencji gruntów i nie wiadomo komu aktualnie przysługuje tytuł prawny do aktualnych działek ewidencyjnych zawierających się w granicach przeddekretowej nieruchomości. Z wniosku nieważnościowego wynika również, że nie jest ustalony krąg wszystkich spadkobierców po przeddekretowych właścicielach przedmiotowej nieruchomości, tj. po J. D. i uznanym za zmarłego w 1947 r. A. vel L. A. vel A. L. D. Brak tych danych stoi na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania nieważnościowego. Wobec tego nie można zarzucić organowi nadzoru bezczynności w warunkach rażącego naruszenia prawa, skoro organ nadzoru nie dysponuje dokumentacją umożliwiającą ustalenie kręgu stron postępowania. Organ nadzoru nie dysponuje urzędowymi ewidencjami, czy rejestrami, na podstawie których mógłby ustalić istotne dla sprawy okoliczności. Przedłożenie kompletnej dokumentacji spadkowej, jeżeli chodzi o wszystkich spadkobierców przeddekretowych właścicieli nieruchomości spoczywa na stronach postępowania, które mają interes prawny w stwierdzeniu praw spadkowych. Takiego interesu prawnego nie ma organ administracji publicznej.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie ujawnił się zatem fakt uporczywego niepodejmowania czynności przez organ, noszący znamiona celowej, złej woli organu w rozpatrzeniu sprawy nieważnościowej. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wskazał też racjonalne powody przedłużającego się procedowania, tj. duże obciążenie organu sprawami, rozpatrywanie spraw według kolejności wpływu, z uwzględnieniem pierwszeństwa spraw z zakresu prawa socjalnego.

Biorąc pod uwagę to na jakim etapie postępowania jest niniejsza sprawa (wyjaśnianie stanu prawnego działek wchodzących w skład dawnej nieruchomości hipotecznej i kręgu stron postępowania), Sąd uznał za właściwe zobowiązanie SKO w (...) do rozpoznania wniosku nieważnościowego w terminie 2 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a oraz art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.