I SAB/Wa 17/18, Bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2467881

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2018 r. I SAB/Wa 17/18 Bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas.

Sędziowie WSA: Bożena Marciniak Dariusz Pirogowicz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezydenta (...) w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską

1.

zobowiązuje Prezydenta (...) do rozpoznania wniosku z dnia (...) maja 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. (...), oznaczoną dawnym numerem (...), pochodzącą z nieruchomości "(...)" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2.

stwierdza, że bezczynność Prezydenta (...) nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

3.

zasądza od Prezydenta (...) na rzecz skarżącej M.K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z (...) grudnia 2017 r. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta (...) przy rozpoznawaniu jej wniosku o ustalenie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 z późn. zm.), odszkodowania za nieruchomość (...) położoną przy ul. (...), oznaczoną dawnym nr (...) na planie pod nazwa "(...), a pochodzącą z nieruchomości "(...)".

Obecnie zwisłe przed Prezydentem (...) postępowanie w sprawie o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość, jest konsekwencją uchylenia przez Wojewodę (...) decyzją z (...) czerwca 2017 r. nr (...), uprzednio wydanej w tym przedmiocie negatywnej decyzji Prezydenta (...) z (...) października 2016 r. nr (...) i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po wydaniu tej decyzji akta sprawy zwrócone zostały Prezydentowi (...) w dniu 9 sierpnia 2017 r.

Wobec braku podejmowania w niej rozstrzygnięcia, M. K. pismem z (...) listopada 2017 r., zatytułowanym "zażalenie na bezczynność Prezydenta (...)", wystąpiła do Wojewody (...) z przewidzianym art. 37 § 1 k.p.a. ponagleniem, a w dalszej kolejności wniosła wskazaną na wstępie skargę, w której domagała się wyznaczenia organowi miesięcznego terminu załatwienia sprawy oraz stwierdzenia, że zachodzi w niej bezczynność Prezydenta (...), a ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniosła nadto o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowanie, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa. Zarzucała organowi naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którymi to przepisami sprawa powinna zostać załatwiona w ciągu miesiąca, a najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy, podczas gdy postepowanie toczy się od prawie trzech lat.

W odpowiedzi na skargę Prezydent (...) wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że 4 stycznia 2018 r. wykonując zalecenie Wojewody (...) zawarte w decyzji kasacyjnej, zlecił przygotowanie opracowania geodezyjnego polegającego na wykreśleniu granic nieruchomości za która dochodzone jest odszkodowanie w aktualne działki ewidencyjne. Nadto z uwagi na bark w aktach sprawy wniosku M.K. z (...) maja 2015 r. o odszkodowanie, wystąpił w ww. dacie do jej pełnomocnika z prośba o przesłanie kopii tego wniosku. (...) stycznia 2018 r. przekazał natomiast akta administracyjne sprawy wraz odpowiedzią na ponaglenie Wojewodzie (...). Podnosiła także argument, iż nie mógł zakończyć postępowania w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań wpływających do Biura Spraw Dekretowych (...).

Ustosunkowując się do tych argumentów, skarżąca w piśmie procesowym z (...) stycznia 2018 r., zwracała uwagę, że Prezydenta (...) przez przeszło pół roku od wydania przez Wojewodę (...) decyzji kasacyjnej nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności zmierzających do wykonania zaleceń zawartych w tej decyzji. Pierwszą zaś i jedyną czynność (jaką było zlecenie wykonania opracowania geodezyjnego) podjął on dopiero po upływie tego okresu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

przedmiotem skargi M. K. jest bezczynność Prezydenta (...), polegająca na nierozpoznaniu jej wniosku z 22 maja 2015 r. o przyznanie odszkodowania nieruchomość (...) przy ul. (...), po uchyleniu przez Wojewodę (...) w dniu (...) czerwca 2017 r.r. wydanej uprzednio w tej materii decyzji organu pierwszej instancji.

Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) i stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. -przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.").

Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.

W niniejszej sprawie jest poza sporem, że złożony przez skarżącą wniosek o odszkodowanie za nieruchomość (...), po wydaniu przez Wojewodę (...) decyzji kasatoryjnej z (...) czerwca 2017 r. i zwrocie Prezydentowi (...) akt administracyjnych sprawy, nie został dotychczas rozpoznany. Do organu pierwszej instancji akta te wpłynęły (...) sierpnia 2017 r. - co potwierdza prezentata Kancelarii (...) umieszczona na piśmie przewodnim z (...) sierpnia 2017 r. nr (...), przy którym zostały one przez Wojewodę przesłane.

Od tego też momentu rozpoczął ponownie swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do rozpoznania wniosku. Tym samym postępowanie w sprawie winno ulec zakończeniu najpóźniej w pierwszej dekadzie października 2017 r. Tymczasem, mimo upływu 5 miesięcy od zwrotu akt po uchyleniu pierwotnej decyzji, Prezydent (...) nadal nie podjął w niej merytorycznego rozstrzygnięcia, ani nie wydał aktu procesowego wstrzymującego bieg tych termnów. Nie informował także strony o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania. Jedyną zaś czynnością jaką w owym czasie wykonał (co wynika z informacji zawartych w odpowiedzi na skargę oraz stanowiska strony skarżącej) było wystąpienie o sporządzenie stosownej opinii geodezyjnej, obrazującej lokalizację nieruchomości za którą dochodzonej jest odszkodowanie w aktualnym układzie działek ewidencyjnych. Prowadzić to musi do wniosku, że przez ten okres pozostaje on w stanie bezczynności, co implikuje po stronie Sądu obowiązek skonstatowania tego faktu, wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki.

Wyznaczając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ów termin (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu organowi akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd uwzględnił skomplikowany, historyczny charakter sprawy rozstrzyganej na gruncie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak też okres oczekiwania na uzyskanie wspomnianej opinii geodezyjnej, która jak wynika z akt administracyjnych dotychczas do organu nie wpłynęła.

Z tego względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania jest termin dwumiesięczny, a nie jak domagała się tego skarżąca miesięczny, którego dotrzymanie z góry skazane byłoby na niepowodzenie. Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez stronę z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu).

Zważywszy jednak na skalę przekroczenia terminu załatwienia sprawy (wynoszącym na dzień wnoszenia skargi niespełna 2 miesiące, a obecnie 5 miesięcy) nie ma w ocenie Sądu wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do kwalifikowania owej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z takim bowiem mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby zwłoka w załatwieniu sprawy była znaczna, a jej zasadniczym powodem było intencjonalne unikania podejmowania decyzji mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Tego zaś w niniejszej sprawie stwierdzić nie sposób. Jednym bowiem z zasadniczych powodów zwłoki są trudności z precyzyjnym ustalenia przedmiotu postępowania (na co zwracał uwagę Wojewoda w decyzji kasacyjnej z (...) czerwca 2017 r.) i konieczność oczekiwania na wykonanie w tym zakresie stosownej ekspertyzy przez podmiot dysponujący wiedza fachową, który od organu nie jest zależny.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804). W wymiarze zasądzonych kosztów postępowania nie uwzględniono kwoty 17 złotych, uiszczonej na rachunek Urzędu Dzielnicy (...) tytułem opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa. Sprawa administracyjna, w której załatwieniu organ pozostaje w zwłoce rozpoznawana jest bowiem na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tego rodzaju sprawach złożenie do akt dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa nie podlega opłacie skarbowej (art. 1 ust. 1 pkt 1it.h ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz. U. z 2016 r. poz. 1827). Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.