Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3025421

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 28 maja 2020 r.
I SAB/Go 2/20
Bezczynność organu administracji.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski.

Sędziowie WSA: Dariusz Skupień (spr.), Asesor Damian Bronowicki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2020 r. sprawy ze skargi L.K., W.K. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w postępowaniu w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

L.K. i W.K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w postępowaniu w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że pismem z dnia (...) sierpnia 2016 r. zwrócili się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o skorygowanie deklaracji podatkowych od osób fizycznych za 2008 rok. Organ ten miał pełne rozeznanie w deklaracjach podatkowych, jak również w sprawach sądowych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie WIkp., jednak do dnia dzisiejszego nie dokonał wnioskowanej korekty, nie wydał decyzji i nie zawiadomił skarżących o przyczynie niezałatwienia sprawy. Skarżący dodali, że w październiku 2019 r. złożyli ponaglenie do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, na które odpowiedź otrzymali dopiero 6 grudnia 2019 r., i to w formie wyjaśnienia, a nie decyzji. Tymczasem działania organów podatkowych naraziły skarżących na bardzo duże koszty np. odsetki, znacznie pogorszył się stan zdrowia wnioskodawców, co zagraża ich egzystencji.

Podnosząc powyższe Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dopuścił się bezczynności oraz przyznanie skarżącym sumy pieniędzy, której wysokość określona jest w Kodeksie postępowania administracyjnego, a którą ponieśli w wyniku bezczynności Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w wyniku m.in. wydania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego rygoru natychmiastowej wykonalności w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że pismo małżonków K. z dnia (...) sierpnia 2016 r. stanowiło odpowiedź na pismo organu odwoławczego z dnia (...) sierpnia 2016 r., skierowane do skarżących w trybie art. 200 ustawy Ordynacja podatkowa, w ramach toczącego się postępowania odwoławczego, w przedmiocie określenia wysokości dochodu za 2008 r.,który powoduje powstanie zobowiązania podatkowego.

Przedstawił, że decyzją z dnia (...) grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił małżonkom L. i W.K. wysokość dochodu za 2008 r., który nie powoduje powstania zobowiązania podatkowego w kwocie 34.959,89 zł. Decyzją z dnia (...) maja 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy ww. decyzję. W wyniku rozpoznania skargi małżonków K., wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Go 305/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) maja 2015 r. Ponownie rozpoznając sprawę, pismem z dnia (...) sierpnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej zawiadomił Stronę o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi, wskazanym w uzasadnieniu skargi pismem z dnia (...) sierpnia 2016 r. L. i W.K. podnieśli, że w sprawie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego. Ponadto oświadczyli, że na zabiegi leczniczo - rehabilitacyjne córki Ż.K. wydali ponad 2.280 zł, podobnie w przypadku L.K. Skarżący złożyli wniosek, aby stwierdzenie lekarza specjalisty o stałej rehabilitacji znajdujące się w aktach sprawy za 2008 r. skopiować lub zeskanować i złożyć w aktach sprawy (...), prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku dochodowego za 2010 r. (dotyczy L.K.). Poinformowali także, że złożyli wnioski o zaniechanie egzekucji i umorzenie, ponieważ ulga remontowo - modernizacyjna nie została rozstrzygnięta przez sądy. Dodali, że zabezpieczenie w formie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, przedstawianie corocznych dokumentów uprawniających do ulg jest dla Nich bardzo uciążliwe ze względu na dolegliwości chorobowe, a organ podatkowy ma możliwość skorygowania deklaracji podatkowej i umorzenia różnicy kwot ze względu na to, że kwoty nadpłaty zostały przeznaczone na potrzeby egzystencjalne. Dalej organ wskazał, że decyzją z dnia (...) września 2019 r. nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej uchylił, w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) grudnia 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości dochodu za 2008 r., który nie powoduje powstania zobowiązania podatkowego w kwocie 34.959,89 zł i orzekł dochód za 2008 r., który nie powoduje powstania zobowiązania podatkowego w kwocie 34.855,59 zł. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił swoje stanowisko i wypowiedział się co do stawianych przez małżonków K. zarzutów i wniosków, w tym także tych podniesionych w piśmie z dnia (...) sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Go 385/16 oddalił skargę małżonków K. na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) września 2016 r.

Dodatkowo Dyrektor wskazał, że pismo L. i W.K. z dnia (...) sierpnia 2016 r., włączono również do akt sprawy w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2010, w której postanowieniem z dnia (...) września 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) czerwca 2016 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych za lata 2005-2010. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Go 362/16 oddalił skargę małżonków L. i W.K. na ww. postanowienie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.

- dalej zwanej jako "p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zaznaczyć przy tym należy, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie jest ograniczona terminem trzydziestodniowym określonym w art. 53 § 1 i § 2 p.p.s.a. i stosownie do § 2b tego przepisu skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, co też skarżący w niniejszej sprawie uczynili, wnosząc pismem z (...) października 2019 r. do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej ponaglenie.

Celem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest ochrona praw strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia lub załatwienia sprawy w innej formie. Stosownie bowiem do treści z art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a art. 149 p.p.s.a.). Nadto, w przypadku, o którym mowa w § 1 Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2 art. 149 p.p.s.a.).

Podkreślić przy tym trzeba, że ani przepisy Ordynacji podatkowej ani ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia "bezczynności", "przewlekłego prowadzenia", jak też ich rażącego charakteru. Dokonując wykładni tych pojęć należy zatem odnieść się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego. I tak w orzecznictwie podnosi się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych przepisami prawa, organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Z kolei rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, możemy powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12). A zatem jest to naruszenie ciężkie.

Zaznaczyć przy tym należy, że zarówno bezczynność organu, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania muszą być powiązane z kompetencją organu do wydania w danej sprawie decyzji administracyjnej, postanowienia, innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - zaskarżalnych do sądu administracyjnego. Ponadto, w sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. Nie każde bowiem niedotrzymanie terminu wyznaczonego ustawą na załatwienie sprawy jest równoznaczne z bezczynnością organu.

W rozpoznawanej sprawie małżonkowie L. i W.K. zarzucili Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej bezczynność polegającą na nieskorygowaniu ich deklaracji podatkowych od osób fizycznych, o które wnosili pismem z dnia (...) sierpnia 2016 r., a także niezawiadomieniu ich o przyczynie niezałatwienia sprawy.

Przypomnieć należy, że pismo skarżących z dnia (...) sierpnia 2016 r. stanowiło odpowiedź na pismo Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) sierpnia 2016 r. nr (...), którym organ zawiadomił stronę, w trybie art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm. - zwanej dalej "O.p.") o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Przedmiotowe zawiadomienie skierowane zostało w toku postępowania odwoławczego od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) grudnia 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości dochodu za rok 2008, ponownie prowadzonego po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Go 305/15.

W tym miejscu zauważyć należy, że art. 200 § 1 O.p. nakłada na organ podatkowy obowiązek wyznaczenia stronie przed wydaniem decyzji 7-dniowego terminu wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. Znajduje on zastosowanie do wszystkich postępowań podatkowych (poza sprawami wyłączonymi, które zostały wymienione w art. 200 § 2 O.p.), niezależnie od tego czy zostały one wszczęte na wniosek, czy z urzędu. Nie ma przy tym znaczenia etap postępowania w którym zgromadzono dowody oraz przez który organ podatkowy, pierwszej czy drugiej instancji, zostały one zebrane. Istotny jest jedynie fakt, że ma nastąpić wydanie decyzji, które, zgodnie z treścią art. 200 § 1 O.p., w każdym przypadku powinno być poprzedzone wyznaczeniem stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego niezależnie od tego, czy we wcześniejszych fazach postępowania strona mogła skorzystać z tego uprawnienia. Wyznaczenie 7- dniowego terminu do realizacji prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego pełni bowiem funkcję ochronną interesu strony przez stworzenie możliwości poznania i oceny całego materiału dowodowego w sprawie, częstokroć zebranego bez jej wiedzy. Stanowi realizację obowiązującej zasady czynnego udziału stron.

O ile wyznaczenie stronie, przed wydaniem decyzji, możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego jest obowiązkiem organu, o tyle samo wypowiedzenie się strony w tym zakresie jest jej uprawnieniem. Oznacza to, że strona może, ale nie musi skorzystać z tej możliwości. W przypadku jednak wypowiedzenia się strony, w trybie art. 200 § 1 O.p., obowiązkiem organu jest ustosunkowanie się do jej stanowiska w treści decyzji. Nie oznacza to jednak bezwzględnego obowiązku uwzględnienia wszystkich żądań strony dotyczących przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych. Organ podatkowy nadal związany jest bowiem treścią art. 188 O.p., zatem obowiązek przeprowadzenia nowego dowodu istnieje, jeżeli jego przedmiotem są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

Wobec powyższego uznać należy, że w sytuacji ponownego rozpoznania sprawy, w wyniku uchylenia decyzji z dnia (...) maja 2015 r., Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo zastosował regulację art. 200 § 1 O.p., przed wydaniem decyzji, zawiadamiając stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Następnie, w swej decyzji z dnia (...) września 2016 r. nr (...) organ ustosunkował się do stanowiska L. i W.K. przedstawionego w piśmie z dnia (...) sierpnia 2016 r. Przede wszystkim za nieuzasadniony uznał zarzut skarżących przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok wyjaśniając, że przepis art. 70 § 1 O.p. w tym przypadku nie ma zastosowania, gdyż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) grudnia 2014 r. określa jedynie dochód, a nie zobowiązanie podatkowe. Wskazał, że w wyniku ponownej analizy akt sprawy, organ odwoławczy uwzględnił wydatki na cele rehabilitacyjne (zakup leków, koszty dojazdów na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne) uprawniające do odliczenia od dochodu w 2008 r. w łącznej kwocie 230,45 zł dla L.K. i w wysokości 491,28 zł dla W.K. Powyższe doprowadziło do określenia w decyzji podatkowej wysokości dochodu L. i W.K. za 2008 r. w kwocie 34.855,59 zł, ale w konsekwencji, z powodu uwzględnienia przysługujących małżonkom odliczeń od podatku (ulga z tytułu wychowania dzieci, odliczenia wydatków mieszkaniowych), nie spowodowało powstania zobowiązania podatkowego. W odniesieniu zaś do wniosku strony o skopiowanie lub zeskanowanie dowodu - stwierdzenia lekarza specjalisty o stałej rehabilitacji L.K., znajdującego się w aktach sprawy za 2008 rok i złożenie dowodu do akt sprawy prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego za 2010 rok, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w aktach postępowania podatkowego zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) grudnia 2014 r. nr (...) znajdują się uwierzytelnione kopie dokumentów przedłożonych przez stronę. Jeżeli strona jest w posiadaniu dokumentu o którym mowa we wniosku, a który może być pomocny w ustaleniu stanu faktycznego w postępowaniu podatkowym toczącym się za 2010 rok powinna go przedstawić w tym postępowaniu. Ww. decyzja została doręczona skarżącym w dniu 22 września 2016 r.

Jedynie na marginesie dodać należy, że na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) września 2016 r. L. i W.K. wnieśli skargę, którą wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Go 385/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił. Następnie wyrokiem z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt II FSK 2079/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną małżonków K. wniesioną od ww. wyroku.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, nie można zarzucić Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej, że dopuścił się w sprawie bezczynności. W konsekwencji czego nie znajdują zastosowania sankcje z art. 149 p.p.s.a., których orzeczenia domagali się skarżący. Pismo L. i W.K. z dnia (...) sierpnia 2016 r. jest bowiem pismem procesowym złożonym w toku toczącego się już postępowania, przed organem odwoławczym, w przedmiocie określenia wysokości dochodu za 2008 r. Nie wszczęło odrębnego postępowania. Zatem powołane w skardze na bezczynność przepisy art. 139 i 140 O.p. nie mają w tym przypadku zastosowania.

Na zakończenie Sąd pragnie nadmienić, że kwestia dotycząca wnioskowanego przez małżonków K. skorygowania deklaracji podatkowych i umorzenia zaległości podatkowych bądź zastosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, umorzenia postępowań oraz zakończenia stosowania zabezpieczeń, była przedmiotem oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w zakresie prawidłowości działania organów podatkowych. Wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Go 362/16 Sąd oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) września 2016 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) czerwca 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005 - 2010.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.