Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2614793

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 5 grudnia 2018 r.
I SA/Wr 914/18
Wielokrotne doręczanie korespondencji przez organ podatkowy.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska.

Sędziowie WSA: Daria Gawlak-Nowakowska, Piotr Kieres (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi: P. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień i maj 2013 r.: oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi P. D. (dalej: Skarżący, Strona, Strona skarżąca) jest postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej również jako: DIAS, Organ odwoławczy, Organ II instancji) z (...) sierpnia 2018 r., nr (...) odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Z akt spraw wynika, że decyzją z (...) lutego 2018 r. nr (...) Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we W. (dalej także jako: NDUS, Organ I instancji) orzekł o odpowiedzialności Strony jak osoby trzeciej za zaległości podatkowe A. obecnie w likwidacji z/s w K. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień i maj 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości, a także za zaległości z tytułu zobowiązania do zapłaty podatku z tytułu wystawienia faktur z wykazanym podatkiem od towarów i usług w miesiącach: marzec, kwiecień 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości. Decyzja została doręczona w trybie art. 150 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 801) - dalej jako o.p. pod adresem: (...) M. (...). W dniu (...) czerwca 2018 r. Skarżący zapoznał się z ww. decyzją w Dolnośląskim Urzędzie Skarbowym we W. w dniu (...) czerwca 2017 r. Pismem z 11 czerwca 2017 r. - nadanym na poczcie w tym samym dniu Strona Skarżąca złożyła wniosek o doręczenie decyzji, względnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dołączając jako załączniki wniosku m.in.: odwołaniem od decyzji nr (...), pismo NDUS z (...).06.2015 r., oświadczenia o niezamieszkiwaniu w M. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. mając na uwadze, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika doręczenie 21 marca 2018 r. decyzji Organu I instancji pod adresem zamieszkania wskazanym przez Stronę na formularzu CEIDG-1 (wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) w trybie przepisów art. 150 o.p. uznał, że odwołanie zostało złożone po upływie 14 dniowego terminu (art. 223 § 2 pkt 1 o.p.) na jego wniesie i stosując art. 228 § 1 pkt 2 o.p. postanowieniem z (...).07.2018 r. nr (...) stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Następnie w wyniku rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazanym na wstępie postanowieniem z 1 sierpnia 2018 r. DIAS odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu swoje rozstrzygnięcia Organ odwoławczy uznał za zachowany 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z art. 162 § 2 o.p. W oparciu m.in. o pozyskane dokumenty (CEIDG-1, PIT-36 za lata 2013-2017) i wyjaśnienia DIAS uznał, że nie zaistniała podstawa do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w postaci braku winy Skarżącego w uchybieniu temu terminowi. Organ odwoławczy uznał, że o braku winy nie świadczy zaniechanie Strony skarżącej w aktualizacji adresu zamieszkania, czy też podawania jego nieaktualnej wersji w składanych zeznaniach podatkowych na przestrzeni 2013-2017 r.

Strona postanowienie DIAS zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przez odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania, gdy w sposób wystarczający uprawdopodobniono, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Strony skarżącej i winno skutkować przywróceniem Stronie tego terminu, a także przez przypisanie Stronie skarżącej niedbalstwa jako podatnikowi, gdy w postępowaniu podatkowym w oparciu, o które została wydana niedoręczona Stronie skarżącej decyzja występowała Ona jako osoba trzecia. To na organach zdaniem Skarżącego ciąży obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu w tym ustalenia adresu strony na który możliwe jest dokonywanie skutecznych doręczeń;

- art. 148 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej przez wykładnię, iż właściwym do doręczenia decyzji był jedynie adres zamieszkania a nie przykładowo znany organowi adres prowadzenia działalności gospodarczej.

W oparciu o zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasadzenie na rzecz Strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w tym kosztów zastępstwa procesowego dla profesjonalnego pełnomocnika według norm przepisanych razem z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu Skargi podniesiono, iż Strona skarżąca w niniejszej sprawie nie powinna być traktowana jako podatnik, bowiem jest osobą trzecią, która odpowiada za zobowiązania innego podatnika. Nie można zarzucać Stronie, że w wyniku swojego zaniedbania polegającego na braku aktualizacji jako podatnik adresu zamieszkania doprowadziła do doręczenia w trybie zastępczym decyzji na znany organowi adres zamieszkania. To bowiem organ powinien przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia adresu zamieszkania Strony skarżącej bądź innego adresu, pod którym doręczenie decyzji jest możliwe, tym bardziej że organ dysponował adresem do doręczeń z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Został złożony wniosek o przeprowadzenie dowodu z wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w zakresie wpisu Strony w tej ewidencji i historii zmian.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko z zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności sąd dopuścił w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. załączony do skargi dowód z dokumentu - wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w zakresie wpisu Strony w tej ewidencji i historii zmian. Z dowodu tego wynika nie kwestionowany adresu do korespondencji: (...) K., ul. K. (...).

Przedmiotem sporu jest procedura z art. 162 o.p. dotycząca przywrócenia terminu prawa procesowego - w rozpatrywanej sprawie 14 dniowego, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. - do wniesienia odwołania od decyzji NDUS z (...) lutego 2018 r. nr (...) orzekającej o odpowiedzialności Strony skarżącej jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe. Stosownie do treści § 1 art. 162 o.p. przywrócenie terminu następuje na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Treść przepisu nie pozostawia wątpliwości, że to wnoszący podanie - a więc Strona skarżąca - o przywrócenie terminu obciążony jest obowiązkiem przedstawienia dowodów i okoliczności uprawdopodabniających brak winy w naruszeniu terminu procesowego. Stanowisko to podzielane jest w orzecznictwie - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2017 r. o sygn. akt II FSK 3010/15 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - dalej jako CBOSA. Stan braku winy, o którym mowa w art. 162 § 1 o.p. urzeczywistnia się, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

Odnosząc powyższe do ustaleń faktycznych w sprawie zauważyć należy, że podstawę złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Strona skarżąca wywodzi z niewiedzy o toczącym się postępowaniu z uwagi na doręczanie Jej korespondencji - w tym decyzji NDUS z 26 lutego 2018 r., w trybie art. 150 o.p. na adres pod którym nie mieszka od 2013 r. Brak zawinienia (winy umyślnej/nieumyślnej) w terminowym złożeniu odwołania Strona skarżąca wywodzi z tego, iż przy podejmowaniu prób doręczenia korespondencji pod niewłaściwy adres nie posiadała i przy dochowaniu należytej staranności nie mogła posiadać wiedzy o toczącym się postępowaniu, z uwagi właśnie na niezamieszkiwanie w M. i brak kontaktu z lokatorami pod adresem na który NDUS przesyłał korespondencję. Mając na uwadze podnoszoną przez Stronę skarżącą argumentację oraz akta sprawy zdaniem Sądu brak jest podstaw do twierdzenia, by przekroczenie terminu na wniesie odwołania nastąpiło bez winy Skarżącego. Po pierwsze niewiedza Strony skarżącej o fakcie wydania decyzji pierwszej instancji nie była spowodowana okolicznościami, na które Skarżący nie miał wpływu, albowiem niewiedza ta stanowiła konsekwencję nieodbierania przez Stronę skarżącą korespondencji pod adresem: (...) M. (...), który zgodnie ze złożonym przez samego Skarżącego wnioskiem na druku CEIDG-1, został wprowadzony do ewidencji podatników i pozostawał niezmieniony (jako adres zamieszkania) zarówno na dzień wszczętego wobec Strony postępowania oraz na dzień wydania i doręczenia decyzji NDUS. Po drugie skierowanie decyzji pierwszej instancji na ten właśnie adres nastąpiło zgodnie z treścią art. 148 § 1 o.p., a o prawidłowości przyjętego przez organy adresu zamieszkania w M. utwierdzała sam Strona skarżąca wskazując w składanych rocznych zeznaniach podatkowych za lata 2013-2017 (ostatnie złożone w 2018 r.) jako miejsce zamieszkania M. W nawiązaniu do wspomnianego przepisu i zarzutu Skarżącego o błędnym przekonaniu organów o obowiązku dokonywania doręczeń na adres zamieszkania, a nie na inny znany organom adres do doręczeń, Sąd zauważa, że w oparciu art. 148 o.p. organowi podatkowemu przysługuje swoboda w zakresie wyboru konkretnego miejsca doręczenia o jakim mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2009 r., II FSK 1905/08, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.p, dalej: CBOSA). Z treści art. 148 § 1 o.p. wynika, że osobom fizycznym pisma doręcza się pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Ustawodawca żadnemu z wymienionych sposobów doręczeń nie przyznaje pierwszeństwa wyboru, pozostawiając ten wybór swobodnemu uznaniu organów podatkowych. Powyższe oznacza, że za skuteczne uznać należy doręczenie zarówno dokonane na adres zamieszkania podatnika, jak i to, skierowane na adres do doręczeń w kraju. Przy takiej redakcji przepisu art. 148 § 1 o.p., zastrzeżenie adresu do korespondencji, ujawnione w CEIDG, nie wiąże organu podatkowego i nie ogranicza swobody jego wyboru w zakresie obranego sposobu doręczenia korespondencji.

Organ podatkowy nie jest też zobowiązany do dokonywania wielokrotnych doręczeń, pod różnymi adresami, tak by korespondencja tego organu ostatecznie w sposób faktyczny dotarła do rąk adresata. Innymi słowy, za prawidłowe pod względem procesowym ocenić należy postępowanie NDUS, który podjął się próby doręczenia korespondencji wyłącznie pod jeden z adresów wskazanych w treści art. 148 o.p., co czyni zarzut skargi o naruszeniu art. 148 § 1 i § 2 o.p. niezasadnym.

Po trzecie Sąd nie znajduje usprawiedliwienia prawnego dla żądania Strony skarżącej do różnicowania pozycji osoby fizycznej w zakresie doręczania jej korespondencji jako podatnikowi w postepowaniu podatkowym względem doręczania takiej korespondencji tej samej osobie jako osobie trzeciej w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej. Skoro zasady (regulacje prawne o.p.) odnośnie doręczeń w obu przypadkach są takie same to brak podstaw do takiego różnicowania. Ponadto niezrozumiałym byłoby zakładanie, że znany NDUS adres zamieszkania Strony skarżącej jako podatnika różni się od adresu zamieszkania Strony skarżącej jako osoby trzeciej.

Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że orzeczona wobec Strony odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania naruszała normę z art. 162 § 1 o.p. Powyższa ocena przesądzała o bezzasadności podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 162 § 1 o.p.

Sąd odnosząc się do zawartej w skardze argumentacji zmierzającej do podważenia skuteczności doręczenia Stronie decyzji NDUS z (...) lutego 2018 r. nr (...) w drodze tzw. fikcji prawnej (art. 150 o.p) zauważa, że dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że objęty wnioskiem termin procesowy skutecznie rozpoczął bieg. Tym samym nie jest ona związana z przesłankami w oparciu, o które należało przeprowadzić kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.