Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2979712

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 19 marca 2020 r.
I SA/Wr 884/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (spr.).

Sędziowie WSA: Jadwiga Danuta Mróz, Katarzyna Radom.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2020 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym - w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A spółki jawnej J. i E. O. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia (...) lipca 2019 r. nr (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2017 r. oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi A spółka jawna J. i E. O. (dalej: spółka jawna, Strona, Skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. (dalej: SKO) z (...) lipca 2019 r. uchylająca decyzję Wójta Gminy J. (dalej również: organ I instancji) z (...) stycznia 2019 r. w przedmiocie zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 rok i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z (...) stycznia 2019 r. Nr (...) Wójt Gminy J. określił B Sp. z o.o. J. i E. O. zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2017 rok w kwocie 29 620 zł. W uzasadnieniu wskazał na fakt złożenia przez B sp. z o.o. deklaracji na podatek od nieruchomości na 2017 r. za posiadaną nieruchomość, brak złożenia korekt deklaracji, a także wykazanie niezgodności deklaracji z danymi pochodzącymi z ewidencji gruntów i budynków, co spowodowało wszczęcie w dniu 4 sierpnia 2017 r. postępowania podatkowego. Wysokość zobowiązania określono w decyzji w oparciu o dane złożone w deklaracji podatkowej w zakresie wartości amortyzacyjnej budowli oraz dane z ewidencji gruntów i budynków.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. O. działający w imieniu A Spółka jawna J. i E. O., zarzucając organowi: błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu w decyzji wadliwych danych w zakresie powierzchni nieruchomości zabudowanych, naruszenie przepisów postępowania w postaci zaniechania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność sporządzenia inwentaryzacji budynków a także oparcie rozstrzygnięcia na ustaleniach dowolnych, nieznajdujących odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, jak również przyjęcie do opodatkowania nieruchomości przez którą przebiegają urządzenia wchodzące w skład przedsiębiorstwa prowadzącego działalność przesyłową. Działając w imieniu A spółka jawna - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

SKO - na skutek rozpoznania odwołania - decyzją z (...) lipca 2019 r. (nr (...)) na podstawie art. 233 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.; dalej: O.p.) - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazał, że organ I instancji błędnie oznaczył stronę. Powołało się na art. 3 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 z późn. zm., dalej: u.p.o.l.) i art. 7 § 1 O.p - definiujące podatnika, w tym w podatku od nieruchomości. Ponadto organ odwoławczy wskazał art. 210 § 1 pkt 3 OP określający stronę/ podatnika, jako zasadniczy, niezbędny element decyzji podatkowej. Organ podkreślił, że prawidłowe oznaczenie podmiotu w decyzji podatkowej ma istotne znaczenie dla możliwości egzekwowania zaległości podatkowej. Dalej argumentował, że decyzja podatkowa organu I instancji zarówno w nagłówku, rozdzielniku jak i częściowo w uzasadnieniu odnosi się do podatnika oznaczonego jako: B Sp. z o.o. Natomiast jak wynika z materiału dowodowego - podatnikiem w tej sprawie powinna być: A spółka jawna J. i E. O. zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) pod nr KRS (...), NIP (...). Decyzja organu I instancji jedynie w jednym miejscu uzasadnienia wskazuje, że podatnikiem jest spółka jawna. Organ odwoławczy uznał, że wadliwe określenie podatnika w treści decyzji, jak i jej skierowanie do B sp. z o.o. a nie do A spółka jawna J. i E. O. powoduje, że wydana decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym. Organ odwoławczy uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W skardze na ww. decyzję, J. O. - działający w imieniu spółki jawnej - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania - odnoszących się do zarzutów skargi. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

a) nierozpoznanie istoty sprawy, poprzez nieodniesienie się w zaskarżonej decyzji do zarzutów odwoławczych strony skarżącej, wyrażonych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zarzucającej:

b) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu do ustaleń wysokości opodatkowania podatkiem od nieruchomości danych wadliwych w zakresie powierzchni nieruchomości zabudowanych;

c) naruszenie przepisów procedury, które miało wpływ na treść wadliwego rozstrzygnięcia, polegający na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność sporządzenia inwentaryzacji budynków od powierzchni których uzależniono ustalenie wysokości podatku od nieruchomości a w konsekwencji oparcie się w tym zakresie na ustaleniach dowolnych, nieznajdujących odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym;

d) naruszenie prawa materialnego - art. 1a ust. 2a pkt 4 u.p.o.l. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu do opodatkowania nieruchomości przez które przebiegają urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 i 1104) wchodzące w skład przedsiębiorstwa przedsiębiorcy prowadzącego działalność telekomunikacyjną, działalność w zakresie przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów lub energii elektrycznej.

Odpowiadając na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Rozpoznając niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym - Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa w stopniu skutkującym wyeliminowaniem spornej decyzji z obrotu prawnego.

Zaskarżona decyzja jest orzeczeniem kasacyjnym, wydanym w trybie art. 233 § 2 O.p., uchylającym decyzję organu I instancji i przekazującym sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania, zatem koniecznym jest przybliżenie charakteru prawnego takiego orzeczenia.

Ustawodawca w dyspozycji art. 233 O.p. przyjął takie rozwiązania prawne, które pozwalają odróżnić decyzje kasacyjne merytoryczne (merytoryczno-kasacyjne) i decyzje kasacyjne. W myśl art. 233 § 1 O.p. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji (art. 233 § 1 pkt 1 O.p.) albo uchyla decyzję organu I instancji w całości albo w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie (art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p.), uchyla decyzję organu I instancji w całości i sprawę przekazuje do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja tego organu została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 233 § 1 pkt 2 lit. b O.p.) albo umarza postępowanie odwoławcze (art. 233 § 1 pkt 3 OP).

Z mocy art. 233 § 2 O.p. organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Z treści kontrolowanej decyzji wynika, że organ I instancji błędnie określił podmiot, którego dotyczy spór. Zarówno w osnowie decyzji z (...) stycznia 2019 r. dotyczącej podatku od nieruchomości na 2016 r. jak i w jej uzasadnieniu Wójt Gminy J. czynił ustalenia i określił zobowiązanie dla podmiotu o nazwie B sp. z o.o. Również z rozważań zawartych w tej decyzji wynika, że ustalenia organu służące za podstawę faktyczną wydanej decyzji - dotyczą B spółki z o.o. Z jednego tylko akapitu (w środkowej części) uzasadnienia wynika, że postanowieniem z 12 lipca 2017 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie wobec A spółka jawna J. i E. O. Materiał aktowy, w którym zgromadzone zostały dokumenty (wypisy z rejestru gruntu, akt notarialny zbycia nieruchomości, wezwania do przedłożenia dokumentów i deklaracji oraz liczne postanowienia o przedłużeniu postępowania) wskazuje, że dotyczą one A spółka jawna J. i E. O.

Konfrontacja materiału aktowego sprawy z treścią rozstrzygnięcia i uzasadnienia decyzji wydanej przez organ I instancji wskazuje, że postępowanie wobec podmiotu określonego w decyzji, tj. B spółka z o.o. nie zostało w ogóle przeprowadzone, a nawet nie zostało wszczęte. Zatem decyzja ta skierowana została do osoby nie będącej stroną w sprawie (stanowiąc przesłankę nieważności z art. 247 § 1 pkt 5 O.p.), co z uwagi na stwierdzenie tego naruszenia w postępowaniu odwoławczym, uzasadniało (w trybie z art. 233 § 1 pkt 2a O.p.) uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania wobec wskazanego w niej podmiotu (tj. B sp. z o.o.). Podkreślić przy tym należy, że takie rozstrzygnięcie nie zamykałoby możliwości procedowania i wydania decyzji wymiarowej wobec właściwie określonego podatnika tj. A spółka jawna J. i E. O.

Analizując treść zaskarżonej decyzji, której podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 233 § 2 O.p. należy rozważyć, czy istniały podstawy do uchylenia decyzji I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia. Istotne w tej sprawie jest, że postępowanie odwoławcze prowadzone było w oparciu o odwołanie wniesione przez wspólnika spółki jawnej J. O. mimo, że kwestionowana decyzja dotyczyła innego podmiotu (spółki z o.o.). Uznanie tak wniesionego odwołania za skuteczne wskazuje, że organ odwoławczy przyjął, że stroną tego postępowania jest spółka jawna i to ona ma interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia w tej sprawie. Zważywszy zatem, że organ I instancji powoływał się w decyzji na postanowienie z 12 lipca 2017 r. (nr (...)) wszczynające postępowanie podatkowe wobec spółki jawnej A spółka jawna J. i E. O. oraz że tej właśnie spółki jawnej dotyczy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, to za celowe i uzasadnione należało uznać przeprowadzenie pełnego postępowania w stosunku do tego właśnie podmiotu, jako strony postępowania w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 rok.

Uznanie w tej sytuacji, że "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części" - wypełnia przesłankę z art. 233 § 2 O.p. - stanowiącego w kontrolowanej sprawie podstawę prawną skarżonej decyzji. Zasadnie zatem - w ocenie Sądu - organ odwoławczy uchylił w całości decyzję organu I instancji określającą zobowiązanie dla B spółki z o.o. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, przed którym otwarte pozostaje postępowanie wszczęte (12 lipca 2017 r.) wobec A spółka jawna J. i E. O.

Uchylenie przez organ odwoławczy decyzji I instancji ocenić należy jako uzasadnione również z punktu widzenia sytuacji procesowej spółki jawnej A - J. i E. O. Wskazać należy, że zgromadzony w aktach materiał dowodowy dotyczy spółki jawnej, zaś na ich podstawie sformułowano ustalenia stanowiące podstawę rozstrzygnięcia wydanego wobec innego podmiotu - spółki z.o.o., to w ocenie Sądu - tego rodzaju wadliwość decyzji nie mogła być konwalidowana w jakiejkolwiek formie.

Określenie strony podmiotowej jest zasadniczym elementem konstrukcyjnym podatku i wątpliwości w tym zakresie dyskwalifikują decyzję, bowiem wadliwość tego rodzaju zagraża w podstawowym zakresie ochronie interesów strony w postępowaniu. Błędne oznaczenie podmiotu stanowi istotną wadliwość decyzji, której nie można korygować w trybie rektyfikacji, obejmującej sprostowanie oczywistej omyłki na podstawie art. 215 § 1 O.p ani uzupełnienia (art. 213 O.p) lub wykładni (art. 215 § 2 O.p.). W ocenie Sądu - niedopuszczalne jest też korygowanie błędnego oznaczenia strony w ramach kompetencji merytoryczno - reformatoryjnych organu odwoławczego (art. 233 § 1 pkt 2 O.p.), bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania. Decyzja organu, w zakresie elementów konstrukcyjnych nie może podlegać modyfikacji ani też treści decyzji w zakresie podmiotowym nie można korygować, bowiem podważałoby to zaufanie do organów i poczucie pewności prawa.

Określenie strony podmiotowej wynika z art. 7 § 1 O.p. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych i stosownie do art. 210 § 1 pkt 3 O.p. określenie strony (podatnika) jest niezbędnym elementem konstrukcyjnym decyzji podatkowej. Błąd co do osoby zobowiązanego stanowi też zgodnie z art. 33 § 1 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm.) podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, zatem wadliwe określenie podmiotu w decyzji podatkowej może rzutować na skuteczność wyegzekwowania zaległości podatkowej. Korygowanie tak istotnej nieprawidłowości możliwe jest jedynie w dwuinstancyjnym postępowaniu wymiarowym, w którym strona ma zapewnioną pełną ochronę swoich praw procesowych.

Poza wskazanymi wyżej względami, istotnym jest również, że takiego rozstrzygnięcia domagał się sam Podatnik - wspólnik spółki jawnej A - J. i E. O. - wnosząc w odwołaniu (z 4 marca 2019 r.) od decyzji I instancji o "uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji". Merytoryczne odniesienie się do podnoszonych przez niego zarzutów nie było zatem możliwe w sytuacji, gdy sporna decyzja określała zobowiązanie na rzecz innego podmiotu. Uwzględnienia zarzutów podnoszonych w odwołaniu domaga się Skarżący również w skardze do Sądu, wskazując na błędy w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia, naruszenie przepisów procedury, które miały wpływ na jego treść, a wynikających z zaniechania dowodów m.in. z opinii biegłego, czego konsekwencją według skarżącego było naruszenie prawa materialnego w zakresie odnoszącym się do opodatkowania nieruchomości przez które przebiegają urządzenia wchodzące w skład przedsiębiorstw przesyłowych.

W interesie Skarżącego było zatem, aby organy podatkowe obu instancji wyjaśniły te okoliczności, przy czym formułowane zarzuty wymagały przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie, co uzasadniało uchylenie przez organ odwoławczy decyzji I instancji w całości w celu wyeliminowania błędów, jakimi dotknięte zostało zarówno postępowanie jak i rozstrzygnięcie organu I instancji. Podkreślić przy tym należy, że merytoryczne odniesienie się przez organ odwoławczy do zarzutów Skarżącego podnoszonych w postępowaniu instancyjnym, nie było możliwe z uwagi na zakres okoliczności wymagających wyjaśnienia w postępowaniu dowodowym i zagwarantowanie praw procesowych Strony wynikających z fundamentalnych zasad postępowania (art. 120-127 O.p.). Dla skuteczności tego postępowania istotne było również wyeliminowanie wszelkich wątpliwości co do prawidłowego określenia podatnika, którego dotyczy sporne zobowiązanie podatkowe.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO z (...) lipca 2019 r. uchylająca decyzję I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia - nie narusza prawa w stopniu wymagającym jej uchylenia, stąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - oddalił skargę w całości.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.