Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2735930

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 26 października 2018 r.
I SA/Wr 811/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska (spr.).

Sędziowie WSA: Kamila Paszowska-Wojnar, Maria Tkacz-Rutkowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2018 r. sprawy ze skargi Gminy C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

1. Postępowanie przed organami administracyjnymi.

1.1. Przedmiotem skargi Gminy C. (dalej: Gmina, Skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) z dnia (...) nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej: organ I instancji) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o nr (...) wystawionego przez Starostę (...).

1.2. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ I instancji jako organ egzekucyjny prowadzi wobec Gminy postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o nr (...) wystawionego przez Starostę (...) obejmującego zaległości Gminy z tytułu odszkodowania na rzecz Powiatu w związku z nabyciem przez Gminę własności działki, wynikającego z decyzji z dnia (...) w kwocie 273.800 zł i odsetek. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny doręczył w dniu (...) odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego.

1.3. Pismem z dnia (...) Gmina wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt 3, 4 i 8 w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm.; dalej: upea) i wystąpiła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów.

1.4. Postanowieniem z dnia (...) nr (...) organ I instancji odmówił, na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie zarzutów, z uwagi na uchybienie siedmiodniowego terminu do ich wniesienia.

1.5. Gmina zaskarżyła ww. postanowienie i w zażaleniu wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów wskazując na okoliczność błędnego pouczenia przez organ I instancji w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z dnia (...), które Gmina otrzymała w dniu (...)

1.6. Organ I instancji we wskazanym na wstępie postanowieniu odwołał się do treści art. 27 § 1 pkt 9 upea oraz pouczenia zawartego w doręczonym Gminie jako zobowiązanemu tytule wykonawczym. Wskazano, że siedmiodniowy termin do wniesienia przez Gminę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej upłynął bezskutecznie w dniu (...) Stąd też zarzuty sformułowane przez Gminę w piśmie z dnia (...) (nadane w placówce pocztowej w dniu (...)) zostały zgłoszone z ośmiodniowym uchybieniem terminu przewidzianego w ww. przepisie. Co się tyczy kwestii zasadniczej czyli przywrócenia terminu to wskazano na treść art. 18 upea i art. 58 k.p.a., podkreślając, że Gmina nie spełniła przesłanek ustawowych uprawniających organ do przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. Zdaniem organu I instancji Gmina nie udowodniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Podkreślono, że Gmina przyznała bezspornie, że w dniu (...) wraz z zawiadomieniem w sprawie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego został jej doręczony odpis tytułu wykonawczego z dnia (...) nr (...) stanowiący podstawę wszczęcia i prowadzenia egzekucji, w którym zawarto pouczeniu o przysługującym środku zaskarżenia. Uznano zatem, że Gmina została prawidłowo pouczona a liczony siedmiodniowy termin liczony jest od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, a faktu jego otrzymania Gmina nie kwestionuje. Za błędne i nieuzasadnione uznano stanowisko Gminy, które oparte jest na przekonaniu, iż do wniesienia zarzutów obowiązuje termin czternastodniowy wskazany w pouczeniu znajdującym się w zawiadomieniu, którego czytelności nie kwestionuje. Z ww. pisma wynika wprost, że czternastodniowy termin dotyczy możliwości wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Jest to odrębny środek prawny uregulowany w art. 54 upea. Natomiast w odniesieniu do zarzutów zgłaszanych na podstawie art. 33 upea, obowiązuje siedmiodniowy termin. Nie ma zaś wątpliwości z treści i nazwy kierowanego przez Gminę pisma, że dotyczy ono zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o art. 33 § 1 pkt 3, 4 i 8 upea. W związku z powyższym odmówiono uwzględnienia wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

1.7. W powołanym na wstępie postanowieniu DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji wraz z przedstawioną argumentacją. Podkreślił też, że twierdzenie Gminy o nieprawidłowym pouczeniu przez organ egzekucyjny o terminie do wniesienia zarzutów a w konsekwencji wniesieniu zarzutów po terminie jest bezzasadne i nie stanowi nagłej przeszkody w wypełnieniu obowiązku, tj. złożenia zarzutów w terminie, szczególnie w sytuacji, gdy Gmina działając jako wierzyciel, druki tytułów wykonawczych, zawierając stosowne pouczenie, wykorzystuje w swojej codziennej pracy. Uznano też, że niedochowanie terminu przez Gminę nastąpiło wskutek niezachowania staranności w prowadzeniu spraw.

2. Skarga przed Sądem pierwszej instancji.

2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Gmina zarzuciła wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 112 k.p.a., polegającym na niewłaściwym zastosowaniu tej normy w sytuacji, gdy na skutek błędnego pouczenia przez organ I instancji w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z dnia (...) (doręczonym w dniu (...)), przesłanym, co istotne, łącznie z tytułem wykonawczym w jednej przesyłce pocztowej z ww. zawiadomieniem i z którego wynika jednoznacznie czternastodniowy termin do wniesienia skargi na zajęcie egzekucyjne. Gmina się do ww. pouczenia zastosowała. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 112 k.p.a. polegającym na błędnej wykładni, a w rezultacie niewłaściwym zastosowaniu tej normy, co w efekcie skutkowało rozstrzygnięciem o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, które to stanowisko podzielił DIAS w zaskarżonym postanowieniu.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do rozpoznania wniesionych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...), względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie kwestii odmowy wszczęcia postępowania do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 lub § 2 w zw. z art. 144 k.p.a.

2.2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadnienie prawne

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

3.1. Skarga jest bezzasadna.

3.2. Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia czy w sprawie doszło do błędnego pouczenia Skarżącej w kwestii terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne a w konsekwencji czy zasadna była odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów.

3.3. Warto na wstępie podkreślić, że Skarżąca w treści skargi nie odróżnia instytucji zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zgłaszanych na podstawie art. 33 upea od instytucji skargi na czynności egzekucyjne uregulowanej w art. 54 upea.

Świadczy o tym passus dotyczący rzekomo błędnego pouczenia zobowiązanego - "skargę wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, tj. od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia" (s. 2 skargi). Strona zapomina jednak, że pismem z dnia 30 marca 2018 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt 3, 4 i 8 w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 upea. Powyższe pismo było konsekwencją doręczenia stronie odpisu tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy został wystawiony na standardowym druku, z którego wyraźnie wynika siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów, stosownie do treści art. 27 § 1 pkt 9 upea.

Natomiast przedmiotem jej pisma nie była skarga na czynności egzekucyjne, którą właśnie wnosi w terminie czternastu dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 upea).

3.4. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na uchybienie siedmiodniowemu terminowi do ich wniesienia. Wskazany termin do wniesienia przez Gminę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej upłynął bezskutecznie w dniu (...) Stąd też zarzuty sformułowane przez Gminę w piśmie z dnia (...) (nadane w placówce pocztowej w dniu (...)) zostały zgłoszone z ośmiodniowym uchybieniem terminu przewidzianego w ww. przepisie. Następnie organ I instancji odmówił przywrócenia terminu z uwagi na brak udowodnienia braku winy w zaistnieniu takiej sytuacji przez Skarżącą. Takie też stanowisko podzielił organ II instancji.

3.5. Należy podzielić stanowisko organów administracji, że Skarżąca nie spełniła przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. Trudno jej zachowaniu przypisać element braku winy.

Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.).

Oceniając brak winy (albowiem spełnienie innych przesłanek nie jest sporne), organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (M. Jędrzejewska (w:) Komentarz do k.p.c., 1999, s. 322). Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (J. Krajewski (w:) Komentarz do k.p.c., 1999, s. 274). W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 136). W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej (E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 136). Jeżeli nawet przeszkoda nie do przezwyciężenia obiektywnie nie istniała, ale strona miała podstawę do sądzenia, że taka przeszkoda istnieje, należy uznać, że niedopełnienie czynności procesowej było niezawinione (E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 136-137). Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., II GSK 2857/17, LEX nr 2428541 przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przeszkody powodując uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz powinny trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej lub co najmniej w ostatnim dniu tego terminu.

3.6. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca otrzymała w dniu (...) odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. Były to zatem dwa dokumenty, które odrębnie wskazywały na dwa odmienne środki zaskarżenia: tytuł wykonawczy - złożenie zarzutów w terminie siedmiu dni oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego - skarga na czynności egzekucyjne w terminie czternastu dni. Skarżąca sama twierdzi w skardze, że zastosowała się do pouczenia zawartego w zawiadomieniu. Nie odniosła się jednak do faktu, że złożyła odmienny środek prawny - zarzuty na postępowanie egzekucyjne, pomijając konsekwentnie w swych wywodach wyraźne jej pouczenie w treści odpisu tytułu wykonawczego (s. 2).

Sama okoliczność nieprzeczytania przez Skarżącą pouczenia zawartego w innym, doręczonym jej, dokumencie niż ten na który się powołuje, jak też nieznajomość przepisów prawa nie może być usprawiedliwieniem dla braku winy Skarżącej w niedochowaniu terminu do wniesienia zarzutów. Takie zachowanie jest niczym innym jak rażącym niedbalstwem rozumianym jako niezachowanie staranności, jakiej można wymagać od podmiotu, który także z racji powierzonych zadań powinien znać prawo i działać zgodnie z prawem.

3.7. Tym samym Sąd nie dostrzegł aby w sprawie organy administracji naruszyły prawo procesowe w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza nie doszło do wskazywanego w skardze naruszenia art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 112 k.p.a.

3.8. Z tych też względów oddalono skargę w całości na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).

.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.