Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 59121

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) we Wrocławiu
z dnia 7 października 1998 r.
I SA/Wr 636/97

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we W. w składzie następującym:

Przewodniczący S. NSA: B. Hnatiuk

Sędziowie NSA: A. Grzelak, J. Szczygielska (sprawozdawca)

Protokolant: L. Barańska

po rozpoznaniu w dniu 7 października 1998 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 lutego 1997 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła

I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia 19 marca 1996 r. Nr [...];

II. zasądza od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz M. M. kwotę 10,60 zł (dziesięć złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 19 marca 1996 r. Nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego we W. powołując się na art. 20 ust. 1 i 2 ustawy Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312) odmówił M. M., prowadzącej firmę K.-B. we W. zwrotu należności celnych, pobranych od towarów pirotechnicznych, sprowadzonych z zagranicy w okresie od 24 października 1995 r. do 7 listopada 1995 r., a odprawionych na podstawie JDA SAD o Nr: [...]; [...]; [...]; [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, iż z przedłożonych dokumentów wynika, że odprawa celna wywozowa była dokonana na ogólnych zasadach, co potwierdza dokument SAD Nr [...] z dnia 22 listopada 1995 r. i wskazanie w nim procedury oznakowanej symbolem "1000". Towar zatem odprawiono na ogólnych zasadach, zgodnie z deklaracją strony zawartą w polu nr 1 tegoż dokumentu SAD. Nadto podkreślono, iż dokonując odprawy w wywozie strona nie przestawiła dokumentów pierwotnej odprawy celnej, przez co pozbawiła Urząd możliwości stwierdzenia tożsamości wywożonego towaru. W oparciu zaś o przedłożone dokumenty w trakcie obecnego postępowania trudno zdaniem organu ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy wywieziony towar był tym samym zaimportowanym towarem, a nie dowolnie innym.

W odwołaniu od tej decyzji M. M. wyjaśniła, iż wpisanie w dokumencie SAD procedury "1000" powstało w wyniku powielenia przez pracownika firmy K.-B. błędnego wpisu w tej pozycji dokonanego uprzednio przez Agencję Celną. Nadto podkreśliła, iż firma rozpoczęła działalność od 15 lutego 1994 r. i jest wyłącznie importerem artykułów pirotechnicznych produkcji chińskiej, posiadając koncesję nr [...] z dnia 20 czerwca 1994 r., wydaną przez Ministerstwo Współpracy z Zagranicą. Pierwsze dostawy do magazynu firmy tegoż towaru chińskiego od dostawcy niemieckiego nastąpiły za pośrednictwem składu celnego M. M. Podniosła przy tym, iż każdy artykuł pirotechniczny zarówno na poszczególnej sztuce, opakowaniach zbiorczych wewnątrz kartonu, jak też na kartonie oprócz nazwy angielskiej posiada jednoznacznie identyfikujący go kod cyfrowy lub literowo-cyfrowy. Ten sam kod towarowy bez żadnych zmian występuje na fakturze importowej, w magazynie i na fakturze eksportowej. Obrót magazynowy w firmie prowadzony jest całościowo systemem komputerowym z zachowaniem wymienionych kodów i nazwy angielskiej.

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 lutego 1997 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 20 i 69 ustawy Prawo celne - Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu I-szej instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko Dyrektora Urzędu Celnego, stwierdzając, że rozstrzygnięcie organu I-szej instancji jest zgodne z postanowieniami art. 69 ust. 2 Prawa celnego, czyli brak dokonania uprzednio odprawy w trybie powrotnego wywozu poza obrotem czasowym. Firma K.-B. wnioskowała bowiem o dokonanie odprawy celnej na ogólnych zasadach eksportu, wpisując w polu 1 JDA SAD procedurę - kod 1, a w polu 37 - kod 1000 (odprawa ostateczna w wywozie). Organ celny uwzględnił tenże wniosek strony, dopuszczając towar w postaci artykułów pirotechnicznych do wywozu na ogólnych zasadach eksportu.

M. M. wniosła na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 20 Prawa celnego oraz art. 7, 8, 75 § 1 i art. 77 kpa. Powołując się na argumentację uprzednio już przedstawioną w odwołaniu skarżąca podkreśliła, iż nie jest prawdą, jakoby po dokonaniu odprawy nie można było ustalić tożsamości towaru. Załączone do sprawy dokumenty potwierdzają Jej zdaniem tożsamość towaru. Jednakże przedłożone dokumenty zostały przez organ odwoławczy pominięte milczeniem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na badaniu ich zgodności z prawem, a więc zgodności z normami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania administracyjnego.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I-szej instancji naruszają przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), co powoduje, iż decyzje te podlegają usunięciu z obrotu prawnego.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.). Stosownie do tegoż przepisu, zwrot cła w związku z powrotnym wywozem towaru za granicę następuje w sytuacji, gdy tożsamość towaru została ustalona w sposób nie budzący wątpliwości na podstawie przedstawionych dokumentów pierwotnej odprawy celnej.

W świetle zatem powyższego uregulowania, jak i mając na uwadze powoływany przez organ odwoławczy przepis art. 69 ust. 2 prawa celnego, stwierdzić należy, że złożenie wniosku przez stronę o zwrot cła nie jest ograniczone czasowo, natomiast o zasadności tegoż wniosku decydować będzie spełnienie wymogów określonych w omawianym przepisie art. 20 prawa celnego (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 1995 r., [...] - Glosa 1996 r., nr 9, str. 13).

Podkreślić w tym miejscu także należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało stanowisko, że wykazanie przez stronę tożsamości towaru nie jest ograniczone w czasie do odprawy wywozowej tegoż towaru (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 1992 r., [...] - ONSA z 1992 r., z. 3-4, poz. 97 oraz wyrok NSA z dnia 17 listopada 1993 r., [...] Monitor Podatkowy 1994 r., nr 10, str. 307-308).

Mając na uwadze powyższe, nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że odmowa zwrotu cła w niniejszej sprawie jest zasadna, ponieważ brak było dokonania uprzednio odprawy w trybie powrotnego wywozu poza obrotem czasowym.

Niesporne jest w sprawie, że towar objęty ww. JDA SAD odprawiony został na ogólnych zasadach eksportu. Również niesporne jest, że w momencie dokonywania tej odprawy skarżąca nie przedłożyła dokumentów pierwotnej odprawy celnej.

Jednakże, tak jak zauważył to już wyżej Sąd, powołując się na przepisy prawa materialnego oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego - niewłaściwe zgłoszenie celne nie pozbawia stronę prawa ubiegania się o zwrot cła w oparciu o przepis art. 20 w związku z art. 69 prawa celnego.

Niewątpliwe jest, że ustalenie tożsamości towaru już po jego wyeksportowaniu, a związane z żądaniem zwrotu cła jest znacznie trudniejsze dowodowo, niż w momencie powrotnego wywozu.

Jednakże z akt sprawy wynika, że skarżąca wnosząc o uznanie wywozu towaru jako powrotnego wywozu poza obrotem czasowym i zwrot cła, przedłożyła organom celnym tak dokumenty pierwotnej odprawy celnej, takie w szczególności jak: JDA SAD, specyfikację towarów, faktury, pozwolenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą na przywóz artykułów pirotechnicznych oznaczonych kodem PCN 360490000, jak i dokumenty wywozowe takie w szczególności jak: fakturę eksportową, pozwolenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą na wywóz za granicę artykułów pirotechnicznych oznaczonych kodem PCN 360490000. Równocześnie skarżąca tak we wniosku, jak i w odwołaniu, oraz w skardze do Sądu konsekwentnie podnosiła, że każdy artykuł pirotechniczny zaopatrzony był w znaki identyfikacyjne, jako, że posiadał własny numer katalogowy (cyfrowy). Oznaczenie to (numer) uwidocznione było na opakowaniu zewnętrznym (zbiorczym), jak również na poszczególnej sztuce. Dane te również zawierała faktura importowa jak i eksportowa.

Stanowisko organu I-szej instancji, ograniczające się do ogólnego stwierdzenia, iż "…Po analizie zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego materiału trudno ustalić w sposób nie budzący wątpliwości tożsamości wywiezionego towaru…", przy całkowitym braku rozważań przez organ odwoławczy, a w konsekwencji pominięcie milczeniem przedłożonych przez skarżącą dokumentów, stanowi w ocenie Sądu istotne naruszenie przepisu art. 7, 8, 75 § 1, 76 § 1, 77 § 1, 78 § 1 oraz art. 80 kpa, a w rezultacie naruszenie przepisu art. 20 w związku z art. 69 prawa celnego.

Stosownie bowiem do art. 1 ust. 2 prawa celnego - w postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. W braku zatem szczególnych przepisów ustawy normujących kwestię postępowania dowodowego oraz uprawnień stron przepisy kpa regulujące powyższe kwestie mają również zastosowanie przed organami celnymi.

Skoro zatem cyt. wyżej przepis art. 20 prawa celnego nie ogranicza postępowania dowodowego przy ustalaniu tożsamości towaru jedynie do dokumentów pierwotnej odprawy celnej, to skarżąca żądająca zwrotu cła w oparciu o tenże przepis miała prawo opierać swoje roszczenie tak o dokumenty związane z przywozem towaru jak i dokumenty związane z wywozem towaru.

Obowiązkiem zaś organów celnych było przeprowadzenie dokładnej analizy przedłożonych przez skarżącą dokumentów, tym bardziej, że przepis art. 7 kpa nakłada na organy obowiązek, by podejmując wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - zmierzały do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, a także by prowadziły postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 kpa). Podstawą bowiem niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ celny pełnego materiału dowodowego (art. 80 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa).

Rozpatrując złożony przez skarżącą wniosek - organy celne zaniechały nie tylko dogłębnej analizy przedłożonych dokumentów, lecz pominięto, tym samym nie rozważając specyfiki przedmiotowych towarów - artykułów pirotechnicznych, a którymi obrót dopuszczalny był tylko po uprzednim uzyskaniu do konkretnych umów (kontraktów) pozwoleń Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą.

Organy celne pominęły także istotny zdaniem Sądu dowód, jakim były kontrakty, do których odwołują się ww. pozwolenia MGWzZ tak na przywóz, jak i na wywóz za granicę towarów (artykułów pirotechnicznych), a które to dokumenty przyczyniłyby się zapewne do wyjaśnienia spornej kwestii, jakim jest tożsamość wywiezionego towaru.

Zaniechanie zatem przez organy celne przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, jak i zaniechanie wnikliwej analizy przedłożonych przez stronę dokumentów - narusza także w sposób istotny przepis art. 107 § 3 kpa. W myśl bowiem art. 107 kpa decyzja administracyjna powinna zawierać między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne (§ 1). Uzasadnienie faktyczne powinno wskazywać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3). Znaczenie uzasadnienia polega bowiem na tym, że dostarcza ono informacji dotyczącej toku rozumowania organu podejmującego decyzję, a także przyjętych założeń będących podstawą rozstrzygnięcia. Informacje te są niezbędne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa do odwołania (skargi), będzie mogła w pełnym zakresie ocenić i ustosunkować się do argumentów organów administracji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto bowiem pogląd, iż zaniechanie przez organy uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywujący i zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa skutkuje wadliwością tych decyzji (por. wyrok z dnia 22 października 1981 r. [...], ONSA 1981, nr 2, poz. 104).

W niniejszej sprawie zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I-szej instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.

Mając na względzie wskazane wyżej uchybienia - Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) - orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I-szej instancji. Orzeczenie o kosztach oparte zostało na przepisie art. 55 ust. 1 w.w ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.