Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1664658

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 16 września 2013 r.
I SA/Wr 473/13

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu - Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący, na etapie skargi kasacyjnej, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że od 2006 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami. Od co najmniej dwóch lat, z powodu kryzysu zmniejszył się jego roczny dochód, który spadł niemal do zera. Skutkowało to wypowiedzeniem skarżącemu kredytów i wszczęciem postępowań egzekucyjnych, również w związku z zaległościami podatkowymi - wartość egzekwowanych kwot wynosi około 2.000.000 zł, a egzekucją został objęty cały majątek. Utrzymanie rodziny wnioskodawcy wiąże się z wydatkami w wysokości około 6.000 zł, które aktualnie finansowane są z pożyczek prywatnych. Również z usług profesjonalnego pełnomocnika skarżący korzysta w ramach koleżeńskiej przysługi.

Ze złożonych oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca mieszka wspólnie z konkubiną i czwórką dzieci (troje w wieku szkolnym i jedno w wieku przedszkolnym). Posiada działki gruntu w D., działki rolne w Ł. (łącznie około 7 ha), 1/2 domu (bliźniaka) oraz mieszkanie we W. - wszystkie nieruchomości objęte są egzekucją. Jako przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3.000 euro zostały wymienione samochody: Nissan Rouge, rocznik 2008 i BMW (...), rocznik 2009 - również zajęte w postępowaniu egzekucyjnym.

Jedynym źródłem dochodów rodziny, które wynoszą brutto około 2.500 zł, jest działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego.

Na wezwanie w części żądania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.), pomimo przedłużenia na wniosek terminu, nie udzielono odpowiedzi do dnia wydania niniejszego postanowienia.

Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.

Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem niezbędnego utrzymania własnej rodziny. Przytoczona wyżej regulacja stanowi bowiem odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale wręcz formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a prawo pomocy (w:) praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, "Polski model sądownictwa administracyjnego", Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2004).

Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a.

Tymczasem wnioskodawca, wezwany w oparciu o powołany wyżej przepis, nie nadesłał żadnych z wymienionych w wezwaniu z dnia 24 lipca 2013 r. dokumentów ani oświadczeń. Co istotne, termin do wypełnienia tego obowiązku został mu przedłużony z 7 do 21 dni.

Z kolei dane udzielone na urzędowym formularzu trudno uznać za wiarygodne. Przede wszystkim sprzeczne są oświadczenia wnioskodawcy, który wskazuje, że dochody z działalności gospodarczej są prawie zerowe, podając następnie, że ich średnia wysokość wynosi 2.500 zł. Przy czym należy zwrócić uwagę, że w działalności gospodarczej to nie wysokość dochodów jest wyznacznikiem rzeczywistych możliwości płatniczych przedsiębiorcy. Wartości takie, jak dochód, strata, koszty uzyskania przychodów, są ściśle związane z rozliczeniami w podatku dochodowym i nie zawsze odzwierciedlają faktyczną sytuację finansową prowadzącego działalność gospodarczą. Tym samym to przede wszystkich wartość przychodów ma znaczenie dla oceny zdolności ponoszenia kosztów sądowych przez wnioskodawcę.

Trudno dać wiarę, że cała kwota niezbędna do utrzymania rodziny pokrywana jest z prywatnych pożyczek, gdy wnioskodawca nie ma ich z czego spłacać - zgodnie z oświadczeniem, dochody są niemal zerowe lub wynoszą co najwyżej 2.500 zł.

Nie wiadomo, jak wykorzystywane są posiadane nieruchomości, zwłaszcza mieszkanie położone we W., niemalże w samym centrum miasta - skarżący pomimo wezwania nie udzielił i w tym względzie żadnej informacji. Natomiast fakt zajęcia lokalu w postępowaniu egzekucyjnym nie wyklucza pozyskiwania z niego pożytków, przykładowo poprzez wynajem.

O braku środków finansowych nie świadczą również liczne zobowiązania o znacznej wartości, które są ściągane w drodze egzekucji. Potwierdzeniem tego jest choćby fakt wysokości bieżących wydatków, jakie wnioskodawca ponosi co miesiąc.

Wobec tak wielu wątpliwości co do możliwości płatniczych wnioskodawcy nie można było uznać przedmiotowego wniosku za zasadny. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.