Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2607566

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 30 października 2018 r.
I SA/Wr 418/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (spr.).

Sędziowie WSA: Katarzyna Radom, Aleksandra Sędkowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 października 2018 r. sprawy ze skargi: W. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego: oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi W. M. T. (dalej jako: Strona skarżąca, Podatnik, Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: DIAS, Organ odwoławczy) z (...) stycznia 2018 r. nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. (dalej jako: NUS, Organ egzekucyjny) z (...) grudnia 2017 r. nr (...) w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z (...) marca 2017 r. nr (...) wystawiony przez Burmistrza S. P. (dalej jako: Burmistrz, Wierzyciel) za zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem złożonym 17 maja 2017 r. Strona skarżąca wystąpiła do NUS o umorzenie egzekucji należności pieniężnej z tytułu niezapłaconego podatku od nieruchomości za 2013 r., powołując się na zapłatę tegoż podatku za cały 2013 r. przed terminem płatności w dniu 18 marca 2013 r. W trakcie prowadzonego postępowania zainicjowanego wspomnianym wnioskiem Organ egzekucyjny uzyskał stanowisko Wierzyciela, z którego wynikało, iż na rachunek Urzędu Miasta S. P. w dniu 18 marca 2013 r. została dokonana wpłata 805,00 zł tytułem podatku od nieruchomości za 2013 r., jednakże nie od Podatnika lecz od podmiotu: A., (...) M. W wyniku przeprowadzonej przez Burmistrza weryfikacji ustalono, że wpłacający podmiot nie figuruje w ewidencji podatników podatku od nieruchomości i kwotę 805,00 zł zwrócono na rachunek, z którego dokonano wpłaty. Tym samym Wierzyciel uznał, że Strona skarżąca nie dokonała we własnym imieniu spłaty zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości wynikającego z decyzji wymierzającej wspomniany podatek. W stanowisku Wierzyciela wskazano na okoliczność wysłania dwóch upomnień do Strony skarżącej o zapłatę zaległego podatku od nieruchomości za 2013 r. wraz z odsetkami, które to upomnienia zostały przez Stronę skarżącą odebrane, jednakże zaległości nie zostały uregulowane, stąd Burmistrz wystawił tytuł wykonawczy, skierował go do egzekucji i jest on obowiązujący. Wobec przedstawionego stanowiska Wierzyciela Organ egzekucyjny postanowieniem z 13 grudnia 2017 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z 30 marca 2017 r.

Na postanowienie NUS Podatnik złożył zażalenie podnosząc, iż posiada jeden rachunek bankowy założony w 1995 r., w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą pod nazwą C., który pozostaje do dnia składania zażalenia rachunkiem osobistym Strony skarżącej, a Burmistrz zarówno przed jak i po 2013 r. nie kwestionował prawidłowości dokonywanych z tego rachunku opłat tytułem podatków. Strona skarżąca wskazała, że otrzymane od Burmistrza upomnienia uznała za pomyłkę urzędniczą, której nie udało się wyjaśnić w trakcie rozmowy telefonicznej. Podatnik potwierdził zwrot wpłaconej kwoty i wystawienie tytułu wykonawczego z 30 marca 2017 r. Zarzucił błędne ustalenie przez Wierzyciela, że wpłaty podatku nie dokonał Skarżący, lecz inny podmiot.

Zażalenie zostało rozpatrzone zaskarżonym obecnie postanowieniem z 5 stycznia 2018 r., którym utrzymane zostało w mocy rozstrzygnięcie Organu egzekucyjnego. DIAS podzielił stanowisko NUS, że wpłaty podatku od nieruchomości nie dokonał podatnik tego podatku, a skoro wpłaty dokonuje podmiot trzeci to zobowiązanie podatkowe nie wygasa. Zdaniem DIAS, skoro Strona skarżąca była świadoma zwrotu wpłaconej kwoty i otrzymała upomnienie to powinna kwestie rozliczenia podatku od nieruchomości za 2013 r. wyjaśnić z Wierzycielem przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

W skardze do tut. Sądu na postanowienie Organu odwoławczego Strona skarżąca wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego przez bezpodstawne uznanie, że przesłanka z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w Jej sprawie nie zaistniała oraz przez bezpodstawne i bezkrytyczne przyjęcie przez DIAS, że wniesiona opłata na poczet podatku od nieruchomości za 2013 r. jest opłatą wniesioną przez osobę trzecią. W uzasadnieniu skargi podniesiono brak kwestionowania przez Burmistrza dokonywanych przez Stronę skarżącą należności podatkowych właśnie z rachunku bankowego założonego przy prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą C. Zarzucono brak wyjaśnienia przez Wierzyciela kwestii, czy może prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą A. nie działa jako posłaniec W. M. T. Podatnik nie zgadza się ze stanowiskiem Organu odwoławczego, że zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. nie wygasła wskutek zapłaty, ponadto zdaniem Strony skarżącej na wygaśnięcie zaległości nie ma wpływu zwrot wpłaconej kwoty, skoro Podatnik nie miał wiedzy na temat tej okoliczności, bowiem dowiedział się o tym fakcie dopiero z momentem otrzymania tytułu wykonawczego. Zwrot wpłaconej kwoty był wadliwy, dlatego też skutki zwrotu obciążają wyłącznie Wierzyciela. Skarżący zaprzeczył by był upominany co do należności za 2014 r. i zarzucił brak ustalenia przez DIAS, czy dokonana 18 marca 2013 r. wpłata na konto Wierzyciela z tytułu podatku od nieruchomości pochodziła od Podatnika. W oparciu o treść skargi Podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia NUS i umorzenie postępowania egzekucyjnego lub zwrot sprawy do ponownego rozpoznania DIAS, a także o zasądzenie na rzecz Strony skarżącej kosztów sądowych w tym zastępstwa prawnego oraz opłaty od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko z zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej: jako p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który to przepis nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł egzekucyjny z 30 marca 2017 r. nr (...) obejmujący należność Strony skarżącej z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. w wysokości wynikającej z decyzji Wierzyciela z 4 lutego 2013 r. nr (...) wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi. Przepis art. 59 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 599) wskazuje na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadkach:

1)

jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2)

jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3)

jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4)

gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5)

jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6)

w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7)

jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8)

jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9)

na żądanie wierzyciela;

10)

w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Strona skarżąca powołuje się na zapłatę podatku od nieruchomości za 2013 r. (wynikającego ze wskazanej decyzji Burmistrza) w dniu 18 marca 2013 r., załączając na dowód polecenie przelewu, w którym jako wpłacający wskazany jest podmiot: A., (...) M. natomiast Wierzyciel (i za nim Organ egzekucyjny) stoi na stanowisku, że wskazany na dowodzie przelewu podmiot nie jest Stroną skarżącą - podatnikiem podatku od nieruchomości, a więc zasadnym jest stanowisko, że wpłaty nie dokonał podatnik podatku od nieruchomości lecz osoba trzecia. Stwierdzenie wpłaty nie przez podatnika skutkowało zwrotnym przelewem wpłaconej kwoty i uznaniem, że zobowiązanie w kwocie wynikającej z decyzji z 4 lutego 2013 r. nie wygasło. Sporne zatem jest umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - obowiązek został wykonany (wygasł) przed wszczęciem postępowania.

Odnosząc się do kwestii wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, to zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.) - dalej jako o.p., zobowiązanie podatkowe wygasa wskutek zapłaty. W przypadku dokonywania zapłaty w formie bezgotówkowej - poleceniem przelewu - datą zapłaty jest dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika stosownie do treści art. 60 § 1 pkt 2 o.p. Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą i obowiązani prowadzić księgi rachunkowe/księgę przychodów i rozchodów, co do zasady (wyjątek dotyczy mikroprzedsiębiorców) powinni dokonywać zapłaty podatku w formie polecenia przelewu - art. 61 § 1 o.p. Z przytoczonych przepisów wynika, że skutek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego powoduje wyłącznie wpłata dokonana przez podatnika co znalazło odzwierciedlenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2008 r., sygn. akt I FPS 8/07 - orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Konfrontując powyższe ze stanem faktycznym sprawy wskazać należy z jednej strony brak należytego wyjaśnienia po stronie Wierzyciela kwestii otrzymanej wpłaty. Zdaniem Sądu zawarte w dowodzie przelewu dane podmiotu dokonującego wpłaty - firma zawierająca imię i nazwisko zbieżne z danymi podatnika podatku od nieruchomości - powinny spowodować podjęcie przez Burmistrza działań zmierzających do wyjaśnienia w jakim charakterze występuje podmiot wpłacający. Zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1376 z późn. zm.) rachunki rozliczeniowe mogą być bowiem prowadzone wyłącznie dla osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, o ile posiadają zdolność prawną, osób fizycznych prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek, w tym dla osób będących przedsiębiorcami. Tym samym osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą jak na przelewie: A. to ta samą osoba, na której ciążył obowiązek podatkowy za 2013 r. i zobowiązanie z tego tytułu.

Z drugiej zaś strony z akt wynika, że Wierzyciel otrzymaną i uznaną jako nie pochodzącą od podatnika kwotę, zwrócił 16 kwietnia 2013 r. na rachunek podmiotu wpłacającego - okoliczność tę potwierdza sam Skarżący. Ponadto Podatnikowi zostały doręczone przed wszczęciem egzekucji upomnienia, z których wynikał brak uregulowania podatku od nieruchomości za 2013 r. (pierwsze w 2013 i drugie w 2014 r.), jednakże w aktach brak jest dowodu na odzew na nie Strony skarżącej. Wreszcie z danych zawartych w aktach wynika brak przekazania - po zwrocie jako nienależnej, kwoty podatku przez Stronę skarżącą. W skardze Strona skarżąca zdaje się wręcz prezentować stanowisko, iż skoro Burmistrz błędnie zwrócił Jej wpłaconą kwotę to kolejny raz nie zostanie ona przekazana:

"To, że organ zwrócił prawidłowo dokonaną zapłatę nie ma w tej sytuacji żadnego znaczenia, albowiem decyzja ta była wadliwa i tym samym jej skutki obciążają wyłącznie wierzyciela."

Tym samym jakkolwiek Wierzyciel popełnił błąd zwracając kwotę uiszczoną na poczet podatku od nieruchomości Strony skarżącej za 2013 r., to naruszającym zawarty w art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków byłoby uzyskanie przez Stronę skarżącą korzyści - wynikającej z błędu Burmistrza, w postaci braku ekonomicznego uiszczenia podatku. Mając wobec powyższego na uwadze, iż przedmiotem wniosku o umorzenie egzekucji Strona skarżąca objęła zarówno kwotę podatku, odsetki, jak również koszty egzekucyjne, Sąd oddalił skargę Strony skarżącej. Równocześnie skład orzekający stoi na stanowisku, iż obowiązek zapłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. ciąży na Stronie skarżącej wyłącznie w zakresie samego zobowiązania podatkowego (kwoty podatku). Co do kwoty odsetek i kosztów egzekucyjnych z uwagi na wskazane wcześniej zaniechania Wierzyciela w zweryfikowaniu podmiotu dokonującego wpłaty, to nie powinna ona zostać przez Stronę skarżącą uiszczona i winna zostać wzięta pod uwagę jako nienależna od Podatnika.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.