I SA/Wr 388/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2537296

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2018 r. I SA/Wr 388/18

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu - Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący wraz ze skargą wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata M. M. pełnomocnikiem z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, mieszka z żoną i trzeba córkami w mieszkaniu należącym do jego teściów. Jedyną osobą uzyskującą dochody w rodzinie wnioskodawcy jest jego żona, która zatrudniona na umowę o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.000 zł netto. Wnioskodawca natomiast pracuje dorywczo. Małżonkowie mają ustanowioną rozdzielność majątkową. Dwie z trzech córek uczęszczają do szkół -III klasy LO i w IV klasy szkoły podstawowej.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trzema córkami (ur. w 1998, 1999 i 2005 r.) i nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Członkowie jego rodziny również nie dysponują majątkiem. Uzyskiwane dochody z tytułu umowy o pracę oraz z prac dorywczych wynoszą miesięcznie 2.600-2.800 zł.

Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: opłaty za czynsz 400 zł, e/e około 200 zł, gaz w okresie grzewczym 400 zł, poza tym okresem 150 zł, telefon, telewizja i internet 180 zł. Wymieniono też zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej 5.100 zł, koszty wyżywienia i odzieży 1.000-1.200 zł wydatki na szkołę 100-200 zł, pozostałe 100 zł oraz zadłużenie wobec ZUS 4.500 zł.

Do wniosku załączono dokumenty potwierdzające ww. zadłużenia, opłaty za prąd i gaz oraz rozdzielność majątkową ustanowioną między małżonkami. Przedłożono też kopię postanowienia z 14 lutego 2018 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec wnioskodawcy.

Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych wnioskodawca oświadczył, że za lata 2016 i 2017 małżonkowie nie składali zeznań podatkowych, gdyż nie mieli przychodów podlegających opodatkowaniu, wnioskodawca nie posiada dokumentu potwierdzającego jego dochody i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Przedłożył natomiast umowę o pracę jego żony przedłużoną do 31 lipca 2018 r., z wynagrodzeniem 14.074 koron czeskich.

Wnioskodawca oświadczył też, że nie posiada rachunków bankowych, oboje z żonę nie mają samochodu ani innych środków transportu. Wydatki 5-osobowej rodziny pokrywane są z wynagrodzenia jego żony i obejmują: e/e 180-200 zł, gaz 150 zł, a w okresie grzewczym 450 zł, telewizję i internet 183 zł, telefony na kartę 120 zł, czynsz (fundusz remontowy, woda, odpady komunalne) 450 zł, środki higieny 200 zł, żywność 700 zł, wydatki na szkołę 100 zł, odzież, obuwie 150-200 zł. W przypadku braku środków na bieżące potrzeby małżonkowie posiłkują się pożyczkami od rodziców żony, które są spłacane z kolejnych wypłat.

Bez odpowiedzi pozostało drugie wezwanie skierowane do wnioskodawcy - do złożenia oświadczenia co do źródeł finansowania profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu podatkowym oraz ponowne wezwanie do przedłożenia wydruków historii rachunków bankowych należących do żony.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowego wniosku nie można było uwzględnić.

Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, czyli w zakresie całkowitym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Podkreślenia wymaga, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Przy czym to w interesie wnioskodawcy jest wykazanie powyższych przesłanek w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane.

Zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawca nie ujawnił wszystkich danych, które kształtują jego możliwości płatnicze, a jego oświadczenia również budzą wątpliwości.

Z udostępnionych danych wynika, że dochody z umowy o pracę żony wnioskodawcy wynoszą około 2.300 zł. Nadto wnioskodawca z prac dorywczych uzyskuje około 600-800 zł. Uwzględniając fakt, że zadeklarowane bieżące wydatki w budżecie domowym wynoszą około 2.200-2.600 zł, całość dochodów rodziny przeznaczana jest na pokrycie tych wydatków. Dodać wypada, iż należało także mieć na uwadze koszty dojazdów do pracy i do szkoły, nieujęte w zestawieniu miesięcznych wydatków, a jednak żona wnioskodawcy jest zatrudniona w Czechach, a córki uczęszczają do szkół (do akt sprawy złożono zaświadczenie o uczęszczaniu średniej córki do szkoły średniej).

Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że małżonkowie przez dwa poprzednie lata nie składali zeznań podatkowych, gdyż nie uzyskiwali przychodów do opodatkowania.

Istotne jest to, iż oboje małżonkowie byli zastępowani przez adw. M. M. w postępowaniach podatkowych, na etapie odwoławczym, od kwietnia 2017 r. Jednakże pomimo wezwania wnioskodawca nie udzielił wyjaśnień co do źródeł finansowania tego pełnomocnika.

Nie odniósł się także do nałożonego obowiązku przedłożenia wydruków historii rachunków bankowych należących do jego żony, co pozwoliłoby zweryfikować oświadczenie o braku jakichkolwiek oszczędności.

Odnosząc się do oświadczenia o rozdzielności majątkowej małżonków zaznaczyć trzeba, że w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność ta pozostaje bez znaczenia. Małżonkowie mają bowiem obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Chodzi tutaj nie tylko o wsparcie w utrzymaniu, ale także w przypadku obowiązku ponoszenia zobowiązań publicznych.

Jakkolwiek znane jest referendarzowi z urzędu, iż wnioskodawca, a także jego żona są stronami w sumie w dziesięciu sprawach toczących się w tutejszym Sądzie, a wpisy od skarg w tych sprawach zostały wyznaczone na łączną kwotę 10.259 zł, to jednak aby dokonać oceny, czy faktycznie wnioskodawca nie ma jakichkolwiek środków na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie, czy też przynajmniej w części byłby w stanie partycypować w ich ponoszeniu, konieczne jest ustalenie całokształtu okoliczności dotyczących jego możliwości płatniczych.

Tak zajęte stanowisko podyktowane jest tym, że przyznanie prawa pomocy jest równoznaczne z przerzuceniem ponoszenia kosztów postępowania w sprawie wnioskodawcy na Skarb Państwa. Koszty sądowe stanowią formę daniny publicznej, daniny takie z kolei - zgodnie z konstytucyjnie wyrażoną zasadą - każdy jest obowiązany ponosić (art. 84 Konstytucji). W istocie, każdy też ma konstytucyjnie zapewnione prawo do obrony swoich praw przed sądem, dlatego też w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczne jest wyważenie pomiędzy tymi dwoma regułami na podstawie rzetelnie ustalonych rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy.

Mając zatem na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.