Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1678457

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 13 kwietnia 2015 r.
I SA/Wr 2510/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

Wraz ze skargą na wyżej oznaczoną decyzję skarżący, działając przez radcę prawnego, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania wskazał, że nie posiada środków na uiszczenie opłaty sądowej, z powodu choroby oraz braku wolnych miejsc pracy w jego okolicy nie uzyskuje żadnych dochodów, w utrzymaniu pomaga mu żona, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej, bez zatrudnienia nie może zaciągnąć kredytu, natomiast jego nieruchomość (dom o powierzchni około 600 m2) jest zajęta przez komornika na poczet spłaty kredytu w kwocie około 1.000.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał wnioskodawca, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe dzięki pomocy finansowej żony w kwocie 600 zł miesięcznie.

Z dokumentów przesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący posiada gospodarstwo rolnego (o powierzchni ogólnej 10,79 ha), którego dochodowość roczna wynosi 13.223,22 zł. Wskazał jednak, że nie osiąga realnych dochodów z tego gospodarstwa, gdyż zajmuje się hodowlą rzadkich gatunków zwierząt hodowlanych, na które w Polsce nie ma dostatecznego popytu. Podał, że nie korzysta z pomocy społecznej oraz nie posiada żadnego rachunku bankowego, ani lokaty terminowej. Natomiast środki na opłacenie usług radcy prawnego wygospodarował kosztem zakupu odzieży i środków żywnościowych koniecznych dla utrzymania rodziny.

Postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik strony wniósł sprzeciw, w treści którego zawarła polemikę z orzeczeniem referendarza. Wskazał, że w przypadku rozdzielności majątkowej obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny dotyczy jedynie dzieci, nie zaś małżonków. Ponadto z uwagi na rozdzielność majątkową żona skarżącego nie ma obowiązku informować go o swoich dochodach i źródłach tych dochodów.

Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 391 zł.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270.; dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" (w:) praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.

Mając na uwadze powyższe, Sad uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazywał, iż jest bezrobotny. W konsekwencji nie może zaciągnięć kredytu. Ponadto posiada nieruchomość, która jest zajęta przez komornika na poczet spłaty kredytu w kwocie około 1.000.000 zł. Co miesiąc otrzymuje od żony pomoc finansową w kwocie 600 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że w małżeństwie ustanowiono ustrój rozdzielności majątkowej, a małżonkowie prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że w sprawie nie ma znaczenia powoływana przez stronę rozdzielność majątkowa, czy prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm., dalej: k.r.o.) regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o.). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., II CZ 80/89, Lex nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., I CZ 37/67, Lex nr 6155, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl). Małżonkowie są także zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2009 r., I FZ 216/09, Lex nr 552212). Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe. Dlatego też, również w razie zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej małżonkowie nadal zobowiązani są do zaspokajania potrzeb innych członków rodziny. Takie ukształtowanie relacji majątkowych nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych, na co niejednokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 r., II FZ 273/10). Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy niezbędne.

Ponadto z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżącego utrzymuje jego żona. Posiada więc ona dochód, którego wysokości skarżący nie podaje, powołując się na rozdzielność majątkową oraz fakt prowadzenia odrębnego gospodarstwa.

W tym stanie rzeczy, Sąd nie mógł obiektywnie ocenić realną sytuację majątkową i finansową skarżącego. Niemożliwe więc było z tego powodu przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Oprócz tego należy zauważyć, że skarżący posiada gospodarstwo rolne, z którego dochodowość roczna za 2013 r. wynosi 13.223,22 zł. Jak wyjaśnił skarżący, z ww. gospodarstwa rolnego nie osiąga dochodów, gdyż zajmuje się hodowlą rzadkich gatunków zwierząt hodowlanych, na które w Polsce nie ma dostatecznego popytu. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący nie przedstawił jednak żadnych dowodów. Istnieje więc możliwość, że z ww. gospodarstwa skarżący w rzeczywistości czerpie korzyści, których nie chce ujawnić.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.