Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 76783

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) we Wrocławiu
z dnia 20 lutego 2002 r.
I SA/Wr 1814/99

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2002 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia 10 czerwca 1999 r. Nr […] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 1996 r.

oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 24 lutego 1999 r. H. P. zwróciła się do Urzędu Skarbowego w L. z wnioskiem o umorzenie odsetek w kwocie 13.639,10 zł od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za 1996 r. Uzasadniając wniosek podała, iż przedmiotowe odsetki zostały naliczone w decyzji, którą rozłożono na raty zaległość w podatku od towarów i usług za 1996 r. w wysokości 9.693 zł. Wywodziła, iż po wniesieniu przez nią skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Izby Skarbowej z dnia 3 lutego 1997 r. Nr […] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku VAT, na jej wniosek Sąd postanowieniem z dnia 12 stycznia 1998 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Natomiast w dniu 20 listopada 1998 r. otrzymała wyrok oddalający skargę, a zatem załatwienie sprawy w tak długim terminie nie było przez nią zawinione, zaś naliczonych odsetek nie jest w stanie spłacić z przyczyn znanych już urzędowi.

Urząd Skarbowy w L. decyzją z dnia 23 marca 1999 r. Nr […] wydaną na podstawie art. 67 § 1 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) nie uwzględnił przedmiotowego wniosku. W uzasadnieniu decyzji przytoczył brzmienie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej i wskazał na jego uznaniowy charakter, akcentując jednocześnie wyjątkowość instytucji umorzenia, która stanowi wyłom w powszechnej zasadzie opodatkowania i równości podatników wobec prawa podatkowego. Wskazał organ podatkowy I instancji, iż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu artykułami przemysłowymi, która stanowi określone źródło dochodów. Natomiast z protokołu o stanie majątkowym wynika, iż zajmuje ona dwa pokoje w będącym własnością rodziców sześciopokojowym domu i nie jest obciążona obowiązkiem utrzymania osób trzecich. Wobec tego do jej dyspozycji pozostają środki uzyskane z działalności gospodarczej. Wskazał też, że decyzją tegoż urzędu podatniczka posiada możliwość spłaty zaległości podatku od towarów i usług za 1996 r. wraz z odsetkami w 18 ratach. W związku z tym, zdaniem Urzędu Skarbowego, udzielona już podatniczce ulga stanowi dostateczną pomoc organu podatkowego w wywiązaniu się z obowiązku wobec budżetu.

W odwołaniu od powyższej decyzji H. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponawiając zarzuty i argumenty zawarte we wniosku. Dodatkowo podniosła, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej, na dowód czego wskazała na osiągnięty przez siebie dochód w 1998 r. oraz na kwoty miesięcznych rat podatku i odsetek za zwłokę. Izba Skarbowa w W. Ośrodek Zamiejscowy w L. decyzją z dnia 10 czerwca 1999 r. Nr […] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia odwołując się do treści art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdziła, iż nie dopatrzono się w sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniającego umorzenie odsetek za zwłokę. W ocenie organu odwoławczego ważny interes podatnika, którym jest niepłacenie odsetek za zwłokę jest sprzeczny z interesem publicznym, w imię którego organy podatkowe winny egzekwować od podatników obowiązek płacenia podatków. Zwrócił uwagę na to, że podatnik wnosząc skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego winien liczyć się z możliwością podjęcia w późniejszym czasie rozstrzygnięcia nie uwzględniającego skargi oraz koniecznością poniesienia w tym przypadku wszelkich skutków prawnych wynikających z niezapłacenia należności podatkowej w terminie. Odnosząc się do argumentów dotyczących sytuacji finansowej podatniczki organ II instancji stwierdził, iż podane przez nią informacje są niepełne, gdyż analiza posiadanych przez Urząd Skarbowy dokumentów wykazała, że poza dochodami osiąganymi przez podatniczkę, dochody osiąga również jej mąż, który od 1997 r. prowadzi samodzielną działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej w zakresie stolarstwa i małżonkowie w latach 1997-1998 skorzystali ze wspólnego opodatkowania, składając zeznanie podatkowe PIT-33, którego to faktu podatniczka nie ujawniła.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której H. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż pozostaje w separacji z mężem, od stycznia 1999 r. jest na utrzymaniu rodziców, pobierających renty rolnicze. Rodzice są w podeszłym wieku, wymagają opieki i jej pomoc finansowa była rodzicom niezbędna, wobec tego nie mogła zgromadzić żadnych oszczędności.

Izba Skarbowa odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368), powołany został do badania legalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 22 ust. 2-3 ustawy o NSA.

W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o NSA, skarga podlegała oddaleniu.

Na podstawie art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Przesłanką zastosowania przedmiotowej ulgi jest interes podatnika. Nie każdy jednak "interes" podatnika może w takich sytuacjach podlegać ochronie skoro ustawodawca mówi o zagrożeniu ważnego interesu.

W rozpoznawanej sprawie argumenty przemawiające za odmową umorzenia odsetek od zaległości podatkowej zostały podane przez organ, zwłaszcza II instancji, w sposób prawidłowy, w ramach wyczerpującego uzasadnienia jego decyzji.

Oceniając sposób w jaki nastąpiło rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie uwzględnienia ważnego interesu podatnika i mając na uwadze jego obowiązki wobec budżetu Państwa, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa.

Zaskarżonej decyzji, a także decyzji jej poprzedzającej nie można bowiem postawić zarzutu, że swobodne uznanie organu podatkowego przekształciło się w uznanie dowolne.

Użyte przez ustawodawcę w przepisie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej pojęcia nieostre oraz sformułowanie "może" stanowi, że decyzje w sprawie umorzenia zaległości podatkowych oraz odsetek od tychże zaległości są decyzjami uznaniowymi tzn. pozostawiającymi organom podatkowym możliwość wyboru konsekwencji prawnej. Poza koniecznością wniosku o umorzenie zaległości podatkowej pochodzącego od podatnika oraz wykazania ważnego interesu podatnika, wskazany przepis ani inne postanowienia Ordynacji podatkowej nie zawierają żadnych dodatkowych przesłanek, którymi organy podatkowe miałyby się kierować załatwiając sprawy tego rodzaju. Jeżeli zatem postępowanie dowodowe - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to samo wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy i w jakim stopniu umorzyć zaległość podatkową lub odsetki od zaległości podatkowej, wobec braku dających się zobiektywizować kryteriów normatywnych, jest natury słusznościowej, która uchyla się spod kontroli Sądu.

Instytucja umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę jest przepisem o charakterze wyjątkowym, pozwala ona bowiem organom podatkowym umorzyć zaległości podatkowe lub odsetki tylko w przypadkach wyjątkowych, uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Ocenę, czy istnieją przesłanki do zastosowania tej instytucji ustawodawca pozostawił organom podatkowym. Ten uznaniowy charakter rozstrzygnięcia nie przekreśla jednak zasady, że uznanie jest ograniczone w tym wypadku dyrektywami ustawowymi nakazującymi organom skarbowym rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia występowania lub braku w konkretnym wypadku ważnego interesu podatnika, który uzasadniałby umorzenie zaległości lub odsetek od zaległości podatkowej. W przypadku instytucji umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek od niej, w orzecznictwie stwierdza się, że ma ona charakter instytucji nadzwyczajnej, a zatem przesłanki warunkujące jej zastosowanie muszą być również wyjątkowe. Nie można bowiem z instytucji umorzenia zaległości podatkowej czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty podatku (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1994 r., SA/Gd 1071/93).

W niniejszej sprawie zdaniem organów podatkowych skarżąca nie wykazała przesłanek, które z uwagi na nadzwyczajny ich charakter przemawiałyby za umorzeniem odsetek od zaległości podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy podatek powinien, czy też nie powinien być umorzony. Ocenia jedynie prawidłowość rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez organy podatkowe. W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że Sąd nie dopatrzył się, aby rozstrzygnięcia organów podatkowych nosiły znamiona dowolności i wykraczały poza ramy uznania administracyjnego.

Argumenty, na które powołuje się skarżąca były oceniane przez organy podatkowe i nie muszą skutkować obowiązkiem umorzenia odsetek od zaległości. Nie stanowią one o ważnym, uzasadnionym interesie podatnika lub interesie publicznym, o którym mowa w cytowanym przepisie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej.

Z tych też względów stwierdzić należy, że organy podatkowe w sposób prawidłowy, zgodny z zasadą swobodnej a nie dowolnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej), oceniły, iż sytuacja finansowa oraz rodzinna skarżącej nie różni się w sposób szczególny od sytuacji materialnej innych podatników, a tym samym, że brak jest szczególnych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie ważnego interesu podatnika uzasadniającego umorzenie odsetek.

W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) - należało orzec jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.