Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1623175

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 12 stycznia 2015 r.
I SA/Wr 1736/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Michał Kazek (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku adwokata S.K. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w sprawie ze skargi F. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia odmówić przyznania adwokatowi S. K. kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

W sprawie, prawomocnym postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał F.S. prawo pomocy w zakresie obejmującym również ustanowienie adwokata.

Okręgowa Rada Adwokacka we W. wyznaczyła stronie skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata S.K.

Ustanowiony z urzędu adwokat reprezentował skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji prowadzącym do wydania przez Sąd w dniu 4 listopada 2014 r. wyroku oddalającego skargę na wyżej oznaczoną decyzję w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Do protokołu rozprawy z dnia 4 listopada 2014 r. występujący z urzędu adwokat złożył wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części.

Postanowieniem referendarskim z dnia 6 listopada 2014 r. przyznano wyznaczonemu z urzędu adwokatowi z kasy Sądu wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji.

W dniu 29 grudnia 2014 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe adwokata działającego w sprawie w imieniu skarżącego z urzędu z dnia 23 grudnia 2014 r. W jego treści zawarł on wniosek "o zasądzenie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu drugoinstancyjnym." W załączeniu do tego pisma przesłano egzemplarz opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 4 listopada 2014 r. oraz dowód jej nadania na adres skarżącego.

Uzasadnienie prawne

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Natomiast na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn.: w Dz. U. z 2014 r. poz. 635 z późn. zm., dalej powoływana jako ustawa - Prawo o adwokaturze) koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa, a szczegółowe zasady ponoszenia tych kosztów, z uwzględnieniem sposobu ustalania tych kosztów, wydatków stanowiących podstawę ich ustalania oraz maksymalnej wysokości opłat za udzieloną pomoc Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej (ust. 2 art. 29 ustawy - Prawo o adwokaturze).

W tym miejscu powołać należy unormowanie § 20 - wydanego na podstawie wyżej wskazanej delegacji - rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: w Dz. U. z 2013 r. poz. 461 - dalej Rozporządzenie), na mocy którego wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W postanowieniu z dnia 14 października 1998 r. (sygn. akt II CKN 687/98, opubl. w OSNC z 1999 r. Nr 3, poz. 63) Sąd Najwyższy, orzekając na podstawie, analogicznego do powołanego wyżej przepisu rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr 154, poz. 1013), wyraził pogląd, zgodnie z którym oświadczenie to jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca adwokata lub radcy prawnego nie została wynagrodzona, a zatem, iż zachodzi podstawa poniesienia kosztów z tego tytułu przez Skarb Państwa. Stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w powołanym orzeczeniu z dnia 14 października 1998 r. zasługuje na pełną aprobatę na gruncie aktualnych uregulowań prawnych z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego.

Oświadczenie się przez adwokata w przedmiocie zapłacenia opłaty za zastępstwo prawne w całości lub w części w treści skierowanego do Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy jest wymogiem ustanowionym w przepisie powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej (§ 20 Rozporządzenia). Niezastosowanie się do jednoznacznie brzmiącej dyspozycji normy prawnej, wynikającej m.in. z wyżej powołanego przepisu rozporządzenia, wywołuje skutek prawny w postaci pozbawienia jej adresata (adwokata) świadczenia pieniężnego, dla którego uzyskania wprowadzono między innymi przedmiotowy warunek. Rygoryzm, z jakim traktowane jest spełnienie ustanowionych dla rozpatrywanego wniosku w cytowanych przepisach prawa wymogów, znajduje usprawiedliwienie w fakcie, iż kwota wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, ustanowionego z urzędu, obciąża Skarb Państwa. Natomiast wszelkie wydatki czynione z tego źródła winny być dokonywane - z uwagi na dbałość o stan finansów publicznych - ze szczególną ostrożnością, tj. jedynie w następstwie spełnienia wszystkich przewidzianych powszechnie obowiązującym prawem przesłanek. W rozpoznawanej sprawie zastrzeżenie to przekłada się na obwarowanie spełnienia świadczenia pieniężnego na rzecz profesjonalnego pełnomocnika warunkiem wykonania dyspozycji adresowanych doń norm prawnych, odkodowanych z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, w tym również przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy.

Poniesienia przez budżet Państwa wydatku na pokrycie kosztu zastępstwa prawnego na zasadzie prawa pomocy przyznanego przez referendarza sądowego w sytuacji, gdy pomoc ta została w całości lub w części opłacona przez reprezentowaną stronę, nie można pogodzić z wywiedzionymi wyżej zasadami troski o stan finansów publicznych. Akceptacja takiego stanu rzeczy prowadziłaby bowiem do powstania po stronie pełnomocnika możliwości uzyskania podwójnej korzyści - w części wypłaconej z budżetu Państwa kosztem ogółu obywateli, na których przełożony zostałby ciężar finansowania tego nieuzasadnionego przysporzenia.

Zdaniem referendarza sądowego wymóg złożenia przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) - wykonującego zawód zaufania publicznego - oświadczenia w przedmiocie zapłacenia w całości lub w części opłaty za zastępstwo prawne bez konieczności wykazania czy uprawdopodobnienia przezeń w jakikolwiek sposób tej okoliczności, winien być przestrzegany bezwarunkowo, z wykluczeniem możliwości jego wyinterpretowania z okoliczności towarzyszących przyznaniu prawa pomocy, z charakteru pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu oraz treści innych wniosków tego pełnomocnika.

Na marginesie wskazać winno się, że powyższa konstatacja znajduje również uzasadnienie w fakcie złożenia pisma zawierającego rozpatrywany wniosek przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), od którego - z racji jego zawodowej znajomości regulacji postępowania sądowoadministracyjnego - oczekuje się realizacji przy podejmowaniu każdej czynności procesowej dyspozycji wyrażonych w stosownych przepisach prawa procesowego, bez konieczności wzywania do uzupełnienia braków, wynikających z niezastosowania odpowiednich regulacji. Stwierdzenie to jest usprawiedliwione również faktem, iż reguły wynagradzania adwokata za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy zostały ustalone przez Ministra Sprawiedliwości w Rozporządzeniu wydanym na podstawie delegacji wyrażonej w art. 29 ust. 2 wyżej powołanej ustawy - Prawo o adwokaturze, zgodnie z ustalającym jedynie stosunek, jaki zachodzi między Skarbem Państwa a instytucją adwokatury po wyznaczeniu adwokata do udzielenia pomocy prawnej z urzędu, generalnym założeniem ustawowym, sformułowanym w art. 29 ust. 1 ustawy - Prawa o adwokaturze, a które to uregulowania osoba wykonująca zawód adwokata jest obowiązana mieć na uwadze przy podejmowaniu czynności procesowych w postępowaniu przed sądami.

Należy przy tym stwierdzić, iż niezłożenie przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) oświadczenia w przedmiocie zapłaty żądanych kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w całości lub w części nie stanowi braku formalnego pisma, lecz jest brakiem w zakresie uzasadnienia wniosku, toteż nie podlega on uzupełnieniu w trybie art. 49 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie wniosku jest jego materialnym elementem. Zawierać powinno argumenty przemawiające za uwzględnieniem żądania. Oświadczenie, o jakim mowa w powołanym przepisie Rozporządzenia, stanowi materialny i konstrukcyjny element wniosku (jego uzasadnienia) o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż wystąpienie okoliczności w nim przewidzianych: zapłata w całości lub w części należnych kwot, powoduje odmowę ich zasądzenia albo zasądzenie ich w części.

Powyższe stanowisko zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2005 r. sygn. akt II FZ 625/05 (niepublikowane) uznając, iż treść § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a w szczególności użyte wyrażenie "powinien zawierać", nie pozostawia wątpliwości, że oświadczenie, o którym mowa w cytowanym powyżej przepisie, jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Sąd administracyjny drugiej instancji wskazał również, iż oświadczenie to nie jest elementem formalnym wniosku, ale stanowi zasadniczy składnik uzasadnienia tego wniosku. Analogiczny pogląd wyrażony został także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2006 r. (sygn. akt II FSK 862/05, Lex nr 242945) oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2005 r. (sygn. akt III SA/Gd 373/04, Lex nr 235283).

Wobec nie wykonania ciążącego na występującym w sprawie profesjonalnym pełnomocniku obowiązku w zakresie obligatoryjnego elementu uzasadnienia wniosku z dnia 23 grudnia 2014 r. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu referendarz sądowy stwierdził, iż wniosek ten podlegał oddaleniu jako nieuzasadniony.

Z tych względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów prawa oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.