Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 1 kwietnia 2008 r.
I SA/Wr 1290/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 10 września 2007 r. w sprawie ze skargi R. B. P.H.U. "A" w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za luty i marzec 2003 r. postanawia:

I.

przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej 200 (słownie: dwieście) zł;

II.

odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

W stanie faktycznym sprawy, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 5.496 zł skarżący R. B. wniósł o zwolnienie od uiszczenia powyższego wpisu twierdząc, że nie posiada majątku ruchomego, ani nieruchomego oraz nie dysponuje środkami pieniężnymi, które pozwalałyby na jego uiszczenie. Z dokumentów przełożonych na wezwanie Sądu wynikało, że wnioskodawca za rok 2005 r. osiągnął dochód w wysokości (...) zł, przychód za rok 2006 wyniósł (...) zł ze stratą w kwocie (...) zł, zaś w okresie od stycznia do lipca 2007 r. uzyskał dochód w wysokości (...) zł W nawiązaniu do ponoszonych wydatków skarżący podniósł, iż miesięcznie ponosi koszty utrzymania 3-osobowej rodziny w kwocie 1.909,63 zł. Wydatek ten w trakcie roku szkolnego powiększony jest dodatkowo o kwotę 315 zł, w związku z uczęszczaniem młodszej córki na ognisko muzyczne i angielski. Wnioskodawca przedłożył również tytuły wykonawcze potwierdzające zajęcie rachunków bankowych oraz wyciągi z tych rachunków.

Postanowieniem z dnia 10 września 2007 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej 1.000 zł.

W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżący podniósł, że jego sytuacja majątkowa od momentu wydania tego postanowienia pogorszyła się w związku z koniecznością zlikwidowania prowadzonej działalności gospodarczej. (...).

Postanowieniem z dnia 22 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie powyżej 1.000 zł, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie mu prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Argumentując swoje żądanie skarżący wywodził, że dochody uzyskane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w poprzednich latach - wbrew stanowisku Sądu - nie były duże i uniemożliwiały poczynienie oszczędności. Skarżący stwierdził przy tym, że utrzymanie w mocy postanowienia wydanego wskutek wadliwej oceny jego sytuacji majątkowej pozbawi go możliwości dochodzenia swoich praw przed Sądem.

Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I FZ 621/07) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd nie podjął czynności zmierzających do takiego wyjaśnienia podnoszonych przez stronę okoliczności, które umożliwiłyby rzetelną ocenę jej możliwości płatniczych.

Realizując zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte ww. postanowieniu, zarządzeniem z dnia (...) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wezwał skarżącego do - szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, podania informacji o aktualnych źródłach i wysokości dochodu osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, informacji o wykształceniu oraz wyuczonym zawodzie żony skarżącego, a także, do wskazania - czy skarżący korzysta z pomocy społecznej lub innych form wsparcia państwowego.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżący podał, że na utrzymanie wydaje średnio kwotę 1.647,22 zł miesięcznie. Wskazał przy tym, iż w kosztach utrzymania partycypują jego krewni. Skarżący przedstawił nadto decyzję PUP z której wynika, że z dniem (...) uzyskał on status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku w kwocie (...) zł miesięcznie. Nadto, skarżący przedstawił decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego w kwocie (...) zł. Podniósł również, że otrzymuje zasiłek rodzinny w kwocie (...) zł.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Rozpoznając na obecnym etapie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie, Sąd miał na uwadze stanowisko oraz zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 16 stycznia 2008 r., uchylającym poprzednio wydane postanowienie o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł, i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania.

Realizując te zalecenia, Sąd wezwał skarżącego do - szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, podania informacji o aktualnych źródłach i wysokości dochodu osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, informacji o wykształceniu oraz wyuczonym zawodzie żony skarżącego, a także, do wskazania - czy skarżący korzysta z pomocy społecznej lub innych form wsparcia państwowego.

Przedłożone przez skarżącego dokumenty uzasadniały - w ocenie Sądu - twierdzenia strony co do jej trudnej sytuacji materialnej w stopniu pozwalającym na przyznanie prawa pomocy, jakkolwiek w zakresie węższym w porównaniu z tym o jaki wnioskowała strona. Nawiązując do wniosku, skarżący domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. W kontekście tym należy podnieść, iż zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; zwana dalej u.p.s.a.) prawo pomocy jest przyznawane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W ocenie Sądu, skarżący ww. przesłanki nie wykazał, albowiem, pomimo wezwania Sądu, skarżący nie udokumentował faktu, iż obecnie pozostaje jedynym żywicielem rodziny. W szczególności, za dowód taki nie mogą być uznane same twierdzenia skarżącego (tj. nie poparte stosownym zaświadczeniem z PUP-u), że jego żona jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Wskazana okoliczność poddała w wątpliwość kwestię rzeczywistych możliwości płatniczych strony, w tym zwłaszcza wysokość środków pieniężnych jakie co miesiąc pozostają do jej dyspozycji. Tytułem przypomnienia należy wskazać, iż zgodnie z twierdzeniami strony - źródło utrzymania trzyosobowej rodziny stanowią - zasiłek dla bezrobotnych otrzymywany przez skarżącego z PUP-u w kwocie (...) zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie (...) zł, zasiłek rodzinny w wysokości (...) zł, a nadto, pomoc finansowa ze strony najbliższej rodziny. Tymczasem, z analizy sytuacji majątkowej strony wynika, iż skarżący ponosi koszty utrzymania w wysokości przekraczającej kwotę środków pieniężnych jakie - co miesiąc - pozostają do jego dyspozycji. Okoliczność ta poddaje w wątpliwość twierdzenia strony co do deklarowanej przez nią sytuacji materialnej. Tym bardziej jeżeli zważyć, iż skarżący nie wykazał - czy, oraz w jakim stopniu w kosztach utrzymania jego najbliższych (żony oraz dziecka w wieku szkolnym) istotnie partycypują pozostali członkowie rodziny. Ogólnikowe twierdzenia skarżącego, iż korzysta on ze wsparcia finansowego ze strony krewnych nie dawały odpowiedzi - czy pomoc ta ma charakter doraźny, czy stały, a nadto, jaka część domowego budżetu jest de facto zasilana ze środków pieniężnych pochodzących od rodziny. Z tych względów, przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego Sąd wziął pod rozwagę wysokość ponoszonych przez niego wydatków, które - co warto odnotowania - przy deklarowanych przez stronę dochodach w kwocie (...) zł (na kwotę tę składają się: zasiłek dla bezrobotnych, dodatek mieszkaniowy oraz zasiłek rodzinny) wynoszą (...) zł.

Jednocześnie, biorąc pod uwagę udokumentowane przez skarżącego trudności finansowe, istniejące na dzień rozpoznawania niniejszego wniosku, Sąd uznał, iż aktualna sytuacja majątkowa skarżącego uzasadniała częściowe zwolnienie skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Są ważył przy tym, by ciężar nałożonego w tym względzie obowiązku częściowego uiszczenia wpisu od skargi nie stanowił w domowym budżecie strony uszczerbku dla utrzymania koniecznego jej i najbliższych. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż przyznanie skarżącemu zwolnienia od wymaganego wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 200 zł stanowić będzie obciążenie, które leży w granicach możliwości płatniczych strony. Decyzję Sądu w tym zakresie uwzględniały z jednej strony relatywnie wysokie dochody jakie skarżący osiągnął w latach ubiegłych, z drugiej zaś, niewątpliwe pogorszenie się jego sytuacji materialnej, ocenianej na dzień rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie bez znaczenia pozostawała także ilość skarg, jakie skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i związany z tym faktem obowiązek ich opłacenia.

Pogłębiona analiza sytuacji materialnej skarżącego uzasadniała - w ocenie Sądu - stanowisko, iż kwota 200 zł (od uiszczenia której skarżący nie uzyskał zwolnienia) nie będzie dla niego nadmiernym obciążeniem finansowym, także przy uwzględnieniu obowiązku uiszczenia wielokrotności tej kwoty w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 1291/07-1293/07 (gdzie skarżący również uzyskał zwolnienie od obowiązku opłacenia skargi w zakresie przekraczającym kwotę 200 zł). Z tych względów, odmowa zwolnienia skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości nie naruszy - w przekonaniu Sądu - szeroko pojętego prawa do Sądu, które - w stanie faktycznym sprawy - zostało zagwarantowane skarżącemu w granicach wynikających z twierdzeń strony, a ocenianych w powiązaniu z dokumentacją przedłożoną na ich poparcie.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.