Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1274154

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 10 stycznia 2013 r.
I SA/Wr 1158/12
Wadliwe przeprowadzenie postępowania.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca).

Sędziowie WSA: Barbara Ciołek, Ewa Kamieniecka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. J. i J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) czerwca 2012 r. nr (...) w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r.

I.

oddala skargę;

II.

przyznaje adwokatowi A. S-G od Skarbu Państwa - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...).06.2012 r. r. (nr (...)) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania J. J. i J. J., od decyzji Burmistrza S. z dnia (...).02.2012 r. (nr (...)) w przedmiocie ustalenia podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2012 r. w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 275 zł - uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Wskazaną przed chwilą decyzją z dnia (...).02.2012 r. Burmistrz S. ustalił skarżącym wysokość podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2012 r. w postaci łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 275 zł. Opodatkowaniem objęto: w przypadku podatku od nieruchomości - budynki mieszkalne o powierzchni użytkowej 176 m2 oraz komórki o powierzchni użytkowej 27 m2. W przypadku podatku rolnego - grunty rolne zabudowane (użytki rolne) - o powierzchni 0,2000 ha. Przy wymiarze podatku od nieruchomości zastosowano stawki podatkowe określone Uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia 23 listopada 2011 r. Nr 109/11 w sprawie stawek podatku od nieruchomości.

W odwołaniu skarżący podnieśli, że w decyzji wymiarowej przyjęto do opodatkowania błędną wielkość areału, jak również nie uwzględniono, że komórka i część stodoły przeznaczone są do rozbiórki, gdyż grozi im zawalenie, a samą decyzję wydano z naruszeniem pięciu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...).06.2012 r. (powołaną), uchyliło decyzję gminnego organu podatkowego w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jako podstawę decyzji Kolegium wskazało przepis art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. - zwanej dalej "O.P.")

Organ odwoławczy uzasadnił, że Burmistrz S. z naruszeniem art. 165 § 2 i § 5 pkt 1 O.P. nie wydał i nie doręczył postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania, jak również niezgodnie z art. 200 § 1 i § 2 pkt 1 tej ustawy odstąpił od wyznaczenia siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. W sytuacji bowiem, gdy wymiaru podatku organ pierwszej instancji dokonywał także z uwzględnieniem innych danych, aniżeli pochodzące z informacji przedłożonej przez podatników, to przeprowadzenie postępowania dowodowego z udziałem stron było konieczne. Nadto Kolegium wytknęło, że decyzja pierwszoinstancyjna nie zawierała prawidłowo wskazanej podstawy prawnej oraz (w istocie) uzasadnienia faktycznego i prawnego, co stanowiło o naruszeniu art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 O.P. Kolegium nakazało wyeliminować stwierdzone uchybienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podnieśli, że zaskarżona decyzja, jak to ujęto, "godzi w wyroki NSA i w wykładnię WSA z dnia 8 VI 2010 Sygn. akt II SA/Wr 2652/2001 - też z dnia 6.VIII.12 nie wykonane przez SKO i burmistrza gminy S." Zarzucono, że podatki zostały naliczone w nieprawidłowej wysokości, co jest akceptowane przez Burmistrza i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którzy do 6 sierpnia 2012 r. pozostają w bezczynności, jak wskazano: "wobec wyroków NSA". Ponadto wskazano, że "Burmistrz i SKO nie mają prawa dalej naruszać własności skarżących - nie ustalając zniszczonych znaków granicznych".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę oraz zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji, nie wskazało organowi pierwszej instancji, w jaki sposób (prawidłowo) należy dokonać wymiaru zobowiązania podatkowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przede wszystkim trzeba podkreślić, że przedmiotem skargi do Sądu była kasacyjna decyzja podatkowego organu drugiej instancji, podjęta w oparciu o przepis art. 233 § 2 O.P., według którego, organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Powołany obok art. 233 § 2 stanowi swego rodzaju wyłom w przyjętej, także w Ordynacji podatkowej, konstrukcji postępowania odwoławczego, którego celem jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ podatkowy (wyrok NSA z dnia 18 maja 2000 r., sygn. akt III SA 1081/99, niepubl.). Decyzję kasacyjną przewidzianą we wskazanym unormowaniu, organ podatkowy wydaje tylko wówczas, gdy jego zdaniem organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 229 Ordynacji, to jest przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego (albo zlecenia jego przeprowadzenia organowi, który wydał decyzję).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania cytowanego art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. Należy bowiem zauważyć, że według art. 192 O.P., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Z przepisu tego wynika, że zebrane w postępowaniu wyjaśniającym dowody, tylko wtedy będą mogły stanowić podstawę do ustalenia stanu faktycznego, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do nich. Zaniedbanie tego obowiązku powoduje, że dowody, co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się, są bezwartościowe i nie mogą być wykorzystane do udowodnia jakiejkolwiek okoliczności (wyrok NSA z dnia 8 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 1375/97, publ. LEX nr 44703).

W niniejszej sprawie Burmistrz S. nie umożliwił stronom wypowiedzenia się co zgromadzonych dowodów, albowiem nie wydał i nie doręczył stronom postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, jak również nie wyznaczył siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, przez co uchybił przepisom art. 165 § 2 i § 4 oraz art. 200 § 1 O.P. W istocie zatem przeprowadził postępowanie bez wiedzy stron, które o sprawie dowiedziały się dopiero z chwilą otrzymania decyzji.

Przedstawiając powyższą ocenę należy zgodzić się z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, że nie zachodził wyjątek zezwalający, według przepisów Ordynacji podatkowej, na odstąpienie od wydania i doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania oraz wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w kwestii dowodów. Na podstawie art. 165 § 5 pkt 1 O.P., przepisów § 2 i § 4 nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres nie uległ zmianie. Z kolei według art. 200 § 2 pkt 1 tej ustawy, przepisu § 1 nie stosuje się w przypadkach przewidzianych w art. 123 § 2 i art. 165 § 5.

Wprawdzie w przytoczonym unormowaniu mowa jest ogólnie o niezmienionym stanie faktycznym w odniesieniu do okresu poprzedzającego, to zasadnie Kolegium nadało sens temu stwierdzeniu z uwzględnieniem regulacji art. 6a ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.) oraz art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 z późn. zm.), zobowiązującej podatników podatku rolnego oraz podatników podatku od nieruchomości (odpowiednio) do złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o przedmiotach opodatkowania (gruntach, nieruchomościach i obiektach budowlanych) w terminie 14 dniu od zaistnienia okoliczności powodujących powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego bądź o zdarzeniach mających wpływ na wymiar podatku - ograniczając zakres wyjątku (art. 165 § 5 pkt 1 i art. 200 § 2 pkt 1) do przypadków niezmienionej informacji wymaganej przytoczonym przepisami.

W rzeczywistości bowiem wobec braku złożenia przez podatnika odpowiedniej informacji w kolejnym okresie rozliczeniowym uzasadnione jest domniemanie odnośnie niezmienności stanu faktycznego wynikającego z dotychczasowej informacji, a przy tym znanego i akceptowanego przez stronę (przedstawionego organowi przez podatnika). W tych warunkach dokonanie wymiaru podatku za kolejny okres obliczeniowy na bazie danych dostarczonych przez podatnika w poprzednim okresie i przez niego niezmienionych, ze wszech miar uzasadnia uproszczenie procedury podatkowej, polegające na uchyleniu obowiązków zawiadomienia podatnika na podstawie art. 165 § 2 i § 4 oraz art. 200 § 1 O.P.

W niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na inne jeszcze uchybienie Burmistrza S., zasadnie wyeksponowane w zaskarżonej decyzji Kolegium, a mianowicie naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 O.P. Podzielić trzeba opinię Kolegium, że decyzja pierwszej instancji jest nieczytelna i brak w niej w istocie uzasadnienia prawnego oraz wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego. Słusznie podniósł organ odwoławczy, że wymienienie szeregu artykułów ustawy podatkowej, bez wskazania konkretnych jednostek redakcyjnych aktu prawnego, mających zastosowanie w sprawie (bez ustępów, punktów) nie pozwala stwierdzić jaka w istocie jest postawa prawna rozstrzygnięcia. Podobnie wyjaśnienia spornego -jak się okazało - stanu faktycznego, nie można się doszukać w samym tylko wskazaniu przedmiotów opodatkowania.

Reasumując, wobec przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji czynności bez udziału stron (bez możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów), a także mankamentów uzasadnienia decyzji, uzasadnione było przekonanie organu odwoławczego odnośnie braku ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a w konsekwencji konieczności przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, jako podstawy zastosowania art. 233 § 2 O.P. (decyzji kasacyjnej). Omawiając nieprawidłowości Kolegium udzieliło jednocześnie wyjaśnień odnośnie przyszłego postępowania dowodowego.

Nieuzasadniona była podniesiona na rozprawie przez pełnomocnika z urzędu pretensja, że w organ odwoławczy powinien wskazać, jak dokonać wymiaru podatku, gdyż ten dokonywa się na bazie ustalonego stanu faktycznego. Jeżeli stan faktyczny w rzeczywistości nie został ustalony, to tego rodzaju wypowiedzi wyższej instancji byłyby przedwczesne. Nadto należy przywołać występujące w orzecznictwie stanowisko, że wskazówki zawarte w decyzji kasacyjnej nie mogą przesądzać o treści decyzji, gdyż uczyniłoby to iluzorycznymi gwarancje procesowe stron (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 539/10, publ. LEX nr 747734).

Mając na uwadze przedstawione powyżej powody skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu zostało pełnomocnikowi przyznane na podstawie art. 205 § 2 wymienionej obok ustawy i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.