Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 29 marca 2006 r.
I SA/Wr 1095/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska.

Sędziowie: NSA Lidia Błystak (sprawozdawca), WSA Ludmiła Jajkiewicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. jest postanowienie z dnia (...) nr (...), którym Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. odmówił W. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia (...) nr (...) w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług spółki cywilnej A z siedzibą w L. oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości.

Podatnik wnioskiem z dnia (...) zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wskazanej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, wywodząc w jego uzasadnieniu, że w związku z umową z Urzędem Pocztowym o dostarczanie jego poczty, w tym przesyłek poleconych, do skrzynki pocztowej, nie miał możliwości zapoznania się z tą decyzją z powodu wyjazdu zagranicę.

W uzasadnieniu zaskarżonego aktu Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. wskazał, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. została doręczona zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. w Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi strony w dniu 12 kwietnia 2005 r. Powołując art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej organ wymienił przesłanki, których spełnienie umożliwia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podniósł, że jednym z warunków wniosku o przywrócenie terminu jest powinność jednoczesnego z jego złożeniem dopełnienie czynności, dla której określony był termin, tj. wniesienia odwołania. Wobec niedochowania przez podatnika tego wymogu, organ przyjął, iż brak w sprawie podstaw do uwzględnienia wniosku z dnia (...).

W skardze W. K., wnosząc o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L., ponowił argumentację wniosku o przywrócenie terminu i zakwestionował prawidłowość doręczenia decyzji dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej oraz zarzucił, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia narusza jego prawa w postępowaniu przed organami skarbowymi. Nadto wywiódł, iż decyzja o jego odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług było nieuzasadnione, bowiem w stosunku do spółki zakończone zostało postępowanie upadłościowe. Podał również, iż w sprawie działał bez profesjonalnego pełnomocnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. wniósł o jej oddalenie, powtarzając wywody postanowienia z dnia (...) nr (...).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje:

Na wstępie powołania wymaga uregulowanie wynikające z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), na podstawie którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W rozpoznawanej sprawie uregulowanie to oznacza, iż Sąd uznając zarzuty wywiedzione w toku postępowania przez stronę skarżącą za nieuzasadnione, pozostaje uprawniony, dokonując kontroli działalności administracji publicznej - stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przeprowadzić weryfikację zaskarżonego aktu pod kątem prawidłowego zastosowania w sprawie przepisów obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1) lit. "a" i "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rezultacie tak skonstruowanej kontroli legalności rozstrzygnięcia organów podatkowych Sąd doszedł do przekonania, iż zarzuty podniesione przez W. K. nie dają podstawy do uwzględnienia jego skargi. Odnoszą się one bowiem do materialnych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i ich oceny, co nie było przedmiotem rozważań Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. Z tego powodu nie mogły być brane pod uwagę przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.

Nie mniej jednak w wyniku badania zaskarżonej decyzji Sąd znalazł podstawę do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie winno być uchylone stosownie do art. 145 § 1 pkt 1) lit. "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do art. 162 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2 art. 162). Z przywołanego unormowania wynika, iż, aby doszło do przywrócenia terminu, zainteresowany musi złożyć wniosek, wskazać we wniosku przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnić brak winy w spowodowaniu przekroczenia terminu oraz dokonać czynności, dla której przewidziano dany termin. Każdemu z określonych w powołanym przepisie Ordynacji podatkowej warunkom należy przypisać odpowiedni charakter, który ma przełożenie na skutek, jaki wywiera jego niedochowanie. I tak złożenie wniosku, jako akt inicjujący postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu, decyduje o podjęciu przez organy czynności w sprawie. Z kolei podanie we wniosku przyczyny uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienie braku winy w spowodowaniu przekroczenia terminu należy uznać za elementy uzasadnienia żądania, podlegające ocenie przez właściwy organ przy rozpoznawaniu wniosku. Brak wniosku o przywrócenie terminu polegający na nie wskazaniu przyczyny tego uchybienia lub nie uprawdopodobnieniu braku winy zainteresowanego w tym zakresie ma znaczenie przy ocenie przez organ zasadności żądania. Natomiast dokonanie czynności, dla której przewidziano dany termin, stanowi - zdaniem Sądu - wymóg formalny wniosku o przywrócenie terminu. Jego niedochowanie winno powodować podjęcie przez organ czynności celem uzupełnienia braku formalnego podania o przywrócenie terminu stosownie do art. 169 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa. Na mocy tego przepisu, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Brak dotyczący wniosku W. K. nie polegał na nie podaniu adresu (§ 1a zd. 1 art. 169 Ordynacji podatkowej), co do którego ustawodawca wyłączył obowiązek organu zastosowania trybu wezwania. Przepis art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada zatem na organ podatkowy obowiązek podjęcia z urzędu działania zmierzającego do usunięcia braku podania (wniosku), w tym braku polegającego na niedokonaniu czynności, dla której przewidziano uchybiony termin. W przypadku, gdy zainteresowany zastosuje się do wezwania, organ podatkowy rozpoznaje wniosek pod kątem przyczyny tego uchybienia i uprawdopodobnienia braku winy zainteresowanego, natomiast bezskuteczność takiego wezwania powoduje pozostawienie podania - na podstawie art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej - bez rozpatrzenia.

W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. nie uwzględnił wniosku W. K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na niedopełnienie obowiązku jednoczesnego złożenia tego wniosku i odwołania. Tym samym organ podatkowy błędnie przeszedł do oceny zasadności wniosku, przyjmując w rezultacie, iż niedokonanie czynności, dla której przewidziano dany termin, stanowi podstawę do odmowy przywrócenia terminu. Tymczasem, stosownie do powołanych przepisów Ordynacji podatkowej, powinien był najpierw wezwać podatnika do uzupełnienia braku wniosku o przywrócenie terminu poprzez dokonanie czynności, której ten wniosek dotyczył, a następnie - na skutek wykonania przez stronę tego wezwania - mógłby merytorycznie rozpoznać jego podanie. W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. naruszył przepis art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym, w którym winien był wykonać dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 169 § 1 i 4 tej samej ustawy.

Postępowanie organu podatkowego w sprawie narusza również zasadę praworządności wyrażoną w art. 120 Ordynacji podatkowej, wedle którego organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Działanie to obejmuje ustalenie, jaka norma prawna obowiązuje dla potrzeb rozstrzygnięcia, stanu faktycznego, jego subsumcję pod stosowną normę prawną oraz wiążące ustalenie konsekwencji prawnych tego stanu. W przedmiotowej sprawie organ przyjął niewłaściwą normę prawną jako podstawę ustalenia konsekwencji prawnych stanu faktycznego zrekonstruowanego na podstawie zebranego materiału dowodowego. Tym samym naruszył obowiązek nałożony powołanym przepisem art. 120 Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. orzekł jak w sentencji.

Stosownie do art. 141 § 4 zd. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zobligowany jest wskazać, iż w ponownym postępowaniu należy przed przystąpieniem do oceny materialnych przesłanek przywrócenia terminu zastosować tryb wynikający z art. 169 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa.